1. Thoái hóa khớp gối là gì? 

Thoái hóa khớp gối (thoái hóa sụn khớp gối) là hiện tượng lớp sụn ở khớp gối bị suy giảm dần, làm mất đi chức năng bảo vệ giữa các đầu xương. Khi lớp sụn này bị tổn thương, các đầu xương sẽ cọ xát trực tiếp với nhau, gây ra các triệu chứng như đau nhức, sưng, cứng khớp, hạn chế vận động và đôi khi hình thành gai xương tại vùng khớp gối.

Bệnh tiến triển qua 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm tổn thương và triệu chứng riêng: 

• Giai đoạn 1: Sụn khớp mới thoái hóa nhẹ, hầu như chưa có triệu chứng rõ ràng, người bệnh ít cảm thấy đau hoặc khó chịu;
• Giai đoạn 2: Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể bắt đầu cảm thấy đau sau khi vận động nhiều, cứng khớp khi ngồi lâu hoặc khó chịu khi quỳ, cúi;
• Giai đoạn 3: Thoái hóa mức độ trung bình, sụn khớp tổn thương rõ, khe khớp hẹp dần;
• Giai đoạn 4: Giai đoạn nặng, sụn khớp gần như bị phá hủy, xương cọ xát trực tiếp với nhau khiến đau nhiều, khớp cứng và hạn chế vận động.

Thoái hóa khớp gối là tình trạng lớp sụn bảo vệ ở khớp gối bị bào mòn theo thời gian

2. Nguyên nhân gây thoái hóa khớp gối

Nguyên nhân phổ biến nhất của Thoái hóa khớp gối là tuổi tác. Khi cơ thể lão hóa, khả năng tái tạo và tự phục hồi của sụn khớp giảm dần, khiến khớp dễ bị thoái hóa hơn. Ngoài ra, một số yếu tố sau cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh sớm:

Thừa cân, béo phì

Trọng lượng cơ thể lớn làm tăng áp lực lên khớp gối. Theo nghiên cứu, cứ tăng khoảng 0,45kg cân nặng có thể khiến khớp gối phải chịu thêm 1,35 - 1,8kg lực tác động.

Yếu tố di truyền

Một số người có cấu trúc xương quanh khớp gối bất thường hoặc mang đột biến di truyền khiến sụn khớp dễ bị tổn thương và thoái hóa sớm.

Giới tính

Nguy cơ thoái hóa khớp gối ở nữ giới, đặc biệt sau 55 tuổi, thường cao hơn so với nam giới.

Hoạt động thể thao cường độ cao

Vận động viên các môn như bóng đá, quần vợt, điền kinh… phải sử dụng khớp gối nhiều nên nguy cơ thoái hóa cao hơn, đặc biệt nếu từng gặp chấn thương khi tập luyện hoặc thi đấu.

Một số bệnh lý cơ xương khớp khác

Người mắc viêm khớp dạng thấp, rối loạn chuyển hóa như thừa sắt hoặc dư hormone tăng trưởng cũng có nguy cơ cao phát triển Thoái hóa khớp gối.

3. Chẩn đoán và điều trị thoái hóa khớp gối

Chẩn đoán

Bác sĩ thường bắt đầu bằng khám lâm sàng, hỏi về tiền sử bệnh, triệu chứng đau gần đây và các yếu tố làm cơn đau nặng hơn. Đồng thời, bác sĩ cũng tìm hiểu tiền sử thoái hóa khớp trong gia đình để hỗ trợ chẩn đoán. Sau đó, một số xét nghiệm cận lâm sàng có thể được chỉ định như:

• Chụp X-quang: Đánh giá mức độ tổn thương xương, sụn và phát hiện gai xương;
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Giúp quan sát chi tiết cấu trúc khớp khi hình ảnh X-quang chưa đủ rõ;
• Siêu âm: Phát hiện tình trạng viêm, tràn dịch khớp, dày bao hoạt dịch hoặc các tổn thương mô mềm mà X-quang khó đánh giá, đồng thời hỗ trợ bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh một cách an toàn.

