1. Xét nghiệm máu có phát hiện lao phổi không?

Lao phổi là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp do trực khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Bên cạnh việc tàn phá nhu mô phổi, vi khuẩn này còn có nguy cơ tấn công nhiều cơ quan khác. Do đó, việc chủ động phát hiện sớm là chìa khóa vàng để cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.

Nhiều bệnh nhân lầm tưởng rằng chỉ cần một kết quả Xét nghiệm máu là đủ để khẳng định trạng thái mắc bệnh. Tuy nhiên, quy trình chẩn đoán lâm sàng phức tạp hơn thế nhiều và kỹ thuật này hoàn toàn không thể thay thế các chẩn đoán chuyên sâu.

Hiện nay, y học sử dụng xét nghiệm máu phổ biến nhất là IGRA (kỹ thuật đo lường sự giải phóng Interferon-gamma). Phương pháp này hoạt động bằng cách đo mức độ phản ứng của hệ miễn dịch khi tiếp xúc với các kháng nguyên đặc hiệu của vi khuẩn lao.

Tuy nhiên, nếu kết quả IGRA là dương tính, điều đó chỉ chứng minh bạn đã từng phơi nhiễm hoặc đang ở trạng thái lao tiềm ẩn (vi khuẩn ngủ yên). Chỉ số này không có khả năng phân biệt giữa một ca bệnh lao đang hoạt động và một người mang mầm bệnh lành tính.

Bên cạnh IGRA, các bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm công thức máu toàn phần cùng các dấu ấn viêm như tốc độ lắng máu (ESR) hay chỉ số CRP. Mặc dù vậy, đây chỉ là các chỉ số không đặc hiệu, bởi chúng sẽ tăng cao trong bất kỳ đợt nhiễm trùng hay viêm nhiễm cấp tính nào khác chứ không riêng gì bệnh lao.

Xét nghiệm máu chỉ có vai trò hỗ trợ, không đủ để khẳng định một người mắc lao phổi hoạt động

Để chẩn đoán lao phổi chính xác, bác sĩ bắt buộc phải kết hợp triệu chứng lâm sàng cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm vi sinh chuyên sâu.

Do đó, câu trả lời cho thắc mắc “xét nghiệm máu có phát hiện lao phổi không” là có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ nhiễm lao hoặc phản ứng miễn dịch liên quan đến lao, nhưng không đủ để chẩn đoán xác định lao phổi.

2. Những phương pháp được sử dụng để chẩn đoán lao phổi

Bên cạnh xét nghiệm máu, hiện nay có nhiều kỹ thuật được áp dụng nhằm xác định chính xác người bệnh có mắc lao phổi hay không. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào triệu chứng, tuổi tác, tiền sử bệnh và điều kiện của từng cơ sở y tế.

Chụp X-quang phổi

Đây là một trong những kỹ thuật thường được chỉ định đầu tiên khi nghi ngờ lao phổi. Hình ảnh X-quang có thể phát hiện các tổn thương đặc trưng như thâm nhiễm, hang lao, xơ hóa hoặc tổn thương nhu mô phổi. Tuy nhiên, X-quang chỉ giúp gợi ý bệnh lao chứ không thể khẳng định chắc chắn nguyên nhân gây bệnh. Một số bệnh lý hô hấp khác cũng có thể tạo ra hình ảnh tương tự.

Xét nghiệm đờm tìm vi khuẩn lao

Đây là phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán lao phổi hoạt động. Mẫu đờm của người bệnh sẽ được nhuộm soi để tìm trực khuẩn kháng cồn kháng acid (AFB). Nếu phát hiện vi khuẩn lao trong đờm, khả năng chẩn đoán lao phổi là rất cao. Nhưng kết quả soi đờm âm tính không loại trừ được bệnh lao - vì phương pháp này có độ nhạy hạn chế, đặc biệt ở người nhiễm HIV hoặc lao ít vi khuẩn. Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ chỉ định thêm GeneXpert, nuôi cấy hoặc các kỹ thuật khác.

Xét nghiệm GeneXpert

GeneXpert là kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại giúp phát hiện ADN của vi khuẩn lao trong thời gian ngắn. Phương pháp này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn nhiều so với soi đờm truyền thống. Không chỉ hỗ trợ chẩn đoán lao phổi nhanh chóng, GeneXpert còn giúp phát hiện sớm tình trạng kháng thuốc rifampicin - một trong những loại thuốc điều trị lao quan trọng.

Xét nghiệm GeneXpert giúp phát hiện vi khuẩn lao nhanh và hỗ trợ đánh giá nguy cơ kháng thuốc

Nuôi cấy vi khuẩn lao

Nuôi cấy được xem là tiêu chuẩn tham chiếu trong chẩn đoán lao. Mẫu bệnh phẩm được đưa vào môi trường nuôi cấy để xác định sự hiện diện của vi khuẩn lao. Mặc dù có độ chính xác cao nhưng thời gian chờ kết quả thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng do vi khuẩn lao phát triển chậm.

Các xét nghiệm hỗ trợ khác

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT ngực, nội soi phế quản hoặc sinh thiết mô nếu nghi ngờ tổn thương lao nhưng chưa đủ bằng chứng để kết luận. Việc phối hợp nhiều phương pháp giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán, đồng thời hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

3. Thời điểm vàng cần tiến hành tầm soát lao phổi

Việc kiểm tra sàng lọc không nhất thiết phải thực hiện đại trà, nhưng sẽ là cần thiết nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc cơ thể phát ra các tín hiệu cảnh báo.

Dấu hiệu điển hình nhất của bệnh lý này là tình trạng ho triền miên dai dẳng trên 14 ngày. Cơn ho có thể tiến triển từ ho khan sang ho có đờm đặc, hoặc nguy hiểm hơn là ho ra máu tươi. Đi kèm với đó, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng toàn thân sau:

• Sốt nhẹ kéo dài, đặc biệt vào buổi chiều hoặc tối;
• Đổ mồ hôi nhiều về đêm;
• Mệt mỏi kéo dài;
• Sụt cân không rõ nguyên nhân;
• Chán ăn;
• Đau tức ngực hoặc khó thở.

Ngoài ra, những ai có tiền sử tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi (F0) cũng cần nhanh chóng đi thực hiện các kiểm tra cận lâm sàng.

Các nhóm đối tượng có nền tảng sức khỏe yếu sau đây cần được ưu tiên sàng lọc định kỳ:

• Bệnh nhân suy giảm miễn dịch tự nhiên hoặc mắc HIV;
• Người đang điều trị bệnh tiểu đường (đái tháo đường);
• Người phải lạm dụng hoặc dùng thuốc corticoid, thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài;
• Người cao tuổi;
• Nhân viên y tế thường xuyên tiếp xúc với nguồn lây lao.

Ho kéo dài trên 2 tuần là một trong những dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra lao phổi sớm

Khi đến cơ sở y tế, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng lâm sàng, yếu tố nguy cơ và chỉ định các xét nghiệm phù hợp. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ biến chứng cũng như hạn chế lây nhiễm cho người xung quanh.

Như vậy, xét nghiệm máu có phát hiện lao phổi không cần được xem xét trong từng trường hợp cụ thể. Để đưa ra kết luận chính xác, người bệnh nên thực hiện trọn gói tầm soát theo chỉ định. Nếu bạn đọc có thắc mắc liên quan cần giải đáp hoặc nhu cầu kiểm tra sức khỏe, bạn đọc hãy liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.