1. Thuốc ARV là gì? 

Thuốc ARV (Antiretroviral) là nhóm thuốc kháng virus được dùng trong điều trị HIV. Dù không thể loại bỏ hoàn toàn virus HIV khỏi cơ thể, ARV có tác dụng kìm hãm quá trình nhân lên của virus, giúp giảm tải lượng virus xuống mức thấp, hỗ trợ bảo vệ hệ miễn dịch và góp phần kéo dài tuổi thọ cho người nhiễm HIV.

ARV là một loại thuốc dùng trong điều trị HIV 

HIV là loại virus xâm nhập và phá hủy các tế bào CD4 - những tế bào giữ vai trò then chốt trong hệ miễn dịch của cơ thể. Nếu không được điều trị kịp thời, virus sẽ tiếp tục sinh sôi mạnh mẽ, khiến hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng và có thể tiến triển sang giai đoạn AIDS với nhiều bệnh nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm. Thuốc ARV ra đời đã tạo ra bước ngoặt lớn trong điều trị HIV, giúp sự hiện diện HIV ít hơn trong cơ thể từ đó giúp hệ thống miễn dịch có cơ hội sản xuất nhiều tế bào CD4 hơn, giúp bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng và bệnh tật .

Về cơ chế, thuốc ARV hoạt động bằng cách ngăn chặn các giai đoạn khác nhau trong vòng đời của virus HIV, bao gồm: ngăn virus xâm nhập vào tế bào, ức chế quá trình sao chép vật chất di truyền của virus hoặc cản trở quá trình lắp ráp virus mới. Nhờ đó, số lượng virus trong máu giảm dần theo thời gian.

Hiện nay, các loại thuốc dùng để điều trị HIV được chia thành nhiều nhóm thuốc, dựa trên cách mỗi loại thuốc can thiệp vào vòng đời của HIV. Việc phối hợp này giúp tăng hiệu quả ức chế virus và hạn chế nguy cơ kháng thuốc. Người bệnh thường phải uống ARV hàng ngày, đúng liều, đúng giờ và kéo dài suốt đời để duy trì hiệu quả điều trị.

Một lợi ích quan trọng khác của thuốc ARV là giảm nguy cơ lây truyền HIV sang người khác. Khi người bệnh điều trị tốt, tải lượng virus HIV trong máu giảm xuống mức “không phát hiện được”, nguy cơ lây truyền qua đường tình dục gần như bằng không.

2. Uống ARV bao lâu thì xét nghiệm âm tính?

Nhiều người sau khi bắt đầu điều trị HIV bằng thuốc ARV thường lo lắng và đặt câu hỏi uống ARV bao lâu thì xét nghiệm âm tính. 

Trước hết, cần khẳng định rằng uống ARV không làm xét nghiệm HIV chuyển sang âm tính. Khi một người đã nhiễm HIV, virus sẽ tồn tại trong cơ thể suốt đời, dù ở trạng thái hoạt động hay tiềm ẩn. Các xét nghiệm HIV thông thường như test nhanh, ELISA… có nhiệm vụ phát hiện kháng thể hoặc dấu ấn của virus HIV, chứ không phải đo số lượng virus đang nhân lên. Vì vậy, dù người bệnh uống ARV đúng liều, đều đặn và kéo dài nhiều năm, kết quả xét nghiệm HIV vẫn sẽ cho dương tính.

Vậy vì sao nhiều người cho rằng uống ARV có thể khiến xét nghiệm âm tính? Nguyên nhân đến từ sự nhầm lẫn giữa xét nghiệm HIV và xét nghiệm tải lượng virus. Thuốc ARV có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus HIV, làm giảm số lượng virus trong máu xuống mức rất thấp. Sau khoảng 3 - 6 tháng điều trị ARV đúng cách, nhiều người có thể đạt được tình trạng tải lượng virus HIV dưới ngưỡng phát hiện. Khi đó, kết quả xét nghiệm tải lượng virus sẽ cho thấy “không phát hiện”, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc đã khỏi HIV hay xét nghiệm HIV âm tính.

Uống ARV bao lâu thì xét nghiệm âm tính là một trong những hiểu lầm của người bệnh trong quá trình điều trị 

Việc đạt tải lượng virus không phát hiện được mang lại nhiều lợi ích quan trọng. Người bệnh có sức khỏe ổn định hơn, hệ miễn dịch được bảo vệ, nguy cơ tiến triển sang AIDS giảm rõ rệt. Đặc biệt, theo nguyên tắc K = K (Không phát hiện = Không lây truyền), khi tải lượng virus được kiểm soát tốt, nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục gần như bằng không.

3. Người bệnh cần lưu ý gì khi sử dụng thuốc ARV? 

Việc sử dụng thuốc ARV đúng cách đóng vai trò quyết định trong hiệu quả điều trị HIV. Để kiểm soát tốt tải lượng virus và duy trì sức khỏe lâu dài, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

Tuân thủ điều trị tuyệt đối

Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, dùng thuốc đúng liều và đúng thời điểm mỗi ngày. Việc bỏ quên liều, uống không đều hoặc tự ý dừng thuốc có thể khiến virus HIV tăng sinh trở lại, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng thuốc, gây trở ngại cho quá trình điều trị sau này.

Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định 

Không tự ý thay đổi hoặc kết hợp thuốc

Mỗi phác đồ ARV được xây dựng dựa trên tình trạng sức khỏe, tải lượng virus và khả năng đáp ứng của từng người. Việc tự ý đổi thuốc, bỏ thuốc hoặc dùng thêm thuốc khác, kể cả thuốc nam hay thực phẩm chức năng, có thể làm giảm hiệu quả ARV hoặc gây tương tác thuốc nguy hiểm. 

Theo dõi và xử trí tác dụng phụ

Trong thời gian đầu dùng ARV, một số người có thể gặp các biểu hiện như buồn nôn, mệt mỏi, đau đầu, rối loạn giấc ngủ hoặc phát ban. Phần lớn triệu chứng này sẽ giảm dần khi cơ thể thích nghi. Tuy nhiên, nếu tác dụng phụ kéo dài hoặc nghiêm trọng, người bệnh cần đi khám để được điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Tái khám và làm xét nghiệm định kỳ 

Các xét nghiệm như tải lượng virus HIV, CD4, chức năng gan, thận giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm biến chứng hoặc kháng thuốc. Người bệnh không nên tự đánh giá hiệu quả ARV chỉ dựa vào cảm giác chủ quan.

Tóm lại, để điều trị HIV hiệu quả và lâu dài, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các lưu ý khi sử dụng thuốc ARV, đồng thời hiểu đúng bản chất của việc theo dõi điều trị. Nếu còn băn khoăn về uống ARV bao lâu thì xét nghiệm âm tính, hoặc cần kiểm tra tải lượng virus, CD4 và tư vấn phác đồ phù hợp, người bệnh nên chủ động liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao hỗ trợ, theo dõi sức khỏe định kỳ và đảm bảo điều trị đúng chuẩn y khoa.