Căng cơ cổ vai gáy: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí đúng

1. Căng cơ cổ vai gáy là gì?

Căng cơ là tổn thương xảy ra khi sợi cơ hoặc gân (phần mô nối cơ với xương) bị kéo giãn quá mức, có thể kèm những vết rách nhỏ. Ở vùng cổ vai gáy, tình trạng này thường liên quan đến các nhóm cơ nâng đỡ đầu và giữ vững bả vai, điển hình là cơ thang và cơ nâng vai.

Khi phải hoạt động liên tục hoặc chịu lực đột ngột, các nhóm cơ này dễ co cứng và gây đau. Cần phân biệt tình trạng này với đau do khớp đốt sống, đĩa đệm hay rễ thần kinh, vì biểu hiện ban đầu của chúng khá giống nhau.

2. Nguyên nhân gây căng cơ vùng cổ vai gáy

Phần lớn trường hợp liên quan đến thói quen sinh hoạt và tư thế hằng ngày. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Giữ một tư thế trong thời gian dài: Cúi đầu nhìn máy tính, điện thoại hoặc lái xe đường dài khiến cơ cổ phải gồng liên tục.
• Ngủ sai tư thế: Gối quá cao, nằm sấp hoặc để cổ vặn một bên nhiều giờ có thể khiến bạn thức dậy với cổ cứng, khó quay đầu.
• Căng thẳng tinh thần: Khi lo âu, nhiều người vô thức gồng cơ cổ và nhún vai mà không nhận ra.
• Vận động quá sức: Mang vác vật nặng, đeo túi lệch một bên hoặc tập luyện khi chưa khởi động kỹ.
• Chấn thương: Tai nạn giao thông, té ngã hay va chạm thể thao khiến đầu cổ chuyển động đột ngột, gây tổn thương cơ và dây chằng.

Thói quen cúi đầu dùng điện thoại trong thời gian dài có thể khiến cơ cổ bị co cứng.

3. Dấu hiệu nhận biết căng cơ vùng cổ vai gáy

Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Đau âm ỉ hoặc nhức mỏi ở cổ, gáy, có thể lan sang một hoặc hai bên vai.
• Cứng cổ, khó xoay đầu, khó cúi hoặc ngửa cổ do đau.
• Đau tăng khi cử động hoặc giữ đầu lâu ở một tư thế, giảm khi được nghỉ ngơi.
• Vùng cơ căng cứng, ấn vào thấy đau, đôi khi có cảm giác co thắt.
• Đau đầu ở vùng chẩm (phía sau đầu), kèm mệt mỏi.

Khác với đau do chèn ép rễ thần kinh, căng cơ cổ vai gáy thường không gây tê bì, châm chích hay yếu tay. Nếu cơn đau lan dọc cánh tay như điện giật, kèm tê hoặc giảm sức cơ ở tay, nguyên nhân có thể liên quan đến cột sống cổ. Khi đó, bạn nên đi khám.

4. Căng cơ cổ vai gáy có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp không nguy hiểm. Đau do căng cơ thường giảm dần sau vài ngày, một số trường hợp kéo dài vài tuần. Nếu thói quen gây căng cơ không thay đổi, cơn đau dễ tái đi tái lại. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và khả năng tập trung khi làm việc.

Đau cổ vai cũng không phải lúc nào cũng do cơ. Thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ có thể gây triệu chứng tương tự ở giai đoạn đầu. Vì vậy, bạn không nên tự kết luận nguyên nhân khi cơn đau kéo dài hoặc có biểu hiện bất thường.

5. Cách giảm đau mỏi, co cứng cơ tại nhà

Với căng cơ cổ vai gáy mức độ nhẹ, các biện pháp chăm sóc tại nhà thường giúp giảm đau và hỗ trợ cơ hồi phục.

 5.1. Chườm lạnh hoặc chườm ấm

Theo hướng dẫn của NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), bạn có thể dùng túi chườm lạnh bọc trong khăn khoảng 5 phút, 3 lần mỗi ngày. Nếu chườm ấm, mỗi lần kéo dài khoảng 20 phút, 2 - 3 lần mỗi ngày. Chườm ấm hoặc tắm nước ấm giúp các cơ co cứng được thư giãn. Bạn không nên đặt đá trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh.

