1. Người bị bệnh lao phổi có được uống sữa không và cần lưu ý gì khi uống? 

Sữa là thực phẩm khá giàu selen, tốt cho người mắc lao phổi. Bởi selen có thể giúp tăng cường khả năng miễn dịch, tham gia vào hệ thống enzyme chống oxy hóa (glutathione peroxidase), hỗ trợ đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Thế nhưng, nếu đang điều trị bằng thuốc kháng lao, người bị lao phổi cần uống sữa đúng cách để hạn chế các tương tác không mong muốn.

Theo đó, các thuốc kháng lao như Rifampicin và Isoniazid có thể bị ảnh hưởng khi dùng cùng thức ăn, làm giảm khả năng hấp thu của thuốc. Vì vậy, người bệnh nên hỏi trực tiếp bác sĩ hoặc dược sĩ điều trị về thời điểm uống từng loại thuốc kháng lao cụ thể và khi nào có thể uống sữa, vì mỗi thuốc có đặc điểm hấp thu khác nhau. 

Tóm lại, người bị lao phổi vẫn có thể uống sữa nhưng cần lưu ý: 

• Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống sữa phù hợp với từng loại thuốc kháng lao đang dùng. 
• Nếu cảm thấy buồn nôn, đau bụng, đi ngoài ra phân lỏng, đau nhức khớp, đau đầu,... bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ.

Bệnh lao phổi có được uống sữa không là thắc mắc của nhiều người bệnh

2. Những loại thức ăn, đồ uống cần kiêng ở người bị lao phổi

Nếu đang trong thời gian điều trị lao phổi, người bệnh cần tránh tiêu thụ các nhóm đồ ăn và thức uống sau đây: 

2.1. Đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ

Đồ chiên rán, xào thường chứa nhiều dầu mỡ dễ gây tình trạng khó tiêu, đầy bụng. Đường tiêu hóa của người bị lao phổi có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc điều trị. Khi đó, cơ thể thường khó hấp thụ dầu mỡ. Vì vậy, người bệnh tốt nhất nên hạn chế tiêu thụ thực phẩm giàu chất béo trong thời gian điều trị.

Bệnh nhân mắc lao phổi nên hạn chế tiêu thụ đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ

2.2. Đồ uống dễ gây kích thích

Rượu, bia và đồ uống có cồn cần được kiêng hoàn toàn trong suốt quá trình điều trị lao, vì cồn tương tác với Isoniazid (một thuốc kháng lao cốt lõi) làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng. Cà phê đậm đặc cũng nên hạn chế do gây kích thích hệ thần kinh và hệ hô hấp, có thể khiến người bệnh ho nhiều hơn. 

2.3. Đồ ăn chế biến sẵn

Đặc điểm chung của phần lớn đồ ăn chế biến sẵn là thường chứa chất bảo quản, muối, chất tạo màu hoặc tạo mùi (tùy sản phẩm). Các thành phần này thường gây gánh nặng cho gan, thận, thậm chí gây suy giảm hệ miễn dịch ảnh hưởng đến quá trình điều trị. 

2.4. Đồ ăn cay nóng

Gia vị tạo vị cay ớt, hạt tiêu, sa tế, mù tạt được thêm vào một số món ăn dễ gây tình trạng kích thích niêm mạc họng cũng như đường hô hấp. Khi ăn vào, nhiều người thường bị ho. Không những vậy, đồ ăn cay nóng có thể là tác nhân khiến tác dụng phụ của thuốc nghiêm trọng hơn. 

2.5. Thực phẩm giàu tyramine

Người đang dùng Isoniazid cần hạn chế các thực phẩm giàu Tyramine như phô mai ủ chín, cá hộp, đồ lên men (dưa cà, tương, mắm). Isoniazid có thể ức chế enzyme phân giải Tyramine trong cơ thể, dẫn đến các phản ứng như đau đầu, tim đập nhanh, buồn nôn. 

Đồ ăn cay nóng không tốt cho bệnh nhân đang điều trị lao phổi

Ngoài ra, bệnh nhân đang điều trị lao phổi cũng nên tránh tiêu thụ đồ ăn tươi sống hoặc những loại thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng. 

