1. Cận thị là gì?

Cận thị là tình trạng mắt chỉ có khả năng nhìn rõ các vật ở gần và bị nhìn mờ với các vật ở xa do hình ảnh hội tụ phía trước võng mạc chứ không hội tụ đúng trên võng mạc.

Người bị cận thị thường có các biểu hiện như:

• Nhìn xa mờ, phải nheo mắt khi nhìn bảng, biển báo.
• Đau đầu, mỏi mắt khi học tập hoặc làm việc lâu.
• Thường xuyên dụi mắt, chảy nước mắt.
• Trẻ nhỏ có thể ngồi sát tivi, cầm sách rất gần mắt.

2. Cận thị có di truyền không?

Để hiểu rõ cận thị có di truyền không, cần xem xét tổng thể cả yếu tố di truyền và môi trường sống.

2.1. Vai trò của yếu tố di truyền trong cận thị

Cận thị có yếu tố di truyền, nghĩa là khả năng mắc cận thị sẽ cao hơn nếu trong gia đình có người bị cận. Các gen liên quan đến cấu trúc nhãn cầu, độ dài trục mắt và khả năng điều tiết có thể được truyền từ bố mẹ sang con. Tuy nhiên, di truyền không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng bị cận thị ở người bệnh.

Gen di truyền làm tăng nguy cơ chứ không quyết định khả năng mắc cận thị

2.2. Nguy cơ cận thị khi bố hoặc mẹ bị cận

Nguy cơ mắc cận thị có xu hướng tăng theo số lượng người thân bị cận. Nếu cả bố và mẹ đều bị cận thì nguy cơ con bị cận thường cao hơn so với trường hợp gia đình chỉ có bố hoặc mẹ bị cận. 

Yếu tố di truyền chỉ làm tăng nguy cơ chứ không quyết định một người có khả năng bị cận thị. Nhiều người mang yếu tố di truyền nhưng vẫn không bị cận thị vì môi trường sống và thói quen sinh hoạt đóng vai trò rất lớn trong việc khởi phát và tiến triển tật khúc xạ này.

2.3. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến cận thị

Ngoài mối quan tâm về vấn đề “cận thị có di truyền không”, người bệnh cũng cần lưu ý rằng, tật khúc xạ này cũng chịu tác động mạnh mẽ từ nhiều yếu tố khác như: 

• Thói quen sinh hoạt và học tập: Đọc sách, học tập hoặc sử dụng thiết bị điện tử ở khoảng cách quá gần trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục dễ dẫn đến cận thị, nhất là trẻ em đang trong giai đoạn phát triển.
• Thời gian tiếp xúc ánh sáng tự nhiên: Trẻ em ít hoạt động ngoài trời thường có nguy cơ cận thị cao hơn. Việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên có vai trò điều hòa sự phát triển của nhãn cầu, nhờ đó giảm nguy cơ cận thị.
• Ánh sáng và tư thế không phù hợp: Học tập trong điều kiện ánh sáng yếu, ngồi sai tư thế, cúi đầu quá thấp cũng là yếu tố khiến mắt nhanh mỏi và tăng nguy cơ cận thị.

Thường xuyên nhìn màn hình điện tử trong môi trường thiếu ánh sáng làm tăng nguy cơ bị cận thị

3. Phương pháp chẩn đoán cận thị chính xác

Nếu bạn đang băn khoăn “cận thị có di truyền không” vì lo lắng về nguy cơ này thì thăm khám mắt định kỳ là giải pháp tốt nhất để phát hiện sớm, kiểm soát tốt hơn mức độ tăng độ và hạn chế biến chứng về sau. Các phương pháp giúp chẩn đoán cận thị gồm:

3.1. Đo thị lực 

Người bệnh sẽ đọc bảng chữ hoặc ký hiệu ở các khoảng cách khác nhau để đánh giá khả năng nhìn xa. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ dùng máy đo khúc xạ tự động để xác định chính xác độ cận, từ đó có phương án điều chỉnh phù hợp.

3.2. Khám đáy mắt và trục nhãn cầu

Đối với người bị cận nặng hoặc cận tiến triển nhanh, bác sĩ có thể chỉ định khám đáy mắt để phát hiện sớm các biến chứng như thoái hóa võng mạc, bong võng mạc,... 

4. Phương pháp khắc phục và kiểm soát cận thị

Hiện nay, chưa có phương pháp nào giúp chữa khỏi hoàn toàn cận thị do di truyền. Tuy nhiên, có nhiều giải pháp giúp khắc phục và kiểm soát cận thị hiệu quả như:

4.1. Đeo kính đúng độ

Đeo kính gọng hoặc kính áp tròng đúng số theo chỉ định của bác sĩ giúp cải thiện thị lực và giảm mỏi mắt. Đặc biệt, với trẻ em, để làm chậm quá trình tăng độ cận, bác sĩ thường sẽ hướng dẫn:

• Đeo kính kiểm soát cận thị chuyên biệt.
• Sử dụng thuốc nhỏ mắt atropin liều thấp. 
• Tăng thời gian hoạt động ngoài trời.
• Giảm thời gian tiếp xúc với thiết bị điện tử.

4.2. Dùng kính áp tròng Ortho-K

Ortho-K được sử dụng đeo ban đêm, giúp điều chỉnh tạm thời hình dạng giác mạc. Phương pháp này chủ yếu áp dụng với trẻ em nhằm kiểm soát tiến triển cận thị.

4.3. Phẫu thuật khúc xạ

Đối với người trưởng thành, cận thị ổn định, phẫu thuật khúc xạ như LASIK, SMILE có thể giúp cải thiện thị lực mà không cần đeo kính. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để phẫu thuật tật khúc xạ.

5. Giảm nguy cơ cận thị do di truyền bằng cách nào?

Mặc dù không thể thay đổi Gen di truyền, nhưng có thể phòng ngừa và làm chậm tiến triển cận thị, kể cả ở những người có yếu tố di truyền bằng cách:

• Khám mắt định kỳ 6 - 12 tháng/lần.
• Đảm bảo học tập trong điều kiện ánh sáng đầy đủ.
• Nhắc trẻ nghỉ ngơi sau mỗi 30 - 40 phút ngồi học gần sách, thiết bị điện tử.
• Khuyến khích trẻ tham gia hoạt động ngoài trời tối thiểu 1 - 2 giờ/ngày.
• Hạn chế tiếp xúc với các loại thiết bị điện tử nếu không cần thiết.

Khám mắt định kỳ giúp trẻ được phát hiện sớm và kiểm soát nguy cơ tăng độ cận

Như vậy, có thể trả lời câu hỏi “cận thị có di truyền không” như sau: cận thị có thể di truyền nhưng di truyền không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng mắc phải tật khúc xạ này. 

Nếu thường xuyên có dấu hiệu nhìn mờ, mỏi mắt hoặc tiền sử gia đình bị cận thị, quý khách hàng có thể đặt lịch khám cùng bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được đánh giá đúng và có phương án bảo vệ thị lực lâu dài.