1. Phương pháp trị liệu thần kinh cột sống Chiropractic là gì?

Xuất hiện ở Mỹ vào năm 1895, Chiropractic được biết đến là một phương pháp điều trị các bệnh lý cơ - xương - khớp theo hướng bảo tồn, không dùng thuốc và không can thiệp phẫu thuật. 

Tận dụng cơ chế tự phục hồi của cơ thể, các bác sĩ chuyên khoa sẽ sử dụng lực bàn tay hoặc thiết bị chuyên dụng để nắn chỉnh chính xác các đốt sống và khớp bị sai lệch nhẹ. Thao tác này giúp giải phóng sự chèn ép thần kinh, khôi phục cấu trúc giải phẫu tự nhiên của cột sống từ đó cải thiện triệu chứng đau và hạn chế vận động ở vùng bị ảnh hưởng. 

Chiropractic là một phương pháp trị liệu thần kinh cột sống dạng bảo tồn không sử dụng thuốc hay phẫu thuật

Theo Hướng dẫn của Hiệp hội Bác sĩ Nội khoa Hoa Kỳ (ACP) năm 2017, nắn chỉnh cột sống là một trong nhiều lựa chọn điều trị ban đầu cho đau lưng do nguyên nhân cơ xương khớp. Bên cạnh các lựa chọn như vận động trị liệu, phục hồi chức năng và các phương pháp không dùng thuốc khác. Phương pháp này thường được chỉ định trong điều trị và hỗ trợ điều trị các bệnh lý, bao gồm: 

• Các bệnh cột sống: Thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, gai cột sống, cong vẹo cột sống, hẹp ống sống, đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm và hẹp ống sống mức độ nhẹ - trung bình (chưa có dấu hiệu thần kinh nặng).
• Tổn thương cơ và khớp: Viêm khớp, thoái hóa khớp ngoại vi, cùng các chấn thương do chơi thể thao, vận động sai tư thế hoặc tai nạn lao động.
• Các triệu chứng đau mạn tính: Đau đầu mạn tính, đau nửa đầu, đau thắt lưng, đau cổ vai gáy, đau tê lan xuống tay chân, cũng như các hội chứng đau khớp khuỷu tay, cổ tay và bàn chân.
• Lưu ý: Với thoát vị đĩa đệm hoặc đau thần kinh tọa kèm yếu cơ tiến triển, tê lan rộng hoặc rối loạn tiêu tiểu, người bệnh cần khám chuyên khoa ngoại thần kinh hoặc cột sống ngay, không nên nắn chỉnh (xem mục chống chỉ định). 

2. Ưu điểm nổi bật của Chiropractic

Trị liệu thần kinh cột sống sở hữu những ưu điểm nổi bật như: 

• Giảm đau hiệu quả: Trị liệu thần kinh cột sống giải phóng các điểm chèn ép, giúp kiểm soát tốt các cơn đau cấp và mạn tính ở vùng cổ vai gáy, thắt lưng hay đau thần kinh tọa ở mức độ nhẹ - trung bình.
• Cải thiện tầm vận động và chức năng cột sống: Nắn chỉnh giúp giảm co cứng cơ, tăng biên độ vận động của các khớp bị hạn chế, hỗ trợ người bệnh sinh hoạt và vận động dễ dàng hơn. 
• Không dùng thuốc, ít xâm lấn: Chiropractic là phương pháp bảo tồn, không phẫu thuật và không phụ thuộc vào thuốc giảm đau. Tuy nhiên, phương pháp này không đồng nghĩa với sự an toàn tuyệt đối, vì phương pháp này vẫn có chống chỉ định và một số rủi ro cần lưu ý. 
• Kỹ thuật nắn chỉnh có thể được điều chỉnh linh hoạt để áp dụng cho nhiều độ tuổi, từ trẻ nhỏ, người trưởng thành đến người cao tuổi.
• Với phụ nữ mang thai, việc điều trị cần được bác sĩ có kinh nghiệm đánh giá kỹ lưỡng và điều chỉnh kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ. 

Lưu ý: Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tối ưu, quy trình trị liệu thần kinh cột sống bắt buộc phải được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa có bằng cấp chính quy và giàu kinh nghiệm.

3. Chiropractic hoạt động theo nguyên lý nào?

Hệ thống thần kinh cột sống trải dài từ các đốt sống cổ đến phần xương cùng, phân nhánh khắp cơ thể để điều khiển mọi hoạt động. Khi các đốt sống bị sai lệch, chúng sẽ chèn ép trực tiếp lên các dây thần kinh, làm gián đoạn tín hiệu dẫn truyền và gây ra những cơn đau nhức cùng các rối loạn chức năng.

Dựa trên nguyên lý đó, bác sĩ sẽ thực hiện trị liệu thần kinh cột sống bằng cách dùng tay hoặc thiết bị chuyên dụng để nắn chỉnh các đốt sống trở lại vị trí. Thao tác này giúp giảm chèn ép thần kinh, thư giãn các bó cơ căng cứng, từ đó giảm đau sau vài buổi trị liệu, dù mức độ cải thiện có thể khác nhau tùy từng người.

Phương pháp trị liệu thần kinh cột sống có độ an toàn cao, phù hợp với nhiều lứa tuổi, từ trẻ em đến người cao tuổi. Tuy nhiên, liệu pháp này vẫn có những chống chỉ định riêng và không phù hợp với một số trường hợp bệnh lý đặc thù.

