1. Ép tim hô hấp nhân tạo là gì? 

Trong cơ thể con người, tim đóng vai trò là một máy bơm đẩy máu giàu oxy đi nuôi các cơ quan, đặc biệt là não bộ. Khi tim ngừng đập đột ngột (do đuối nước, điện giật, ngạt thở, đột quỵ hay nhồi máu cơ tim), dòng máu dừng lại, lượng oxy dự trữ trong máu và não giảm rất nhanh. Chỉ sau từ 4 đến 6 phút thiếu oxy, các tế bào não bắt đầu bị tổn thương vĩnh viễn và có thể dẫn đến tử vong.

Ép tim hô hấp nhân tạo (hay còn gọi là hồi sức tim phổi - tên tiếng Anh là CPR - Cardiopulmonary Resuscitation) là một thủ thuật cấp cứu khẩn cấp kết hợp giữa hai thao tác chính: ép tim ngoài lồng ngực và hà hơi thổi ngạt (hô hấp nhân tạo). Kỹ thuật này được thực hiện nhằm duy trì dòng lưu thông máu và cung cấp oxy cho cơ thể khi một người đột ngột bị ngừng tim, ngừng thở.

Kỹ thuật ép tim hô hấp nhân tạo được áp dụng trong các trường hợp khẩn cấp 

Cấp cứu hồi sức tim phổi CPR không nhằm mục đích chữa khỏi nguyên nhân gốc rễ gây ra ngừng tim, mà đóng vai trò như một "chiếc cầu nối sinh tồn". Kỹ thuật này giúp duy trì sự sống và bảo vệ chức năng não cho nạn nhân trong lúc chờ lực lượng y tế chuyên nghiệp có mặt hoặc chờ sử dụng thiết bị sốc điện tự động (AED).

2. Hướng dẫn cách ép tim hô hấp nhân tạo

Trước khi bắt đầu, hãy nhớ nguyên tắc DRSABCD (An toàn - Phản ứng - Gọi trợ giúp - Đường thở - Hô hấp - Ép tim). Chi tiết từng bước thực hiện như sau:

Việc trang bị kiến thức về cách ép tim hô hấp nhân tạo là vô cùng quan trọng 

Bước 1: Đảm bảo an toàn môi trường xung quanh

Trước khi tiếp cận nạn nhân, hãy quan sát nhanh để chắc chắn khu vực cấp cứu hoàn toàn an toàn cho cả bạn và nạn nhân (tránh các nguy cơ như điện hở, cháy nổ, giao thông nguy hiểm, đá rơi...).

Bước 2: Kiểm tra phản ứng và tình trạng nạn nhân

• Kiểm tra tri giác: Tác động nhẹ vào hai bên vai nạn nhân và gọi lớn: "Anh/Chị ơi! Có sao không?".
• Kiểm tra nhịp thở: Quan sát lồng ngực nạn nhân trong 5 - 10 giây xem có phập phồng hay không. Nếu nạn nhân không phản ứng, không thở hoặc chỉ thở ngáp cá, nạn nhân đang rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn.

Bước 3: Gọi trợ giúp khẩn cấp ngay lập tức

• Hô to nhờ những người xung quanh gọi ngay cấp cứu 115 (hoặc cơ sở y tế gần nhất).
• Nếu chỉ có một mình, hãy bật loa ngoài điện thoại gọi 115 và bắt đầu sơ cứu ngay.

Bước 4: Kiểm tra và khai thông đường thở

Trước khi tiến hành bất kỳ thao tác nào, cần đảm bảo đường thở của nạn nhân thông thoáng.

• Tư thế nạn nhân: Đặt nạn nhân nằm ngửa trên một bề mặt phẳng, cứng (sàn nhà, mặt đất);
• Khai thông đường thở: Đặt một tay lên trán nạn nhân ấn nhẹ về phía sau, dùng hai ngón tay của tay kia nâng cằm lên (kỹ thuật ngửa đầu - nâng cằm) để mở rộng đường thở, tránh tình trạng cuống lưỡi tụt làm bít tắc;
• Kiểm tra dị vật: Nhìn nhanh vào miệng nạn nhân, nếu thấy dị vật, chất nôn và dễ lấy thì móc ra. Nếu không, tuyệt đối không chọc ngoáy mù vào sâu trong họng.

Bước 5: Kiểm tra nhịp thở

Sau khi đường thở đã mở, cần đánh giá xem nạn nhân có đang tự thở bình thường hay không bằng phương pháp "Nhìn - Nghe - Cảm nhận" (trong tối đa 10 giây).

