1. Vitamin A có vai trò gì đối với sự phát triển của trẻ?

Vitamin A là dưỡng chất thiết yếu tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể:

• Hỗ trợ thị lực:

Vitamin A là thành phần quan trọng giúp duy trì chức năng võng mạc. Thiếu vitamin A có thể khiến trẻ bị quáng gà, khô mắt hoặc thậm chí tổn thương giác mạc.

• Tăng cường miễn dịch:

Vitamin A giúp cơ thể chống lại vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Trẻ được bổ sung đầy đủ vitamin A thường có sức đề kháng tốt hơn.

• Hỗ trợ tăng trưởng:

Loại vitamin này tham gia vào quá trình phát triển tế bào, mô xương và các cơ quan trong cơ thể, góp phần giúp trẻ phát triển chiều cao và cân nặng.

• Bảo vệ da và niêm mạc:

Vitamin A giúp bảo vệ da, niêm mạc đường hô hấp và đường tiêu hóa, tạo hàng rào tự nhiên chống lại các tác nhân gây bệnh.

Vitamin A có vai trò quan trọng đối với nhiều hệ cơ quan trong cơ thể

2. Tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống là gì?

Mặc dù vitamin A là vi chất thiết yếu đối với sự phát triển của trẻ nhỏ, nhưng việc bổ sung không đúng liều lượng có thể dẫn đến nhiều tác dụng không mong muốn. Mức độ nghiêm trọng của các tác dụng phụ phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, lượng vitamin A đã sử dụng và thời gian bổ sung:

2.1. Tăng áp lực nội sọ

Một trong những tác dụng phụ nghiêm trọng nhất của việc bổ sung vitamin A quá liều là hiện tượng Tăng áp lực nội sọ lành tính. Tình trạng này xảy ra khi nồng độ vitamin A trong cơ thể tăng cao, làm ảnh hưởng đến sự lưu thông dịch não tủy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dấu hiệu đặc trưng của Tăng áp lực nội sọ là: thóp phồng bất thường, quấy khóc kéo dài không rõ nguyên nhân, bỏ bú hoặc bú kém, ngủ li bì, nôn nhiều lần trong ngày. Đối với trẻ lớn hơn, tình trạng tăng áp lực nội sọ có thể gây đau đầu dữ dội, chóng mặt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi. Nếu không được phát hiện sớm, trẻ có nguy cơ gặp các biến chứng ảnh hưởng đến thần kinh và thị lực.

2.2. Rối loạn tiêu hóa

Khi cơ thể tiếp nhận lượng vitamin A vượt quá khả năng chuyển hóa, hệ tiêu hóa thường là cơ quan phản ứng đầu tiên. Trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng như: buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, chướng bụng, ăn uống kém,...

2.3. Tổn thương gan

Gan là cơ quan dự trữ khoảng 80 - 90% lượng vitamin A trong cơ thể. Khi trẻ sử dụng vitamin A quá mức trong thời gian dài, gan phải hoạt động liên tục để chuyển hóa và lưu trữ dưỡng chất này.

Tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống quá mức trong thời gian dài là: gan to, tăng men gan, viêm gan do ngộ độc vitamin, suy giảm chức năng gan,...

Dư thừa vitamin A trong thời gian dài dễ làm tổn thương gan

2.4. Các vấn đề về da và tóc

Vitamin A tham gia vào quá trình biệt hóa tế bào da. Tuy nhiên, khi nồng độ vitamin A trong máu quá cao, quá trình này có thể bị rối loạn. Trẻ bị thừa vitamin A thường có biểu hiện: khô da bất thường, môi nứt nẻ, ngứa da, bong vảy da, rụng tóc, tóc dễ gãy,... 

Các dấu hiệu này thường xuất hiện trong tình trạng ngộ độc vitamin A mạn tính và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý da liễu hoặc thiếu nước.

2.5. Ảnh hưởng đến quá trình phát triển hệ xương

Ít người biết rằng việc bổ sung quá nhiều vitamin A trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương của trẻ. Dư thừa vi chất này có thể làm mất cân bằng hoạt động tạo xương và hủy xương, từ đó dẫn đến: đau xương, đau khớp, tăng nguy cơ giòn xương, làm chậm quá trình phát triển hệ xương của trẻ,... 

2.6. Chán ăn, chậm tăng trưởng

Nhiều trẻ bị thừa vitamin A có biểu hiện ăn uống kém hơn bình thường. Tình trạng này xảy ra do sự kết hợp của các triệu chứng buồn nôn, khó chịu đường tiêu hóa và rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.

Nếu kéo dài, trẻ có thể tăng cân chậm, giảm tốc độ phát triển chiều cao, dễ mệt mỏi, thiếu năng lượng trong các hoạt động thường ngày,... 

2.7. Ngộ độc vitamin A cấp tính

Ngộ độc vitamin A cấp tính thường xuất hiện khi trẻ vô tình uống một lượng lớn vitamin A trong thời gian ngắn hoặc sử dụng sản phẩm bổ sung không đúng liều. Các dấu hiệu cảnh báo ngộ độc gồm: nôn dữ dội, đau đầu nghiêm trọng, mất thăng bằng, co giật, rối loạn ý thức, lừ đừ,... 

3. Nguyên nhân làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống

Hầu hết các trường hợp gặp phải tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống trên đây là do các nguyên nhân: 

• Tự ý bổ sung vitamin A thường xuyên, không đúng liều lượng.
• Kết hợp nhiều sản phẩm chứa vitamin A cùng lúc như: sữa công thức, vitamin tổng hợp, thực phẩm chức năng,... khiến tổng liều đã vượt quá ngưỡng an toàn. 
• Không tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng bổ sung vitamin A.
• Trẻ có bệnh lý gan gặp khó khăn trong việc chuyển hóa và đào thải vitamin A dư thừa.

Trẻ nên bổ sung vitamin A theo liều lượng phù hợp với độ tuổi và khuyến cáo của bác sĩ

4. Bổ sung vitamin A cho trẻ như thế nào phù hợp?

Để hạn chế tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống, cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc bổ sung khoa học như: 

• Không tự ý tăng liều vitamin A cho trẻ dù với bất kỳ lý do nào. Việc bổ sung nên dựa trên: độ tuổi, cân nặng, tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ.
• Không tự ý kết hợp đồng thời nhiều sản phẩm bổ sung cùng một loại vi chất.
• Ưu tiên nguồn vitamin A từ thực phẩm vì đây chính là nguồn an toàn và dễ hấp thu nhất. Các thực phẩm giàu vitamin A điển hình như: gan động vật, trứng, sữa, cà rốt, bí đỏ, khoai lang vàng, rau ngót, rau dền,... 
• Theo dõi phản ứng của trẻ sau khi uống vitamin A để phát hiện bất thường như: nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, sốt, quấy khóc kéo dài, da khô nghiêm trọng, vàng mắt, vàng da,... và kịp thời cho trẻ thăm khám.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp cha mẹ hiểu được nguyên nhân gây nên và các tác dụng phụ của vitamin A cho trẻ uống. Muốn hạn chế nguy cơ gặp tác dụng phụ, cha mẹ nên tuân thủ liều lượng khuyến cáo, ưu tiên nguồn vitamin A từ thực phẩm tự nhiên và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm bổ sung.

Để tránh tình trạng dư thừa vi chất bổ sung cho con, cha mẹ có thể liên hệ đặt lịch xét nghiệm cùng Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.