1. Tìm hiểu về nhịp thở của trẻ sơ sinh 

Thông thường, nhịp thở của trẻ sơ sinh dao động từ 30 - 60 nhịp/phút, khi trẻ ở trạng thái nghỉ ngơi. Nhịp thở thường đều, nhẹ nhàng, không gắng sức và không kèm theo các âm thanh bất thường như rên rỉ hay khò khè.

Ở giai đoạn sơ sinh, hệ hô hấp của trẻ còn non nớt, nên nhịp thở có thể dao động, không đều, tùy vào một số yếu tố như khi trẻ khóc, bú, ngủ sâu hoặc khi nhiệt độ môi trường thay đổi. Đây là những phản ứng sinh lý bình thường và thường sẽ tự ổn định khi trẻ nghỉ ngơi.

Việc nắm rõ nhịp thở bình thường của trẻ sơ sinh đóng vai trò rất quan trọng, giúp cha mẹ sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường về đường hô hấp. Từ đó chủ động đưa trẻ đi thăm khám kịp thời. 

Nhịp thở của trẻ sơ sinh thường dao động từ 30 - 60 nhịp/phút

2. Dấu hiệu nhịp thở bất thường cảnh báo viêm phổi

Khi trẻ sơ sinh bị viêm phổi, nhịp thở thường thay đổi rõ rệt so với bình thường. Cha mẹ cần đặc biệt chú ý nếu trẻ xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Thở nhanh: Nhịp thở trên 60 lần/phút khi trẻ đang nghỉ ngơi hoặc ngủ yên.
• Thở gắng sức: Trẻ thở mạnh, mũi phập phồng, lồng ngực di động rõ khi hít vào.
• Rút lõm ngực: Vùng hõm ức, hõm sườn hoặc giữa xương ức bị lõm xuống theo mỗi nhịp thở.
• Rên rỉ khi thở: Trẻ phát ra tiếng rên nhẹ, đặc biệt rõ khi thở ra.
• Thở khò khè hoặc thở không đều: Có tiếng khò khè, ngắt quãng hoặc nhịp thở không ổn định.
• Da hoặc môi nhợt nhạt, tím tái: Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ có thể đang thiếu oxy.

Những biểu hiện trên cho thấy đường hô hấp của trẻ đang gặp vấn đề và có thể liên quan đến viêm phổi. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp cha mẹ kịp thời đưa trẻ đi khám, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Trẻ bị viêm phổi thường có nhịp thở nhanh trên 60 lần/phút

3. Nguyên nhân khiến nhịp thở của trẻ sơ sinh bị viêm phổi thay đổi

Nhịp thở của trẻ sơ sinh có thể thay đổi do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó viêm phổi là nguyên nhân thường gặp và cần được đặc biệt lưu ý. Cụ thể:

• Viêm phổi do vi khuẩn hoặc virus: Khi phổi bị viêm, các phế nang chứa dịch và chất nhầy, làm giảm khả năng trao đổi oxy. Điều này khiến trẻ phải thở nhanh và gắng sức hơn để đáp ứng nhu cầu hô hấp của cơ thể.
• Hệ hô hấp chưa hoàn thiện: Phổi và đường thở của trẻ sơ sinh còn non nớt, đặc biệt ở trẻ đẻ non, dễ bị ảnh hưởng bởi tác nhân gây bệnh, dẫn đến rối loạn nhịp thở khi nhiễm trùng.
• Nhiễm trùng đường hô hấp trên lan xuống phổi: Nếu không được điều trị kịp thời, các bệnh lý như viêm mũi, viêm họng có thể tiến triển thành viêm phổi, làm nhịp thở của trẻ thay đổi bất thường.
• Sốt cao hoặc mất nước: Tình trạng sốt khiến cơ thể tăng nhu cầu oxy, trong khi mất nước làm tuần hoàn kém hiệu quả, từ đó khiến trẻ thở nhanh hơn.
• Một số bệnh lý bẩm sinh: Dị tật tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi bẩm sinh cũng có thể là nguyên nhân gây khó thở và rối loạn nhịp thở ở trẻ sơ sinh.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Trong nhiều trường hợp, nhịp thở của trẻ sơ sinh bị viêm phổi có thể diễn tiến nhanh và trở nên nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời. Vì vậy, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi nhận thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Trẻ thở nhanh hoặc thở gắng sức kéo dài, nhịp thở không ổn định dù đã nghỉ ngơi.
• Xuất hiện rút lõm ngực rõ rệt, mũi phập phồng theo nhịp thở.
• Trẻ có dấu hiệu tím tái, môi hoặc đầu ngón tay chuyển màu xanh.
• Bỏ bú, bú kém, nôn trớ nhiều hoặc quấy khóc bất thường.
• Trẻ lơ mơ, phản xạ chậm, ngủ li bì khó đánh thức.
• Sốt cao kéo dài hoặc sốt không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến khám bác sĩ nếu trẻ thở nhanh hoặc thở gắng sức kéo dài

5. Hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh tại nhà trước khi đi khám

Trong thời gian chờ đưa trẻ đến cơ sở y tế, cha mẹ có thể thực hiện một số biện pháp chăm sóc tại nhà nhằm giúp trẻ dễ chịu hơn và hỗ trợ hô hấp:

• Giữ ấm cho trẻ: Cha mẹ nên mặc quần áo phù hợp, tránh để trẻ bị lạnh, đặc biệt là vùng ngực và cổ.
• Đặt trẻ ở tư thế dễ thở: Có thể bế trẻ ở tư thế đầu cao hoặc cho trẻ nằm nghiêng nhẹ để đường thở thông thoáng hơn.
• Cho trẻ bú đầy đủ: Bú mẹ hoặc sữa công thức theo nhu cầu, tránh để trẻ bị mất nước hoặc hạ đường huyết.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng khí: Tránh khói bụi, khói thuốc lá và các tác nhân gây kích ứng đường hô hấp.
• Theo dõi nhịp thở và biểu hiện toàn thân của trẻ: Phụ huynh cần quan sát tần suất thở, màu da, mức độ tỉnh táo của trẻ, để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi thăm khám.

Cha mẹ cần lưu ý, các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường về hô hấp, việc đưa trẻ đi khám sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bé.

Nhịp thở là dấu hiệu quan trọng phản ánh tình trạng hô hấp của trẻ sơ sinh. Khi nhịp thở của trẻ sơ sinh bị viêm phổi xuất hiện các biểu hiện bất thường như thở nhanh, thở gắng sức, rút lõm ngực hoặc tím tái, cha mẹ không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đi thăm khám sớm. Việc theo dõi sát nhịp thở, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chăm sóc đúng cách sẽ giúp phát hiện viêm phổi kịp thời, từ đó giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Khi trẻ có dấu hiệu bất thường về nhịp thở, cha mẹ hãy liên hệ Tổng đài MEDLATEC 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ tư vấn kịp thời, hướng dẫn thăm khám và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho trẻ sơ sinh một cách an toàn, chính xác.