• Nhìn: Quan sát xem lồng ngực nạn nhân có di động lên xuống không;
• Nghe: Áp sát tai vào gần miệng/mũi nạn nhân để nghe tiếng thở;
• Cảm nhận: Cảm nhận xem có luồng hơi thở phả vào má người cấp cứu không.

Lưu ý quan trọng: Nếu nạn nhân không thở, hoặc chỉ thở ngáp cá, thở nấc tùng cái, bạn phải ngay lập tức chuyển sang Bước 6.

Bước 6: Hồi sức tim phổi

Khi xác định nạn nhân ngừng thở, tiến hành CPR ngay lập tức theo chu kỳ 30 lần ép tim: 2 lần thổi ngạt.

Kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực 

• Vị trí ép tim: Đặt gót bàn tay thứ nhất vào chính giữa lồng ngực (nửa dưới của xương ức, giữa hai núm vú). Đặt bàn tay thứ hai lên trên bàn tay thứ nhất và đan các ngón tay lại với nhau; 
• Tư thế người cấp cứu: Quỳ bên cạnh nạn nhân, giữ hai tay thẳng vuông góc với lồng ngực nạn nhân, dùng lực từ vai và thân trên (không dùng lực của khuỷu tay);
• Độ sâu: Ấn sâu xuống khoảng 5 - 6 cm (đối với người lớn);
• Tốc độ: Đạt từ 100 - 120 lần/phút.

Kỹ thuật thổi ngạt 

• Vẫn giữ tư thế ngửa đầu - nâng cằm để mở đường thở, dùng các ngón tay đang đặt trên trán kẹp chặt hai bên mũi nạn nhân;
• Hít một hơi bình thường, áp kín miệng mình vào miệng nạn nhân và thổi chậm trong vòng 1 giây. Vừa thổi vừa liếc mắt quan sát lồng ngực nạn nhân xem có nhấc lên không;
• Buông mũi để không khí thoát ra, sau đó tiếp tục thực hiện lần thổi thứ hai.

3. Khi nào được phép dừng ép tim hô hấp nhân tạo?

Người cấp cứu chỉ được phép dừng ép tim hô hấp nhân tạo khi xuất hiện một trong các trường hợp sau:

3.1. Nạn nhân có dấu hiệu hồi phục sự sống

Nạn nhân bắt đầu tự thở lại bình thường, tự ho, mở mắt, cựa quậy hoặc cử động các chi. 

3.2. Lực lượng y tế chuyên nghiệp đã đến tiếp quản

Nhân viên y tế hoặc các bác sĩ đã có mặt tại hiện trường và bắt đầu thực hiện các biện pháp chuyên khoa. 

3.3. Có sự hỗ trợ của máy phá rung tự động (AED)

Khi thiết bị AED được mang đến và bật lên, bạn dừng ép tim tạm thời theo mệnh lệnh thanh âm của máy để thiết bị tiến hành phân tích nhịp tim hoặc phát xung điện sốc tim. Sau khi máy sốc xong (hoặc báo không sốc), tiếp tục ép tim ngay lập tức theo hướng dẫn của máy.

3.4. Người cấp cứu hoàn toàn kiệt sức

Việc ép tim đúng kỹ thuật đòi hỏi tiêu tốn rất nhiều sức lực. Nếu bạn thực hiện một mình và đã kiệt sức, không thể tiếp tục duy trì lực ép đủ sâu và chuẩn xác, bạn buộc phải dừng lại. Để tránh trường hợp này, nếu có nhiều người ở hiện trường, nên luân phiên người ép tim mỗi 2 phút (khoảng 5 chu kỳ 30:2) để đảm bảo chất lượng ép tim luôn đạt chuẩn.

3.5. Môi trường xung quanh trở nên mất an toàn

Xuất hiện các nguy cơ nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người cấp cứu (như cháy nổ, sập rủi ro, khí độc, điện hở...).

Việc dừng thủ thuật ép tim hô hấp nhân tạo được chỉ định trong một số trường hợp 

Tóm lại, việc nắm vững cách ép tim hô hấp nhân tạo đúng kỹ thuật là kỹ năng sinh tồn vô cùng quan trọng. Hệ thống Y tế MEDLATEC với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị chẩn đoán hiện đại luôn sẵn sàng đồng hành bảo vệ sức khỏe toàn diện cho bạn và gia đình. Mọi thắc mắc về sức khỏe hoặc nhu cầu đặt lịch khám, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ 24/7.