3. Nguyên tắc khi xây dựng chế độ dinh dưỡng

Vi khuẩn gây lao phổi có thể khiến phổi bị tổn thương, gây ra nhiều triệu chứng như mệt mỏi, ho nhiều, chán ăn, sụt cân. Do vậy, chế độ dinh dưỡng lúc này giữ vai trò rất quan trọng. Những nguyên tắc khi lên thực đơn dinh dưỡng cho người bệnh gồm: 

• Năng lượng dung nạp phải phù hợp với thể trạng (chỉ số BMI): Với thể trạng gầy, bệnh nhân cần tích cực ăn uống để cải thiện chỉ số BMI. Còn với người có thể trạng trung bình, lượng thức ăn tiêu thụ mỗi ngày thường không thay đổi nhiều. 
• Bổ sung đầy đủ 4 nhóm chất: Bao gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Đặc biệt, người bệnh lao cần tăng cường bổ sung protein để hỗ trợ phục hồi mô phổi tổn thương và duy trì khối cơ. Ngoài ra, người bệnh cũng nên ưu tiên bổ sung vitamin và chất chống oxy hóa từ trái cây tươi để hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm stress oxy hóa trong quá trình điều trị. 
• Các món ăn cần đảm bảo đa dạng: Người bị lao phổi hay cảm thấy chán ăn. Vì vậy, thực đơn mỗi ngày nên thay đổi liên tục để giúp người bệnh cảm thấy ngon miệng hơn. 

Thực đơn cho bệnh nhân điều trị lao phổi cần đảm bảo sự đa dạng

4. Các nhóm dưỡng chất cần ưu tiên bổ sung

Bên cạnh việc đảm bảo các nhóm chất cơ bản, người bệnh cần đặc biệt lưu ý 3 nhóm chất sau:

4.1. Khoáng chất

Bệnh nhân đang phải điều trị lao phổi cần tích cực bổ sung một số khoáng chất sau: 

• Kẽm: Tham gia vào quá trình đông máu, tăng cường khả năng miễn dịch giúp làm lành vết thương và rút ngắn thời gian phục hồi. Các loại thuốc dùng trong điều trị lao phổi có thể gây thiếu kẽm. Vậy nên, người bệnh cần ưu tiên bổ sung vi chất này thông qua những loại thực phẩm như hải sản, trứng gà, thịt đỏ. 
• Sắt: Hỗ trợ sản xuất hemoglobin trong hồng cầu. Người bị thiếu máu có nguy cơ cao bị thiếu sắt. Loại khoáng chất này chứa nhiều trong các loại thực phẩm như lòng đỏ trứng gà, gan động vật, thịt đỏ và hải sản. 
• Kali: Giúp duy trì điện thế màng tế bào, hỗ trợ chức năng cơ và tim mạch, đồng thời góp phần cân bằng acid-base trong cơ thể. Loại khoáng chất này chứa nhiều trong rau xanh, khoai tây, gan động vật. 
• Selen: Tham gia vào hệ thống enzyme chống oxy hóa (glutathione peroxidase), kích hoạt một số enzyme quan trọng trong đáp ứng miễn dịch. Sữa, hạt vừng, đậu nành là một số loại thực phẩm rất giàu selen. 

Các loại hải sản thường chứa nhiều kẽm

4.2. Chất xơ

Chất xơ có thể giúp cân bằng môi trường vi sinh vật trong đường ruột, phòng ngừa tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy. Để bổ sung chất xơ tự nhiên, người bệnh nên ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc. 

4.3. Vitamin

Các loại vitamin cần được cơ thể bổ sung mỗi ngày để duy trì hoạt động thể chất, tăng cường khả năng miễn dịch. Người đang điều trị lao phổi cần ưu tiên bổ sung những loại vitamin dưới đây: 

• Vitamin A, C và E: Giúp cải thiện khả năng miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống đỡ lại sự tấn công của vi khuẩn, đồng thời kìm hãm quá trình oxy hoá. Ba loại vitamin này được tìm thấy nhiều trong rau xanh, cá biển, thịt đỏ, gan động vật. 
• Vitamin K và vitamin nhóm B: Khi thiếu hụt những loại vitamin này, người bệnh sẽ bị rối loạn chức năng đông máu, hấp thụ kém, viêm dây thần kinh ngoại biên. 
• Vitamin B6 (Pyridoxine): Đây là vi chất đặc biệt quan trọng với người đang dùng Isoniazid. Isoniazid có thể gây thiếu hụt Vitamin B6, dẫn đến viêm dây thần kinh ngoại biên. Người bệnh nên hỏi bác sĩ về việc bổ sung Pyridoxine trong suốt quá trình điều trị lao. 

Như vậy, lời giải đáp cho thắc mắc bệnh lao phổi có được uống sữa không là có. Tuy nhiên, người bệnh cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống sữa phù hợp với từng loại thuốc kháng lao đang dùng để đảm bảo hiệu quả hấp thu của thuốc. Ngoài ra, người bệnh cần thăm khám định kỳ theo lịch hẹn để kiểm soát và điều trị bệnh hiệu quả. Một địa chỉ y tế uy tín bạn có thể lựa chọn nếu muốn thăm khám sức khỏe cũng như tư vấn thêm về dinh dưỡng là Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để chủ động đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.