Điều trị 

Hướng điều trị tập trung vào việc làm giảm triệu chứng đau, cải thiện chức năng vận động và giúp người bệnh sống thoải mái hơn. Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp nhiều phương pháp sau:

• Giảm cân: Duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực lên khớp gối, từ đó cải thiện tình trạng đau và làm chậm quá trình thoái hóa;
• Tập luyện thường xuyên: Các bài tập phù hợp giúp tăng cường cơ quanh khớp gối, cải thiện độ linh hoạt và hỗ trợ giảm đau;
• Sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm: Một số thuốc như acetaminophen, ibuprofen hoặc naproxen có thể được dùng ngắn hạn để giảm đau. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ kê thuốc chống viêm theo đơn;
• Tiêm thuốc vào khớp: Tiêm corticosteroid giúp giảm viêm và đau, trong khi axit hyaluronic có tác dụng bôi trơn khớp, hỗ trợ vận động dễ dàng hơn;
• Liệu pháp hỗ trợ: Một số phương pháp như kem bôi capsaicin, châm cứu, hoặc bổ sung glucosamine và chondroitin có thể giúp cải thiện triệu chứng ở giai đoạn nhẹ đến trung bình;
• Vật lý trị liệu: Các bài tập phục hồi chức năng giúp tăng sức mạnh cơ, cải thiện độ linh hoạt của khớp và hướng dẫn người bệnh sinh hoạt đúng cách để hạn chế đau;

Vật lý trị liệu giúp cải thiện tình trạng đau do thoái hóa khớp hiệu quả

• Phẫu thuật: Nếu các biện pháp điều trị thông thường không hiệu quả, bác sĩ sẽ xem xét các phương án phẫu thuật như nội soi khớp, điều chỉnh trục xương hoặc thay khớp nhân tạo tùy mức độ tổn thương.

4. Phòng ngừa thoái hóa khớp gối

Để giảm nguy cơ thoái hóa khớp, bạn có thể tham khảo và áp dụng các phương pháp sau:

• Duy trì cân nặng hợp lý (BMI < 23): Trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối, từ đó đẩy nhanh quá trình bào mòn sụn khớp và làm tăng nguy cơ thoái hóa;
• Kiểm soát tốt lượng đường trong máu: Khi nồng độ glucose trong máu tăng cao trong thời gian dài có thể làm thay đổi cấu trúc và chức năng của sụn khớp, đồng thời thúc đẩy quá trình viêm và phá hủy sụn;
• Tập thể dục đều đặn: Việc vận động với cường độ vừa phải, khoảng 30 phút mỗi ngày và duy trì ít nhất 5 ngày mỗi tuần, sẽ giúp các khớp vận động linh hoạt hơn, tăng cường sức mạnh cho hệ cơ xung quanh khớp và góp phần phòng ngừa nhiều bệnh lý mạn tính;

Tập thể dục đều đặn với cường độ phù hợp giúp tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp gối

• Hạn chế nguy cơ chấn thương khớp: Nên tránh mang vác vật quá nặng, tập luyện thể thao đúng kỹ thuật, lựa chọn giày dép phù hợp và sử dụng các dụng cụ bảo hộ khi cần thiết để bảo vệ hệ xương khớp;
• Tránh làm việc hoặc vận động quá sức: Khi cơ thể có dấu hiệu mệt mỏi, bạn nên dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Việc cố gắng hoạt động quá mức có thể khiến khớp chịu áp lực lớn hơn và dễ dẫn đến tổn thương;
• Duy trì lối sống lành mạnh: Một chế độ ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, đồng thời giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về xương khớp, bao gồm cả viêm và thoái hóa khớp.

Thoái hóa khớp gối là vấn đề sức khỏe thường gặp, có thể làm suy giảm khả năng vận động và sinh hoạt của người bệnh. Việc duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống cân đối và vận động hợp lý là những cách hiệu quả giúp phòng ngừa căn bệnh này. Nếu bạn hoặc người thân gặp tình trạng thoái hóa khớp gối kèm đau, sưng hay hạn chế vận động, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được thăm khám chuyên khoa Cơ xương khớp, chẩn đoán chính xác và tư vấn phương pháp chăm sóc phù hợp.