5.2. Duy trì vận động nhẹ và giãn cơ

Giữ cổ bất động hoàn toàn không giúp cơ hồi phục nhanh hơn. Bạn nên duy trì sinh hoạt vừa sức và thực hiện một số động tác giãn cơ nhẹ nhàng như:

• Xoay cổ chậm sang trái, sang phải trong giới hạn không gây đau.
• Nghiêng đầu về phía từng bên vai, giữ vài giây rồi trở về tư thế ban đầu.
• Xoay hai vai theo vòng tròn ra trước và ra sau.

Nếu động tác nào làm đau tăng rõ, bạn nên dừng lại. Bạn cũng không nên tự đeo nẹp cổ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Động tác nghiêng đầu nhẹ nhàng giúp giãn cơ vùng cổ vai khi thực hiện trong giới hạn không gây đau. 

5.3. Sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn

Paracetamol hoặc ibuprofen dạng uống, dạng gel bôi có thể giúp giảm đau mức độ nhẹ đến vừa, nhờ đó người bệnh vận động dễ hơn. Một số người nên hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng. Nhóm này gồm người có bệnh lý dạ dày, gan, thận, tim mạch, phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc khác.

6. Khi nào cần đi khám?

Phần lớn trường hợp căng cơ cổ vai gáy có thể theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu:

• Đau hoặc cứng cổ không cải thiện sau vài tuần.
• Đã dùng thuốc giảm đau thông thường nhưng không đỡ.
• Xuất hiện tê, châm chích, cảm giác lạnh hoặc yếu ở tay, đau lan xuống cánh tay.

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay khi đau cổ dữ dội sau tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương thể thao. Cứng cổ kèm sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, sợ ánh sáng có thể là dấu hiệu của viêm màng não. Các biểu hiện như yếu tay chân tăng dần, khó giữ thăng bằng hoặc rối loạn đại tiểu tiện cũng cần được xử trí khẩn cấp.

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ kiểm tra tầm vận động cổ, sức cơ, cảm giác và phản xạ. Với đau cổ đơn thuần, thăm khám lâm sàng thường đủ để định hướng chẩn đoán. X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) chỉ được chỉ định khi nghi ngờ tổn thương xương, đĩa đệm hoặc thần kinh.

Bạn nên đi khám nếu tình trạng đau cổ kéo dài hoặc kèm tê yếu tay, sốt, đau đầu dữ dội. 

7. Phòng ngừa căng cơ vùng cổ vai gáy tái phát

Một số thói quen giúp giảm áp lực cho vùng cổ vai bao gồm:

• Điều chỉnh góc làm việc: Đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, lưng có điểm tựa, ngồi thẳng và thả lỏng vai.
• Thay đổi tư thế thường xuyên: Sau một khoảng thời gian làm việc, bạn nên đứng dậy đi lại và giãn cơ nhẹ.
• Chọn gối và tư thế ngủ phù hợp: Dùng gối thấp, chắc, giữ đầu ngang với thân người và hạn chế nằm sấp.
• Hạn chế cúi đầu khi dùng điện thoại: Bạn có thể nâng điện thoại gần tầm mắt thay vì cúi gập cổ xuống.
• Vận động đều đặn và kiểm soát căng thẳng: Tập thể dục, ngủ đủ giấc và thư giãn giúp cơ vùng cổ vai bớt co cứng.

Căng cơ cổ vai gáy thường lành tính và cải thiện khi được chăm sóc đúng cách, kết hợp thay đổi những thói quen gây áp lực lên vùng cổ. Bạn nên theo dõi diễn biến triệu chứng. Hãy chủ động đi khám nếu đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm tê yếu tay, sốt, đau sau chấn thương.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh được bác sĩ thăm khám, chỉ định xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần để xác định nguyên nhân gây đau và hướng xử trí phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.