1. Hen phế quản là gì? Vì sao cần điều trị và dự phòng sớm?

Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm đường thở mạn tính. Khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như khói bụi, phấn hoa, lông động vật, không khí lạnh hoặc nhiễm trùng hô hấp, đường thở sẽ bị co thắt đột ngột gây ra cơn hen.

Tuy không thể chữa khỏi hoàn toàn Hen phế quản, nhưng có thể kiểm soát tốt bệnh lý này nếu người bệnh tuân thủ điều trị và thực hiện tốt các biện pháp dự phòng hen phế quản. 

Việc điều trị sớm có tác dụng giảm tần suất cơn hen cấp, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm, hạn chế tổn thương phổi lâu dài để người bệnh duy trì sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường.

Nếu không điều trị và dự phòng hen phế quản đúng cách, người bệnh có thể đối mặt với cơn hen cấp nguy hiểm, suy hô hấp, chất lượng cuộc sống giảm sút,...

Hình ảnh mô phỏng đường thở bị thu hẹp trong bệnh hen phế quản

2. Phương pháp điều trị bệnh hen phế quản

Mục tiêu điều trị hen phế quản không chỉ nhằm cắt cơn hen tức thời mà còn cần kiểm soát viêm đường thở lâu dài. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

2.1. Điều trị cắt cơn hen cấp

Theo các khuyến cáo hiện nay, thuốc ưu tiên cắt cơn hen cấp là các chế phẩm có chứa corticoid dạng hít phối hợp với giãn phế quản (formoterol). Điều này giúp giãn phế quản nhanh và kiểm soát viêm đường thở. Việc chỉ sử dụng thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh đơn thuần (như SABA) mà không kèm corticoid dạng hít có thể làm tăng nguy cơ cơn hen cấp nặng và không còn được khuyến khích dùng lâu dài nếu không có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

2.2. Điều trị kiểm soát lâu dài

Các hướng dẫn hiện nay nhấn mạnh rằng mọi bệnh nhân hen phế quản từ mức độ nhẹ, dai dẳng trở lên đều cần được dùng thuốc có chứa corticoid dạng hít (đơn trị hoặc phối hợp), nhằm giúp kiểm soát tình trạng viêm đường thở. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài, thuốc kháng leukotriene hoặc các thuốc sinh học đối với tình trạng hen nặng khó kiểm soát, tùy tình trạng từng người bệnh. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy giảm triệu chứng mà cần tuân thủ đúng liều và thời gian sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ.

2.3. Điều trị theo bậc (phác đồ cá thể hóa)

Đây là phác đồ điều trị được chia thành nhiều bậc tùy mức độ nặng nhẹ của bệnh. Nguyên tắc điều trị gồm: bắt đầu ở bậc phù hợp với tình trạng của bệnh nhân và theo dõi đáp ứng để tăng hoặc giảm bậc điều trị theo tình trạng thực tế. Phương pháp này giúp tối ưu hiệu quả điều trị và hạn chế tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân.

Trong chiến lược dự phòng hen phế quản, điều trị theo bậc thang giúp kiểm soát bệnh một cách linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn. Người bệnh không được tự ý tăng hay giảm thuốc vì cơn hen có thể bùng phát bất cứ lúc nào hoặc tái phát nghiêm trọng hơn.

Bệnh nhân kiểm soát cơn hen bằng thuốc giãn phế quản dạng hít 

3. Dự phòng hen phế quản bằng biện pháp nào?

Để kiểm soát bệnh toàn diện, bên cạnh điều trị bằng thuốc, người bệnh cần áp dụng các biện pháp dự phòng hen phế quản một cách chủ động:

3.1. Tránh các yếu tố kích thích khởi phát cơn hen

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất trong dự phòng hen phế quản. Các yếu tố dị nguyên như: bụi nhà, phấn hoa, lông chó mèo, nấm mốc,... nên tránh tiếp xúc vì rất dễ kích thích tái diễn cơn hen.

Người bệnh cần vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giặt chăn ga bằng nước nóng, sử dụng máy lọc không khí nếu cần và tránh xa khói thuốc để bảo vệ đường thở.

Ngoài ra, bạn cũng nên trao đổi với bác sĩ về các thuốc đang sử dụng có thể làm nặng cơn hen như thuốc giảm đau kháng viêm, thuốc chẹn beta,... Đồng thời điều trị đồng thời các bệnh lý đi kèm như viêm mũi dị ứng, viêm xoang, trào ngược dạ dày thực quản,... để kiểm soát hen tốt hơn.

3.2. Tiêm phòng đầy đủ

nhiễm trùng hô hấp là nguyên nhân phổ biến gây khởi phát cơn hen. Bệnh nhân hen nên tiêm vắc xin cúm hàng năm để giảm nguy cơ biến chứng. Ngoài ra, người bệnh cũng nên tiêm vắc xin phế cầu để phòng ngừa biến chứng viêm phổi. 

Bằng việc tiêm phòng theo khuyến cáo, người bệnh có thể chủ động giảm đáng kể tần suất đợt kịch phát của cơn hen. Đây là biện pháp dự phòng hen phế quản đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ chức năng hô hấp lâu dài.

3.3. Tập luyện thể dục vừa phải và kiểm soát căng thẳng

Người bệnh nên tập luyện nhẹ nhàng bằng cách đi bộ, bơi lội, yoga,... và chú ý khởi động kỹ trước khi tập. Ngoài ra, việc mang theo thuốc cắt cơn hen khi vận động cũng rất cần thiết để dự phòng.

Hàng ngày, người bệnh nên thực hiện các phương pháp thư giãn tinh thần để kiểm soát các yếu tố gây căng thẳng tâm lý, tránh làm tăng tần suất cơn hen.

3.4. Theo dõi và quản lý bệnh tại nhà

Quản lý tốt tình trạng sức khỏe tại nhà là một phần không thể thiếu trong dự phòng hen phế quản. Hàng ngày, người bệnh cần theo dõi, ghi nhớ các biểu hiện như ho, khò khè, số lần dùng thuốc cắt cơn để báo lại cho bác sĩ khi tái khám.

Bên cạnh đó, hàng ngày người bệnh cũng nên dùng lưu lượng đỉnh kế đo mức độ thông thoáng của đường thở để phát hiện sớm nguy cơ xuất hiện cơn hen. Nếu có các dấu hiệu sau, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện thăm khám:

• Khó thở nhiều, không thể nói thành câu.
• Lồng ngực bị co kéo mạnh.
• Tím tái môi hoặc đầu ngón tay.
• Không đỡ mặc dù đã dùng thuốc cắt cơn.
• Trẻ nhỏ quấy khóc nhiều, bỏ bú, thở nhanh bất thường.

Tái khám định kỳ và thực hiện các biện pháp dự phòng hen phế quản giúp cải thiện chất lượng sống cho người bệnh

Cơn hen cấp nặng có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Vì thế, thực hiện tốt các biện pháp dự phòng hen phế quản sẽ giúp người bệnh giảm đáng kể nguy cơ cơn hen tái phát.

Nếu có dấu hiệu nghi ngờ hen phế quản, bạn cần chủ động thăm khám chuyên khoa Hô hấp để được chẩn đoán và có biện pháp điều trị phù hợp. Kiểm soát tốt hôm nay chính là cách bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài cho tương lai.

Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu hen phế quản như khò khè, khó thở, ho về đêm kéo dài, hãy sớm tại thăm khám bác sĩ Chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và xây dựng kế hoạch điều trị - dự phòng hen phế quản phù hợp.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.