1. Nguyên nhân và dấu hiệu chấn thương dây chằng chéo sau

Dây chằng chéo sau (PCL) nằm bên trong khớp gối, cùng dây chằng chéo trước tạo thành cấu trúc hình chữ X, giúp kết nối xương đùi với xương chày và giữ khớp gối ổn định. Chấn thương dây chằng chéo sau có thể xảy ra khi dây chằng chịu lực quá mức dẫn đến giãn, rách một phần hoặc đứt hoàn toàn, thường do tác động mạnh trực tiếp vào mặt trước đầu gối. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Tai nạn giao thông: Đầu gối đang gập có thể va mạnh vào bảng điều khiển hoặc ghế phía trước khi xảy ra va chạm;
• Chấn thương thể thao: Bóng đá, bóng bầu dục, bóng rổ, trượt tuyết… có thể làm tăng nguy cơ tổn thương dây chằng khi ngã hoặc tiếp đất sai tư thế;
• Ngã hoặc va chạm trực tiếp: Lực tác động mạnh lên đầu gối, đặc biệt khi khớp đang gập, có thể gây rách hoặc đứt dây chằng;
• Nguy cơ chấn thương cũng có thể tăng khi không khởi động đầy đủ, sử dụng dụng cụ bảo hộ không phù hợp hoặc vận động quá sức.

Chấn thương dây chằng chéo sau có thể gây đau, sưng và làm giảm sự ổn định của khớp gối 

Triệu chứng của chấn thương dây chằng chéo sau thường kín đáo hơn so với đứt dây chằng chéo trước, nên dễ bị nhầm là bong gân thông thường và bỏ sót trong giai đoạn đầu. Khi triệu chứng xuất hiện, người bệnh có thể bị sưng và đau đầu gối, đi lại khó khăn, đồng thời cảm thấy khớp gối lỏng hoặc thiếu vững khi di chuyển. Không được xử trí đúng cách, khớp gối có thể tiếp tục mất vững, kéo theo nguy cơ đau và viêm khớp kéo dài.

Riêng với chấn thương do va chạm mạnh (tai nạn giao thông, tai nạn thể thao tốc độ cao), cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay. Đặc biệt nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như: bàn chân lạnh, tái nhợt, mất cảm giác, đau dữ dội bất thường hoặc khớp gối biến dạng rõ. Vì đây có thể là dấu hiệu tổn thương mạch máu vùng khoeo đi kèm, cần xử trí khẩn cấp.

2. Chẩn đoán và điều trị chấn thương dây chằng chéo sau

Việc thăm khám và thực hiện các phương pháp chẩn đoán giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

2.1. Chẩn đoán chấn thương dây chằng chéo sau

Bác sĩ sẽ dựa vào cơ chế chấn thương, triệu chứng và kết quả thăm khám để đánh giá tình trạng khớp gối. Trong đó, nghiệm pháp "ngăn kéo sau" là bước thăm khám lâm sàng quan trọng, thường được thực hiện trước khi chỉ định các phương tiện hình ảnh học. Nghiệm pháp này giúp bác sĩ đánh giá độ lỏng lẻo của khớp gối và định hướng chẩn đoán ngay tại phòng khám. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp cận lâm sàng như:

• Chụp X-quang: Giúp đánh giá tình trạng khớp gối và phát hiện gãy xương hoặc mảnh xương tổn thương;
• Chụp MRI: Xác định vị trí và mức độ rách, đứt của dây chằng chéo sau, đây là phương pháp có độ chính xác cao nhất trong chẩn đoán tổn thương dây chằng (khoảng 96 - 100%);
• Chụp CT: Hỗ trợ đánh giá tổn thương xương ở những trường hợp chấn thương kéo dài, tái phát đau, sưng hoặc mất vững;
• Siêu âm: Không phải phương tiện chính để chẩn đoán tổn thương dây chằng chéo sau do dây chằng nằm sâu trong khớp, khó quan sát rõ trên siêu âm. Phương pháp này chủ yếu được dùng để đánh giá mạch máu vùng khoeo khi nghi ngờ có tổn thương phối hợp trong chấn thương nặng.

