1. Thuốc Rivaroxaban là gì và cơ chế hoạt động ra sao?

Rivaroxaban thuộc nhóm thuốc chống đông máu đường uống không phải kháng vitamin K (còn gọi là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp [DOAC]; thuật ngữ NOAC vẫn được sử dụng trong một số tài liệu). Thuốc được bào chế dưới dạng viên nén với các hàm lượng phổ biến như 10mg, 15mg và 20mg.

Cơ chế hoạt động của Rivaroxaban mang tính chất chọn lọc cao. Khi đi vào cơ thể, thuốc ức chế trực tiếp và chọn lọc yếu tố Xa (yếu tố 10 hoạt hóa) - một mắt xích trung tâm đóng vai trò kích hoạt chuỗi đông máu. Bằng cách ngăn chặn hoạt tính của yếu tố Xa, Rivaroxaban làm giảm sự hình thành Thrombin và từ đó làm giảm hình thành cục máu đông. Cơ chế này giúp ngăn ngừa sự hình thành và phát triển của huyết khối, qua đó làm giảm nguy cơ tắc nghẽn ở các cơ quan đích như não, phổi và các chi.

So với các thuốc chống đông truyền thống, Rivaroxaban khởi phát tác dụng nhanh, thời gian bán thải tương đối ngắn và có tính dự đoán cao trên lâm sàng.

Thuốc Rivaroxaban nhóm chống đông máu đường uống thế hệ mới

2. Chỉ định và chống chỉ định khi dùng Rivaroxaban

Là một thuốc chống đông kê đơn, Rivaroxaban chỉ được sử dụng khi có sự thăm khám và kê đơn từ bác sĩ chuyên khoa với các chỉ định cụ thể.

2.1. Những trường hợp được chỉ định sử dụng Rivaroxaban

Thuốc Rivaroxaban thường được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp lâm sàng sau:

• Dự phòng đột quỵ và thuyên tắc mạch hệ thống: Áp dụng cho những bệnh nhân bị rung nhĩ không do van tim đi kèm một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ (như suy tim, tăng huyết áp, lớn tuổi hoặc tiền sử đái tháo đường).
• Điều trị và dự phòng thuyên tắc tĩnh mạch sâu (DVT): Điều trị cục máu đông ở các tĩnh mạch sâu (thường là ở chân) và ngăn ngừa nguy cơ tái phát.
• Điều trị và dự phòng thuyên tắc phổi (PE): Điều trị cục máu đông làm tắc động mạch phổi và giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông tái phát. 
• Dự phòng thuyên tắc mạch sau phẫu thuật lớn: Sử dụng cho người bệnh sau phẫu thuật thay khớp háng hoặc khớp gối hoàn toàn toàn nhằm ngăn ngừa hình thành cục máu đông do bất động lâu ngày.
• Phối hợp với Aspirin: Để giảm nguy cơ biến cố tim mạch ở người bệnh mắc bệnh động mạch vành mạn (CAD) hoặc bệnh động mạch ngoại biên (PAD) có nguy cơ cao. 

Thuốc dùng cho bệnh nhân rung nhĩ để dự phòng nguy cơ đột quỵ

2.2. Trường hợp chống chỉ định

Để đảm bảo an toàn, các đối tượng sau đây tuyệt đối không được sử dụng Rivaroxaban:

• Người đang có tình trạng xuất huyết tích cực: Người đang bị chảy máu nghiêm trọng hoặc chảy máu kéo dài cần được can thiệp y tế, chẳng hạn như xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết nội sọ hoặc các trường hợp xuất huyết nặng khác. 
• Bệnh nhân có tổn thương tạng hoặc bệnh lý dễ chảy máu: Người có nguy cơ xuất huyết cao như loét dạ dày - tá tràng đang tiến triển, các bất thường mạch máu có nguy cơ chảy máu cao, hoặc mới trải qua phẫu thuật não, tủy sống hoặc mắt.
• Người mắc bệnh gan nặng: Bệnh nhân mắc bệnh gan kèm rối loạn đông máu và có nguy cơ chảy máu có ý nghĩa lâm sàng, bao gồm xơ gan Child-Pugh B và C. 
• Phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú: Rivaroxaban không được khuyến cáo sử dụng trong thời kỳ mang thai và cho con bú do có thể gây hại cho thai nhi hoặc trẻ bú mẹ. 
• Người dị ứng với thuốc: Bất kỳ ai có tiền sử quá mẫn hoặc dị ứng với Rivaroxaban hay các tá dược đi kèm trong viên thuốc.

