1. Cấu tạo của máu

Trước khi tìm hiểu về chức năng của máu, bạn cần hiểu cơ bản về Cấu tạo của máu. 

Máu là chất lỏng, lưu thông tự do trong hệ thống mạch máu gồm động mạch, tĩnh mạch và mao mạch. Máu được tim bơm đến các cơ quan, sau đó lại được đưa trở về tim để lặp lại quá trình tuần hoàn này. Màu đỏ của máu được tạo ra bởi hemoglobin. 

Các tế bào máu được tạo ra từ tủy xương. Các thành phần trong máu bao gồm các tế bào máu và huyết tương. Trong đó: 

- Huyết tương chủ yếu là nước và một số thành phần khác như yếu tố đông máu, kháng thể, chất đạm, chất béo, muối khoáng, vitamin, đường glucose, hormone,... Huyết tương có nhiệm vụ vận chuyển các tế bào máu đi khắp cơ thể. 

- Các tế bào máu: 

+ Hồng cầu: Chiếm số lượng lớn nhất trong tế bào máu. Số lượng hồng cầu trung bình ở nam là 4,5 - 6,2 triệu/µL và là 4,0 - 5,2 triệu/µL ở nữ. Hồng cầu có hình dạng đĩa, hai mặt lõm và dẹt ở tâm. Những tế bào này không có nhân và có thể linh hoạt đi qua nhiều mạch máu một cách dễ dàng. Khi những tế bào hồng cầu già bị tiêu hủy tại gan và lá lách, tủy xương sẽ sản sinh ra những hồng cầu mới để thay thế những hồng cầu chết đi và đảm bảo duy trì lượng hồng cầu ổn định, phục vụ các hoạt động sống trong cơ thể. 

Hồng cầu có thể tồn tại khoảng 120 ngày 

+ Bạch cầu: Tế bào bạch cầu là phần quan trọng của hệ thống miễn dịch nhưng chỉ chiếm một lượng nhỏ trong tổng lượng máu của cơ thể. Số lượng bạch cầu trung bình thường nằm trong khoảng từ 3.700 -10.500/µL. Tế bào bạch cầu thường được sinh ra từ tủy xương, lá lách, tuyến ức, các hạch bạch huyết.

+ Tiểu cầu: Số lượng tiểu cầu trung bình là 150.000 đến 400.000 tiểu cầu/µL. Đây thực chất là những mảnh tế bào nhỏ, hình đĩa dẹt, không có nhân, được tách ra từ tế bào nhân khổng lồ (megakaryocyte) trong tủy xương. Lượng tiểu cầu mới sẽ liên tục được sinh ra từ tủy xương để thay thế những tế bào tiểu cầu chết đi. 

Ở người khỏe mạnh, lượng máu trung bình là khoảng từ 5 đến 6 lít máu trong cơ thể. Thành phần của máu có thể thay đổi liên tục nhưng lượng máu rất ít khi thay đổi. Nếu vì một lý do nào đó khiến cơ thể bị mất máu, lượng máu mất đi sẽ nhanh chóng được thay thế và phục hồi lại thể tích ban đầu nhờ sự điều hòa giữa lượng máu sinh ra ở tủy xương và lượng máu bị mất đi. Tuy nhiên, nếu mất một lượng máu quá lớn trong thời gian ngắn hay tủy xương bị rối loạn chức năng sinh máu thì người bệnh có thể gặp nguy hiểm. 

2. Chức năng của máu

Máu là thành phần quan trọng, giúp duy trì sự ổn định của môi trường bên trong cơ thể. Cụ thể, chức năng của máu là: 

- Vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng: Máu sẽ mang oxy từ phổi đi khắp cơ thể và vận chuyển khí CO₂ về phổi để thải ra ngoài. Bên cạnh đó, máu cũng có nhiệm vụ vận chuyển nguồn dinh dưỡng để nuôi tế bào, đảm bảo các hoạt động trao đổi chất trong cơ thể được diễn ra liên tục.

- Đưa chất thải đến thận, gan và làm sạch máu: Máu lưu thông khắp cơ thể và có nhiệm vụ tiếp nhận những chất thải của quá trình chuyển hóa tế bào như CO2, urê hay axit lactic,… để đưa đến những cơ quan như tuyến mồ hôi, thận, phổi,... để loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể. 

- Ngăn mất máu: Tiểu cầu và một số thành phần đông máu trong huyết tương có thể giúp cầm máu vết thương và giúp vết thương trên cơ thể nhanh lành. 

Tiểu cầu và một số thành phần đông máu trong huyết tương có nhiệm vụ ngăn mất máu 

- Mang tế bào và kháng thể chống nhiễm trùng: Máu có chứa các tế bào bạch cầu. Chức năng của những tế bào này là phát hiện và tiêu diệt những loại vi khuẩn, virus,... gây hại cho cơ thể. Bên cạnh đó, kháng thể trong máu còn có khả năng ghi nhớ miễn dịch và phòng tránh nguy cơ bị bệnh trong tương lai. 

- Điều chỉnh nhiệt độ cơ thể: Máu còn bao gồm một số thành phần hỗ trợ quá trình điều hòa thân nhiệt, từ đó giúp cơ thể dễ dàng thích nghi với những biến đổi lớn từ thời tiết, môi trường bên ngoài. 

- Đảm bảo sự đồng bộ của các cơ quan trong cơ thể: Máu có nhiệm vụ vận chuyển các loại hormone, chất điện giải và các phân tử tín hiệu đến các cơ quan. Từ đó, các cơ quan trong cơ thể có thể phối hợp nhịp nhàng với nhau tạo nên một hệ thống thống nhất. 

3. Gợi ý giúp bạn có hệ tuần hoàn khỏe mạnh

Ngoài việc hiểu rõ chức năng của máu, bạn cũng cần lưu ý một số vấn đề sau để có hệ tuần hoàn khỏe mạnh, hoạt động hiệu quả: 

- Duy trì chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt nên ưu tiên bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại thực phẩm có chứa nhiều chất chống oxy hóa cho máu. Đồng thời nên hạn chế ăn chất béo bão hòa, muối và đường.

- Uống đủ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày để đảm bảo quá trình lưu thông máu thuận lợi.

- Vận động thường xuyên để tăng tuần hoàn máu và cải thiện chức năng hoạt động của tim, phổi. 

- Kiểm soát căng thẳng cũng là lưu ý quan trọng để giảm áp lực cho hệ tim mạch và giúp hệ tuần hoàn khỏe mạnh

- Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường về máu và hoạt động của hệ tuần hoàn, từ đó có biện pháp xử trí kịp thời. 

Bạn nên khám sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện những bất thường về máu và các vấn đề sức khỏe khác

Chức năng của máu vô cùng quan trọng đối với mọi hoạt động sống trong cơ thể. Bạn nên duy trì lối sống khoa học, ăn uống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ để đảm bảo hệ tuần hoàn luôn khỏe mạnh.

Nếu có nhu cầu đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng gọi đến tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.