Sa sút trí tuệ thể Lewy: Những điều nên biết để chẩn đoán sớm, tăng khả năng kiểm soát bệnh

1. Thế nào là sa sút trí tuệ thể Lewy?

sa sút trí tuệ thể Lewy là bệnh lý thoái hóa thần kinh tiến triển xảy ra khi xuất hiện các cấu trúc protein bất thường gọi là thể Lewy (Lewy bodies) bên trong não. Lewy chủ yếu được hình thành từ protein alpha-synuclein, làm cản trở hoạt động bình thường của tế bào thần kinh và khiến các tế bào dần bị tổn thương, chết đi. 

Bệnh ảnh hưởng đến nhiều vùng của não bộ, đặc biệt là các khu vực kiểm soát trí nhớ, tập trung, chú ý và khả năng tư duy, điều hòa vận động, giấc ngủ, hành vi, cảm xúc,... 

Khác với Alzheimer, người mắc sa sút trí tuệ thể Lewy thường có biểu hiện rối loạn nhận thức dao động theo từng thời điểm trong ngày, kèm theo ảo giác thị giác và các triệu chứng giống bệnh Parkinson.

Sa sút trí tuệ thể Lewy ảnh hưởng tới nhiều vùng của não bộ 

2. Các yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ thể Lewy và dấu hiệu nhận diện

Bệnh sa sút trí tuệ thể này thường xuất phát từ nhiều yếu tố và có các dấu hiệu điển hình dưới đây:

2.1. Yếu tố tăng nguy cơ bị sa sút trí tuệ thể Lewy

Các yếu tố sau được xem là thúc đẩy sự hình thành của bệnh lý này: 

- Sự tích tụ bất thường của protein alpha-synuclein: Ở người khỏe mạnh, protein alpha-synuclein giúp các tế bào thần kinh truyền tín hiệu. Tuy nhiên khi protein này gấp cuộn sai cấu trúc, chúng kết dính với nhau tạo thành các thể Lewy. Sự tích tụ ngày càng nhiều của Lewy làm cản trở hoạt động của tế bào thần kinh, giảm sự dẫn truyền thần kinh, theo thời gian sẽ gây chết tế bào thần kinh.

- Tuổi tác: Nguy cơ mắc bệnh tăng lên rõ rệt ở độ tuổi sau 60.

- Giới tính: Nam giới được ghi nhận mắc bệnh nhiều hơn nữ giới.

- Tiền sử gia đình: Tuy phần lớn bệnh nhân không có tiền sử gia đình đối với bệnh lý này nhưng vẫn có những trường hợp có liên quan đến yếu tố di truyền.

- Các bệnh lý thần kinh khác: Người mắc Parkinson hoặc có rối loạn giấc ngủ REM trong thời gian dài có nguy cơ phát triển sa sút trí tuệ thể Lewy cao hơn bình thường.

2.2. Dấu hiệu nhận biết

Các dấu hiệu của bệnh thường xuất hiện cùng lúc ở nhiều hệ chức năng khác nhau, điển hình là:

- Suy giảm nhận thức: Giai đoạn đầu, người bệnh suy giảm trí nhớ chưa rõ như Alzheimer nhưng thường khó tập trung, xử lý thông tin chậm, khả năng lập kế hoạch kém, khó giải quyết vấn đề, dễ mất phương hướng. Theo thời gian, trí nhớ cũng sẽ giảm dần.

- Nhận thức dao động: Có những lúc người bệnh tỉnh táo, giao tiếp bình thường nhưng sau vài giờ lại trở nên lú lẫn, khó tập trung, buồn ngủ nhiều, phản ứng chậm. Sự dao động này có thể thay đổi từng ngày hoặc từng giờ.

- Ảo giác thị giác: Người bệnh có thể nhìn thấy động vật, người lạ, trẻ em, các vật thể không tồn tại. Điều đáng chú ý là họ thường tin những gì mình nhìn thấy là thật.