Quá trình trị liệu đều sử dụng lực tay hoặc các thiết bị chuyên dụng để nắn chỉnh các đốt sống về vị trí chính xác

4. Hạn chế và một số lưu ý khi áp dụng 

4.1. Hạn chế

Bên cạnh các ưu điểm, phương pháp này có một số điểm hạn chế như:

• Chi phí cao: Giá mỗi buổi trị liệu tương đối cao và thường không được bảo hiểm y tế công chi trả.
• Thời gian kéo dài: Đòi hỏi người bệnh phải đi lại nhiều lần theo một liệu trình dài hạn.
• Tác dụng phụ tạm thời: Sau mỗi buổi trị liệu người bệnh có thể thấy mỏi cơ, ê ẩm nhẹ hoặc đau nhức ở vùng nắn chỉnh trong 24 giờ đầu.
• Không trị tận gốc mọi bệnh: Trị liệu sẽ chỉ giải quyết các vấn đề liên quan đến cấu trúc xương khớp, không chữa được bệnh do virus, vi khuẩn hoặc tổn thương thực thể nặng.
• Nguy cơ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng khi nắn chỉnh cột sống cổ: Các thao tác xoay, vặn cổ nhanh và mạnh có liên quan đến bóc tách động mạch đốt sống, có thể dẫn đến đột quỵ. Đây là biến chứng hiếm gặp nhưng đã được ghi nhận trong y văn, vì vậy người bệnh cần được bác sĩ tư vấn rõ nguy cơ này trước khi thực hiện nắn chỉnh vùng cổ, đặc biệt là thao tác biên độ lớn. 

4.2. Lưu ý

Ngoài ra, để đảm bảo hiệu quả điều trị, bạn cần lưu ý:

• Lựa chọn đơn vị thực hiện uy tín. 
• Việc nắn chỉnh phải được thực hiện bởi bác sĩ có bằng B.C. (Doctor of Chiropractic) được đào tạo bài bản. 
• Cần chụp X-quang hoặc MRI trước khi thực hiện. 
• Trong quá trình nắn chỉnh trị liệu, bạn nên thả lỏng cơ thể và báo ngay cho bác sĩ nếu bạn cảm thấy đau nhói hoặc khó chịu.

4.3. Chống chỉ định

Các trường hợp chống chỉ định trị liệu thần kinh cột sống bao gồm:

• Người bị loãng xương nặng hoặc giòn xương.
• Bệnh nhân ung thư xương hoặc có khối u vùng cột sống.
• Người bị viêm khớp dạng thấp cấp tính.
• Người có nguy cơ hoặc tiền sử bị đột quỵ (liên quan đến hẹp động mạch đốt sống).
• Người bị gãy xương cột sống, nhiễm trùng cột sống, hoặc mất vững cột sống.
• Người có hội chứng chùm đuôi ngựa: Mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, tê vùng yên ngựa (đây là cấp cứu ngoại thần kinh, cần nhập viện ngay, không nắn chỉnh).
• Người có yếu, liệt chi tiến triển do chèn ép rễ thần kinh nặng.

4.4. Trường hợp cần thăm khám 

Dấu hiệu cần đi khám cấp cứu ngay thay vì nắn chỉnh:

• Yếu hoặc liệt chi tăng dần.
• Mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện, tê vùng yên ngựa.
• Đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, nói khó, yếu một bên người sau khi nắn chỉnh cổ - đây có thể là dấu hiệu đột quỵ, cần đến cấp cứu ngay lập tức.
• Sốt kèm đau lưng dữ dội. 

5. Phòng ngừa nguy cơ đau thần kinh cột sống như thế nào?

Chủ động điều chỉnh lối sống và chế độ dinh dưỡng hàng ngày đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe xương khớp, giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý về cột sống. Để bảo vệ một cột sống vững chắc và khỏe mạnh, bạn nên xây dựng cho mình những thói quen sống lành mạnh như:

• Tập luyện thể thao đúng cách: Rèn luyện thể lực thường xuyên giúp xương khớp dẻo dai và linh hoạt. Bạn nên chọn cho mình một bộ môn phù hợp, tập đúng kỹ thuật và luôn khởi động kỹ để làm nóng cơ bắp, tránh bị chấn thương.
• Duy trì tư thế chuẩn trong sinh hoạt hàng ngày: Luôn giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc, chủ động đứng dậy đi lại sau mỗi giờ và hạn chế mang vác vật nặng để giảm áp lực lên cột sống.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý: Mức cân nặng lý tưởng sẽ giảm tải áp lực cho hệ xương khớp. Nếu bị thừa cân, bạn nên xây dựng lộ trình giảm cân khoa học bằng cách kết hợp ăn uống lành mạnh và vận động.
• Cung cấp đủ nước cho cơ thể: Uống đủ nước mỗi ngày (lượng cụ thể tùy thể trạng, thường khoảng 1.5 - 2 lít, nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu có bệnh thận hoặc tim mạch. Điều này giúp bôi trơn các khớp xương và thúc đẩy quá trình lưu thông máu nuôi dưỡng cột sống.
• Tăng cường dinh dưỡng cho xương khớp: Bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu như Canxi, Vitamin D, Omega-3 và Vitamin E để nuôi dưỡng hệ xương khớp chắc khỏe từ bên trong.
• Dành thời gian nghỉ ngơi khoa học: Bố trí thời gian thư giãn hợp lý giúp cơ thể và hệ thống cột sống có không gian tái tạo, hồi phục sau những giờ làm việc căng thẳng.

Luyện tập thể thao sẽ giúp bạn duy trì một hệ xương khớp khỏe mạnh

Nhìn chung, trị liệu thần kinh cột sống là một phương pháp có nhiều ưu điểm vượt trội nhưng cần lưu ý khi thực hiện. Người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, sàng lọc các dấu hiệu cảnh báo và tư vấn đầy đủ về lợi ích cũng như rủi ro trước khi thực hiện. Nếu cần giải đáp thêm các thắc mắc liên quan khác hoặc đặt lịch thăm khám sức khỏe, Quý khách có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.