1. Thang điểm VAS là gì?

Để xác định cường độ đau của người bệnh, bác sĩ thường dựa trên một số thang điểm như: VRS (lời), NRS (số), VAS (nhìn). Trong đó, VAS là thang điểm “Nhìn” (Visual Analog Scale - VAS) dùng để xác định cường độ đau.

Thang điểm này thường được biểu diễn dưới dạng một đường thẳng dài 10cm, với hai đầu ghi chú thông tin đại diện cho hai trạng thái đối lập:

• 0: Không đau.
• 10: Đau ở mức dữ dội nhất có thể tưởng tượng.

Người bệnh sẽ đánh dấu vào vị trí trên thang đo tương ứng với cảm giác đau của mình. Dựa vào vị trí này, bác sĩ có thể định lượng mức độ đau một cách trực quan và dễ hiểu.

Thang điểm VAS được ứng dụng phổ biến trong nhiều chuyên khoa như nội khoa, ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình, ung bướu và phục hồi chức năng.

Thang điểm VAS là công cụ giúp bác sĩ đánh giá mức độ đau của người bệnh và góp phần lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh lý. Việc ghi nhận điểm VAS trước và sau điều trị cũng sẽ giúp đánh giá hiệu quả của thuốc hoặc phương pháp can thiệp đang được thực hiện.

Ngưỡng đau của mỗi bệnh nhân không giống nhau nên thang điểm VAS giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp với từng bệnh nhân và có phương án theo dõi tiến triển bệnh kịp thời.

Hình ảnh mô tả các điểm đánh dấu trong thang điểm VAS

2. Cách sử dụng thang điểm VAS đánh giá đau 

Bác sĩ hoặc nhân viên y tế sẽ giải thích thang điểm cho bệnh nhân hiểu, sau đó người bệnh tự đánh dấu mức độ đau hiện tại trên thang. Dựa trên đánh dấu của người bệnh, bác sĩ đo khoảng cách từ điểm “0” đến vị trí đánh dấu và quy đổi ra điểm số tương ứng: 

2.1. Mức độ đau nhẹ (1 - 3 điểm)

Người bệnh chỉ có cảm giác đau thoáng qua, dễ chịu đựng và không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt. Ở mức độ này, hầu hết các trường hợp không cần dùng đến thuốc giảm đau.

2.2. Mức độ đau trung bình (4 - 6 điểm)

Cơn đau của người bệnh tương đối rõ và khiến họ khó chịu về tâm lý. Sự xuất hiện của cơn đau ảnh hưởng đến công việc và giấc ngủ, có thể sẽ cần đến thuốc giảm đau thông thường.

2.3. Mức độ đau nặng (7 - 10 điểm)

Ở mức độ này, người bệnh đã phải chịu đựng những cơn đau dữ dội, vô cùng khó chịu, chất lượng cuộc sống bị giảm sút nghiêm trọng. Người bệnh sẽ phải dùng đến thuốc giảm đau liều mạnh và cần được can thiệp y khoa.

3. Ưu điểm và hạn chế của thang điểm đau VAS

Tuy là công cụ hữu ích trong đánh giá, chẩn đoán bệnh và theo dõi điều trị, nhưng thang điểm này cũng có những hạn chế nhất định:

3.1. Ưu điểm 

• Sử dụng đơn giản, không cần dùng đến thiết bị phức tạp.
• Đo lường cụ thể từng mức độ đau.
• Phù hợp nhiều đối tượng: trẻ nhỏ, người lớn, người cao tuổi.
• Dễ theo dõi tiến triển bệnh qua so sánh thang điểm trước và sau điều trị.

3.2. Hạn chế 

• Phụ thuộc vào cảm nhận chủ quan của người bệnh.
• Khó áp dụng cho đối tượng trẻ nhỏ hoặc người bị suy giảm nhận thức.
• Kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi tâm lý của người bệnh (lo lắng, sợ hãi).

Do đó, trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ kết hợp VAS với các phương pháp đánh giá khác để tăng độ chính xác của kết quả chẩn đoán.

Người bệnh trong quá trình được bác sĩ hướng dẫn cách dùng thang VAS

4. Một số thang đánh giá đau khác

Ngoài VAS, có rất nhiều thang đánh giá đau khác như: 

4.1. Thang điểm NRS (Numeric Rating Scale)

Để sử dụng thang điểm này, người bệnh sẽ được yêu cầu trả lời câu hỏi như: “Bạn đang đau ở mức độ bao nhiêu từ 0 đến 10?”. Trong đó: 0 là không đau, 10 là đau dữ dội nhất có thể tưởng tượng. Người bệnh chỉ cần chọn một con số phù hợp với cảm nhận của mình tại thời điểm đó. Không cần đánh dấu hay vẽ, nên rất tiện lợi và đơn giản.

Tuy nhiên, vì chỉ chọn số nên người bệnh khó hình dung chính xác mức độ đau như khi nhìn trực quan trên thang VAS.

4.2. Thang điểm Wong-Baker (Wong-Baker Faces Rating Scale - FRS)

Wong-Baker FRS là công cụ đánh giá đau trực quan, thường sử dụng cho trẻ em hoặc những người gặp khó khăn trong việc diễn đạt cảm giác đau bằng lời nói. Người bệnh sẽ được nhìn một dãy gồm 6 khuôn mặt, thể hiện các mức độ cảm xúc từ vui vẻ đến đau đớn. Mỗi khuôn mặt tương ứng với một mức điểm cụ thể:

• 0 điểm: Không đau.
• 2 điểm: Đau nhẹ
• 4 điểm: Đau vừa
• 6 điểm: Đau nhiều
• 8 điểm: Đau rất nhiều
• 10 điểm: Đau dữ dội nhất.

Người thực hiện đánh giá sẽ hỏi một câu đơn giản “Khuôn mặt nào giống nhất với cảm giác của bạn lúc này?” và người bệnh chọn khuôn mặt phù hợp nhất với cảm giác đau mà họ đang trải qua. Điểm số tương ứng sẽ được ghi nhận để đánh giá mức độ đau.

Các biểu tượng khuôn mặt được dùng để đánh giá mức độ đau trong thang Wong-Baker FRS

4.3. Thang điểm đau theo lời nói (Verbal Rating Scale - VRS)

Thang VRS đánh giá mức độ đau dựa trên các từ ngữ mô tả, giúp người bệnh diễn đạt cảm giác của mình một cách đơn giản và trực quan hơn so với việc sử dụng con số.

Người bệnh sẽ được cung cấp một danh sách các mức độ đau được mô tả bằng lời, bao gồm: Không đau, đau nhẹ, đau vừa, đau nhiều, đau rất dữ dội. Người thực hiện đánh giá sẽ hỏi: “Hiện tại bạn đang đau ở mức độ nào?” và người bệnh chọn một cụm từ mô tả đúng nhất với cảm giác đau mà họ đang trải qua.

Nhìn chung, thang điểm VAS là công cụ đơn giản nhưng hiệu quả trong việc đánh giá mức độ đau, hỗ trợ bác sĩ theo dõi tiến triển và điều chỉnh điều trị phù hợp. 

Nếu thường xuyên gặp tình trạng đau kéo dài hoặc mức độ đau tăng dần, thay vì tự tìm hiểu để áp dụng thang điểm VAS, quý khách hàng có thể đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.