- Triệu chứng giống Parkinson: Số đông người bệnh mắc sa sút trí tuệ thể Lewy xuất hiện tình trạng: run tay chân, cứng cơ, đi lại chậm, bước ngắn, dễ té ngã, mất thăng bằng.

- Rối loạn giấc ngủ REM: Trong khi ngủ, người bệnh có thể nói chuyện, la hét, đấm đá, vung tay chân, thực hiện các hành động giống nội dung trong giấc mơ.

- Rối loạn thần kinh thực vật: Người bệnh cũng dễ bị hạ huyết áp tư thế, táo bón trong thời gian dài, tiểu tiện bất thường, ra nhiều mồ hôi, chóng mặt khi đứng lên.

Số đông bệnh nhân mắc thể Lewy có biểu hiện như Parkinson

3. Sa sút trí tuệ thể Lewy được chẩn đoán và điều trị bằng cách nào?

Chẩn đoán và điều trị sa sút trí tuệ thể Lewy cần có sự kết hợp của nhiều phương pháp:

3.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ hỏi người bệnh hoặc người nhà thông tin về thời điểm xuất hiện triệu chứng, mức độ suy giảm trí nhớ, ảo giác, rối loạn giấc ngủ, triệu chứng Parkinson, tiền sử bệnh lý thần kinh,... Thông tin này rất quan trọng vì người bệnh đôi khi không nhận ra các biểu hiện của mình.

Người bệnh cũng sẽ được khám thần kinh nhằm đánh giá khả năng tư duy, ghi nhớ, ngôn ngữ, thăng bằng, vận động, phản xạ,... và thực hiện các bài kiểm tra nhận thức nhằm xác định mức độ sa sút trí tuệ.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sau sẽ được chỉ định: Chụp MRI, chụp CT-Scanner não,... giúp loại trừ các nguyên nhân khác như đột quỵ, u não và đánh giá mức độ tổn thương não.

3.2. Điều trị 

Điều trị sớm có thể giúp kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và giảm nguy cơ biến chứng. Bác sĩ có thể cân nhắc:

3.2.1. Dùng thuốc

Các loại thuốc cải thiện chức năng nhận thức, thuốc điều trị triệu chứng Parkinson, thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ, thuốc kiểm soát lo âu hoặc trầm cảm,... sẽ được chỉ định tùy từng trường hợp cụ thể.

Người mắc sa sút trí tuệ thể Lewy tương đối nhạy cảm với thuốc chống loạn thần. Vì thế, nếu tự ý sử dụng các thuốc này có thể làm triệu chứng vận động nặng hơn, gây lú lẫn hoặc thậm chí dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, mọi loại thuốc cần được chỉ định và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.

3.2.2. Phục hồi chức năng

Để giúp người bệnh duy trì khả năng sinh hoạt, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp phục hồi chức năng cần thiết như: vật lý trị liệu, tập luyện ngôn ngữ, luyện tập trí nhớ,... 

Điều trị sớm giúp kéo dài thời gian tiến triển triệu chứng ở bệnh nhân bị sa sút trí tuệ

Sa sút trí tuệ thể Lewy ảnh hưởng đồng thời đến trí nhớ, vận động, giấc ngủ và hành vi. Mặc dù chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn nhưng nếu được điều trị và chăm sóc đúng cách ngay từ giai đoạn đầu, triệu chứng bệnh có thể được kiểm soát, nhờ đó tăng khả năng tự chăm sóc cho người bệnh và giảm thiểu gánh nặng cho gia đình.

Số đông bệnh nhân mắc bệnh lý này chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển do nhầm lẫn triệu chứng với Alzheimer hoặc Parkinson. Vì thế, ngay khi có dấu hiệu suy giảm trí nhớ ảnh hưởng đến sinh hoạt, xuất hiện ảo giác, run, cứng cơ, đi lại khó khăn, rối loạn giấc ngủ bất thường,... người bệnh cần được thăm khám để đánh giá sớm.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ Chuyên khoa Thần kinh - Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.