3. Liều lượng sử dụng Rivaroxaban khuyến cáo cho mỗi người bệnh

Lưu ý đặc biệt: Rivaroxaban là thuốc kê đơn. Liều lượng cụ thể phải dựa trên thể trạng, tình trạng bệnh lý của từng người. Thông tin dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo chung, không thay thế cho y lệnh của bác sĩ.

Dưới đây là liều dùng thông thường được áp dụng cho người trưởng thành:

Nếu vô tình quên một liều thuốc, người bệnh cần xử trí theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc hướng dẫn sử dụng của từng liều dùng. Không tự ý thay đổi liều hoặc lịch dùng thuốc nếu chưa được tư vấn bởi nhân viên y tế. .

Liều lượng và thời điểm dùng thuốc sẽ được cá nhân hóa

4. Tác dụng phụ và lưu ý khi dùng Rivaroxaban

Khi được chỉ định sử dụng một loại thuốc chống đông máu mạnh như Rivaroxaban, người bệnh thường đối mặt với nhiều lo lắng và băn khoăn, cụ thể như:

4.1. Tác dụng phụ nguy hiểm nhất của Rivaroxaban là gì?

Tác dụng phụ đáng ngại nhất của Rivaroxaban là nguy cơ gây xuất huyết (chảy máu) do thuốc làm giảm khả năng đông máu tự nhiên của cơ thể.

Người bệnh và người nhà cần theo dõi sát sao để phát hiện các dấu hiệu cảnh báo xuất huyết sau:

• Chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng tái diễn, kéo dài và khó cầm.
• Các vết bầm tím lớn xuất hiện bất thường dưới da mà không rõ nguyên nhân va đập.
• Đi tiểu ra máu (nước tiểu có màu hồng hoặc đỏ), đi ngoài phân đen, phân có máu sệt hoặc có máu tươi.
• Vết thương nhỏ hoặc vết đứt tay chảy máu liên tục không tự cầm được sau vài phút.
• Dấu hiệu xuất huyết nghiêm trọng: Đau đầu dữ dội, chóng mặt nghiêm trọng, suy nhược đột ngột, ngất xỉu, ho ra máu hoặc nôn ra máu.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu chảy máu nghiêm trọng hoặc nghi ngờ xuất huyết, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời. Không tự ý ngừng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, trừ khi đang xảy ra tình trạng chảy máu nghiêm trọng hoặc được nhân viên y tế hướng dẫn. 

Người bệnh cần theo dõi sát các vết bầm tím bất thường dưới da khi dùng thuốc

4.2. Cần lưu ý gì về chế độ ăn uống và sinh hoạt khi uống thuốc?

Để việc điều trị đạt hiệu quả cao và hạn chế tác dụng phụ, người bệnh nên thiết lập lối sống khoa học theo các nguyên tắc sau:

• Tuân thủ quy tắc dùng thuốc cùng thức ăn: Nhắc lại một điểm cốt lõi, viên Rivaroxaban hàm lượng 15mg và 20mg cần uống cùng bữa ăn để đảm bảo hấp thu tối ưu. Đối với viên 10 mg, thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
• Tránh chấn thương và va chạm mạnh: Người bệnh nên hạn chế tham gia các môn thể thao đối kháng, vận động mạnh có nguy cơ ngã hoặc chấn thương (như bóng đá, võ thuật, leo núi). Ngoài ra, người bệnh nên sử dụng bàn chải đánh răng lông mềm và dao cạo râu bằng điện để giảm tổn thương gây chảy máu.
• Thận trọng với các loại thuốc dùng kèm (Tương tác thuốc): Không tự ý phối hợp Rivaroxaban với các thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu như thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc các thuốc chống đông khác nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, một số thuốc ức chế hoặc cảm ứng mạnh đồng thời CYP3A4 và P-glycoprotein (P-gp) cũng có thể làm thay đổi nồng độ Rivaroxaban trong máu.

Người bệnh nên thăm khám sức khỏe tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ tư vấn chi tiết 

Để quá trình điều trị bằng thuốc Rivaroxaban đạt hiệu quả cao và ngăn ngừa tối đa các biến chứng xuất huyết nguy hiểm, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ y lệnh và thực hiện tái khám định kỳ theo lịch của bác sĩ. Nếu cần tư vấn thêm hoặc có nhu cầu đặt lịch khám, Quý khách có thể liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ 24/7.