2.2. Điều trị chấn thương dây chằng chéo sau

Phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên mức độ chấn thương và tình trạng vững của khớp gối. Cụ thể:

• Điều trị không phẫu thuật: Thường được áp dụng với chấn thương mức độ nhẹ hoặc dây chằng chỉ tổn thương một phần, không kèm tổn thương nghiêm trọng khác. Trong thời gian đầu, người bệnh có thể nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép và nâng cao chân nhằm hạn chế sưng, giảm đau. Sau đó, người bệnh cần phục hồi chức năng theo hướng dẫn để cải thiện sức mạnh cơ và khả năng vận động của khớp;

• Điều trị phẫu thuật: Có thể được cân nhắc khi dây chằng bị đứt hoàn toàn, khớp gối mất vững rõ rệt hoặc có tổn thương phối hợp ở các dây chằng khác. Sau phẫu thuật, người bệnh cần thực hiện chương trình phục hồi chức năng để khôi phục khả năng vận động và sức mạnh của chân;
• Phục hồi chức năng: Phục hồi chức năng giúp cải thiện tầm vận động, tăng sức mạnh cơ và hỗ trợ khớp gối ổn định hơn sau điều trị. Nếu phẫu thuật, người bệnh thường bắt đầu tập vật lý trị liệu sau khoảng 1 - 4 tuần và có thể cần 6 - 12 tháng để hồi phục hoàn toàn.

Chẩn đoán và điều trị phù hợp giúp phục hồi chức năng khớp gối sau chấn thương

3. Cách phòng ngừa chấn thương dây chằng chéo sau

Không phải mọi chấn thương đều có thể phòng tránh hoàn toàn, đặc biệt là những tổn thương xảy ra do tai nạn bất ngờ. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể giảm thiểu nguy cơ chấn thương dây chằng chéo sau bằng cách:

• Khởi động kỹ trước khi vận động: Thực hiện các động tác làm nóng và kéo giãn phù hợp để chuẩn bị cho cơ, gân và khớp;
• Tăng cường cơ chân: Tập luyện cơ đùi và cẳng chân giúp hỗ trợ khớp gối, tăng khả năng giữ vững khi vận động;
• Lựa chọn môn thể thao phù hợp: Cường độ tập luyện nên được điều chỉnh theo thể trạng, tránh vận động quá sức hoặc thực hiện động tác vượt quá khả năng;

Khởi động, tập luyện đúng cách giúp giảm nguy cơ chấn thương dây chằng chéo sau

• Sử dụng dụng cụ bảo hộ: Khi chơi các môn có nguy cơ va chạm hoặc chấn thương đầu gối, nên sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp;
• Duy trì cân nặng hợp lý: Kiểm soát cân nặng giúp hạn chế áp lực lên khớp gối trong quá trình vận động và sinh hoạt;
• Bổ sung dinh dưỡng cân đối: Chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dưỡng chất góp phần duy trì sức khỏe cơ và hệ vận động;
• Thận trọng khi di chuyển: Chú ý tư thế khi vận động, đặc biệt trong các hoạt động dễ té ngã hoặc phải thay đổi hướng đột ngột.

Dây chằng chéo sau có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của khớp gối và có thể bị tổn thương do va chạm mạnh, tai nạn hoặc Chấn thương thể thao. Triệu chứng đôi khi không rõ ràng nên người bệnh cần chú ý khi xuất hiện sưng, đau hoặc cảm giác lỏng khớp sau chấn thương. Thăm khám sớm giúp xác định mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị, phục hồi phù hợp.

Mọi nhu cầu thăm khám và tư vấn các vấn đề sức khỏe Cơ xương khớp, bạn đọc vui lòng liên hệ tới MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời. Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, trang thiết bị hiện đại và dịch vụ khám chữa toàn diện, MEDLATEC sẽ hỗ trợ bạn xác định đúng nguyên nhân, hướng dẫn phương pháp điều trị hiệu quả và đưa ra các biện pháp phòng ngừa tái phát.