1. Thoái hóa điểm vàng ở người trẻ là gì?

Điểm vàng (hoàng điểm) là vùng nhỏ nằm ở trung tâm võng mạc. Đây là nơi tập trung dày đặc các tế bào cảm thụ ánh sáng, giúp mắt nhìn rõ các chi tiết nhỏ, sử dụng điện thoại, đọc sách, nhận diện khuôn mặt, phân biệt màu sắc, quan sát vật ở trung tâm tầm nhìn,...

Khi điểm vàng bị tổn thương, thị lực ngoại vi vẫn có thể bình thường nhưng khả năng nhìn rõ ở trung tâm sẽ giảm đáng kể.

Thoái hóa điểm vàng ở người trẻ là tình trạng các tế bào tại vùng hoàng điểm bị tổn thương hoặc thoái hóa. Bệnh xảy ra ở độ tuổi dưới 40. 

2. Thoái hóa điểm vàng ở người trẻ khác người lớn tuổi thế nào? Có nguy hiểm không?

Ở người lớn tuổi, thoái hóa điểm vàng chủ yếu liên quan đến quá trình lão hóa, sự tích tụ các chất lắng đọng dưới võng mạc, xu hướng tiến triển chậm theo thời gian. Tuy nhiên, ở người trẻ, bệnh lý này thường liên quan đến:

- Các bệnh lý di truyền ở võng mạc.

- Cận thị nặng gây biến đổi đáy mắt.

- Chấn thương mắt.

- Viêm võng mạc.

- Bệnh lý toàn thân.

- Một số hội chứng hiếm gặp ảnh hưởng đến điểm vàng.

Tùy vào nguyên nhân gây nên và tốc độ tiến triển của bệnh mà mức độ ảnh hưởng của bệnh đến mỗi bệnh nhân sẽ có sự khác nhau. Nếu được phát hiện sớm, nhiều trường hợp có thể làm chậm quá trình tổn thương, giảm thiểu nguy cơ biến chứng, thị lực được bảo tồn lâu dài. 

Tuy nhiên, nếu bỏ qua các dấu hiệu bất thường, tổn thương điểm vàng có thể tiến triển và gây suy giảm thị lực trung tâm, ảnh hưởng đến khả năng học tập, làm việc và sinh hoạt hàng ngày.

Cận thị nặng làm tăng nguy cơ bị thoái hóa điểm vàng ở người trẻ

3. Nguyên nhân khiến người trẻ bị thoái hóa điểm vàng và dấu hiệu nhận diện

Thoái hóa điểm vàng ở người trẻ xuất phát từ nhiều nguyên nhân và thường có các dấu hiệu sau:

3.1. Nguyên nhân

Các yếu tố sau làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý này ở người trẻ: 

- Bệnh lý di truyền:

Một số bệnh di truyền như bệnh Stargardt, loạn dưỡng hoàng điểm Best, loạn dưỡng võng mạc di truyền,... khiến các tế bào cảm thụ ánh sáng hoặc biểu mô sắc tố võng mạc bị tổn thương từ sớm, dẫn đến thoái hóa vùng hoàng điểm. Các bệnh này thường xuất hiện từ thời thơ ấu, thanh thiếu niên hoặc người trưởng thành trẻ.

- Cận thị nặng gây biến đổi võng mạc:

Người bị cận thị nặng (thường trên 6 độ) có nguy cơ xuất hiện các tổn thương tại võng mạc và hoàng điểm. Khi nhãn cầu dài ra quá mức, các lớp võng mạc bị kéo giãn khiến vùng hoàng điểm dễ bị mỏng đi, xuất huyết và hình thành mạch máu mới hoặc teo điểm vàng.

- Chấn thương mắt:

Chấn thương mạnh vào mắt có thể làm tổn thương vùng hoàng điểm, gây rách võng mạc hoặc phù hoàng điểm trong thời gian dài. Nếu không điều trị kịp thời, tổn thương có thể để lại sẹo và làm giảm thị lực lâu dài.

- Một số bệnh lý toàn thân:

Các bệnh lý như: đái tháo đường, viêm màng bồ đào, bệnh tự miễn, rối loạn chuyển hóa,... có thể gây tổn thương võng mạc và làm tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng ở người trẻ.

- Lối sống chưa lành mạnh:

Lối sống không trực tiếp gây bệnh nhưng có thể làm tổn thương võng mạc tiến triển nhanh hơn, điển hình như: nghiện hút thuốc lá, thường xuyên thức khuya, chế độ ăn thiếu vitamin và chất chống oxy hóa, ít vận động,... 

3.2. Dấu hiệu

Nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, bạn cần cảnh giác với bệnh lý này: 

- Nhìn thấy hình ảnh ở giữa tầm nhìn bị mờ, vùng ngoại vi vẫn nhìn tương đối rõ.

- Khi nhìn vào: khung cửa, quyển sách, ô cửa sổ, gạch lát nền,... các đường thẳng thường bị cong hoặc méo.

- Xuất hiện đốm đen, vùng xám, khoảng trống nhỏ ở vùng trung tâm của mắt.

- Đọc sách nhanh mỏi mắt, khó nhìn màn hình máy tính, nhận diện chữ nhỏ kém hơn trước. 

- Nhìn màu sắc nhạt hơn hoặc khó phân biệt các màu gần giống nhau.

Thoái hóa điểm vàng khiến người bệnh nhanh mỏi mắt, khó nhìn điện thoại

4. Phương pháp chẩn đoán thoái hóa điểm vàng ở người trẻ 

Các phương pháp sau thường được bác sĩ áp dụng trong chẩn đoán bệnh thoái hóa điểm vàng ở người trẻ: 

4.1. Khám lâm sàng

Người bệnh sẽ được bác sĩ đo thị lực đánh giá mức độ suy giảm thị lực. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ khám đáy mắt bằng thiết bị chuyên dụng để quan sát võng mạc và vùng hoàng điểm, phát hiện: teo hoàng điểm, xuất huyết, phù hoàng điểm,...

4.2. Kiểm tra cận lâm sàng

- Chụp cắt lớp võng mạc (OCT) đánh giá chi tiết từng lớp võng mạc, phát hiện tổn thương kể cả khi chưa có nhiều thay đổi rõ rệt ở đáy mắt.

- Chụp mạch huỳnh quang nếu nghi ngờ có tân mạch hoặc rò rỉ dịch tại vùng hoàng điểm.

- Xét nghiệm di truyền nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh võng mạc hoặc nghi ngờ bệnh lý di truyền.

Khả năng phục hồi thị lực ở bệnh lý này phụ thuộc vào các yếu tố như: nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương hoàng điểm, thời điểm phát hiện và khả năng đáp ứng điều trị. Nếu được điều trị sớm, nhiều bệnh nhân có thể duy trì thị lực ổn định trong thời gian dài. Ngược lại, khi tổn thương đã lan rộng và các tế bào võng mạc bị mất hoàn toàn thì rất khó phục hồi. 

Khám mắt định kỳ giúp người trẻ tuổi phát hiện sớm nguy cơ thoái hóa điểm vàng

Để phát hiện sớm bệnh thoái hóa điểm vàng ở người trẻ, khám mắt định kỳ là giải pháp được ưu tiên hàng đầu. Ngoài ra, nếu xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, hình ảnh méo, xuất hiện điểm tối ở trung tâm tầm nhìn hoặc giảm thị lực không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến gặp bác sĩ Chuyên khoa Mắt để được thăm khám, điều trị bảo tồn thị lực.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.