1. Nguyên nhân nổi hạch lâu năm không đau

Hệ thống hạch bạch huyết là một phần quan trọng của hệ miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn, virus cùng nhiều tác nhân gây bệnh khác. Khi xảy ra nhiễm trùng, hạch có thể sưng to, đau và dần trở về kích thước ban đầu sau khi tình trạng viêm được kiểm soát. Tuy nhiên, nổi hạch lâu năm không đau lại có nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những thay đổi lành tính sau viêm đến một số bệnh lý cần được kiểm tra và theo dõi.

1.1. Hạch tồn tại sau viêm và xơ hóa

Một nguyên nhân lành tính thường gặp là hạch tồn tại sau một đợt viêm nhiễm trước đó. Sau khi tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, mô hạch có thể thay đổi cấu trúc hoặc xơ hóa, khiến hạch vẫn còn kích thước nhất định trong thời gian dài. Những hạch dạng này thường ổn định, không tiếp tục phát triển và không gây đau.

1.2. Hạch do bệnh lý ác tính

Bên cạnh các nguyên nhân lành tính, nổi hạch lâu năm không đau cũng cần được lưu ý trong trường hợp liên quan đến bệnh lý ác tính như lymphoma hoặc ung thư di căn đến hạch. Khi tế bào ung thư phát triển trong hạch, khối hạch có thể tăng kích thước từ từ mà không gây đau. Hạch nghi ngờ ác tính thường có đặc điểm cứng, ít di động hoặc dính vào các mô xung quanh. Tuy nhiên, chỉ dựa vào cảm giác khi sờ hạch không thể xác định chính xác bản chất của khối hạch.

Nổi hạch lâu năm không đau có thể do nhiều nguyên nhân

1.3. Hạch do nhiễm trùng mạn tính

Ngoài ra, một số bệnh nhiễm trùng mạn tính, trong đó có lao hạch, cũng có thể gây hạch to kéo dài. Lao hạch thường gặp ở vùng cổ, biểu hiện bằng một hoặc nhiều hạch tăng kích thước, mật độ chắc và ít đau. Khi bệnh tiến triển, hạch có thể gây viêm, hóa mủ.

2. Dấu hiệu phân biệt hạch lành tính và hạch ác tính 

Để đánh giá một trường hợp nổi hạch lâu năm không đau, cần xem xét nhiều yếu tố như kích thước, thời gian tồn tại, tốc độ phát triển, vị trí, mật độ, khả năng di động của hạch và các triệu chứng đi kèm. 

2.1. Kích thước và tốc độ phát triển của hạch

Hạch lành tính sau viêm thường ổn định trong thời gian dài và không tăng kích thước đáng kể. Ngược lại, nếu hạch có xu hướng lớn dần theo thời gian, đặc biệt khi tăng kích thước nhanh trong vài tuần hoặc vài tháng, cần được bác sĩ đánh giá sớm.

2.2. Mật độ và khả năng di động

Hạch phản ứng do viêm thường mềm hoặc hơi chắc, có khả năng di động tương đối tốt dưới da. Trong khi đó, hạch mang tế bào ung thư hoặc hạch lao giai đoạn muộn lại có mật độ rất cứng, bề mặt gồ ghề không đều. Do các tế bào ác tính đã phá vỡ vỏ bao hạch để xâm lấn ra xung quanh, khối hạch này sẽ bị găm chặt, dính dính vào da hoặc các tổ chức cơ sâu phía dưới, hoàn toàn không thể di chuyển khi ta dùng tay đẩy.

Hạch ác tính thường có xu hướng tăng kích thước, cứng và ít di động hơn hạch lành tính

2.3. Triệu chứng toàn thân đi kèm

Ngoài đặc điểm tại vị trí hạch, người bệnh cần chú ý đến các triệu chứng toàn thân. Nếu hạch đi kèm sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi nhiều về đêm, sụt cân không chủ ý, mệt mỏi kéo dài hoặc xuất hiện nhiều nhóm hạch cùng lúc, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. 

3. Cần làm gì khi nổi hạch lâu năm không đau? 

Đối với tình trạng nổi hạch lâu năm không đau, người bệnh không nên tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian khi chưa xác định được nguyên nhân. Những cách xử trí này không giúp hạch biến mất và có thể làm che lấp triệu chứng, khiến việc chẩn đoán bệnh bị trì hoãn. 

3.1. Thăm khám và chẩn đoán nguyên nhân gây nổi hạch

Khi phát hiện hạch tồn tại lâu ngày, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và đánh giá đặc điểm của hạch. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp cận lâm sàng như:

• Siêu âm hạch: Giúp đánh giá kích thước, hình dạng, cấu trúc bên trong và đặc điểm mạch máu của hạch;
• Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Được thực hiện khi hạch có đặc điểm nghi ngờ, nhằm lấy mẫu tế bào để kiểm tra dưới kính hiển vi;
• Sinh thiết hạch: Có thể được chỉ định khi kết quả trước đó chưa đủ để xác định nguyên nhân. Mẫu mô hạch sẽ được làm giải phẫu bệnh nhằm đưa ra chẩn đoán chính xác;

Người nổi hạch lâu năm không đau cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp

3.2. Điều trị tùy thuộc nguyên nhân gây hạch

Sau khi xác định rõ nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng trường hợp cụ thể. 

• Đối với hạch lành tính: Nếu khối hạch không gây đau, không phát triển thêm và không ảnh hưởng đến sinh hoạt hay thẩm mỹ, người bệnh có thể chỉ cần theo dõi hạch tại nhà và tái khám định kỳ theo lịch hẹn;
• Đối với hạch do viêm nhiễm hoặc bệnh lý mạn tính: Việc điều trị cần tập trung vào nguyên nhân gây hạch. Chẳng hạn, lao hạch sẽ được điều trị theo phác đồ chống lao, trong khi nhiễm khuẩn có thể cần sử dụng kháng sinh.Người bệnh không nên tự ý mua thuốc hoặc sử dụng các bài thuốc dân gian khi chưa có chỉ định của bác sĩ;
• Đối với hạch ác tính: Nếu kết quả kiểm tra cho thấy hạch có liên quan đến ung thư, hướng điều trị sẽ phụ thuộc vào loại ung thư, vị trí khối u nguyên phát và giai đoạn bệnh. Bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, thuốc điều trị đích hoặc kết hợp nhiều phương pháp tùy từng trường hợp.

Nhìn chung, nổi hạch lâu năm không đau không đồng nghĩa với ung thư nhưng cũng không nên chủ quan. Khi hạch có dấu hiệu thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc xuất hiện thêm các triệu chứng bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Nếu có thắc mắc cần giải đáp, tư vấn hoặc nhu cầu thăm khám sức khỏe tổng quát, tầm soát ung thư, bạn đọc vui lòng liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.