1. Xét nghiệm giang mai là gì?

Xét nghiệm giang mai là phương pháp vi sinh thiết yếu giúp phát hiện và xác định tình trạng nhiễm giang mai, một bệnh lý lây truyền qua đường tình dục có tỷ lệ mắc khá cao hiện nay. Bệnh chủ yếu truyền từ người sang người thông qua các hình thức quan hệ tình dục không được bảo vệ, như quan hệ qua đường âm đạo, đường miệng hoặc đường hậu môn với người đang mang mầm bệnh. Ngoài ra, giang mai cũng có thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ.

Bệnh giang mai phát triển qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có các dấu hiệu khác nhau và có thể kéo dài từ vài tuần, vài tháng đến nhiều năm. Ở những giai đoạn đầu, triệu chứng thường rất nhẹ và dễ bị bỏ qua, khiến nhiều người mắc bệnh mà không hay biết, đồng thời vẫn có khả năng lây truyền cho người khác. Đặc biệt, bệnh có thể bước vào giai đoạn tiềm ẩn không triệu chứng, người bệnh không có biểu hiện rõ rệt nhưng vẫn có thể được phát hiện thông qua xét nghiệm và cần được bác sĩ đánh giá, theo dõi phù hợp.

Những trường hợp nên thực hiện xét nghiệm giang mai là những người đã xuất hiện triệu chứng hoặc nghi ngờ bị nhiễm trùng. Triệu chứng có thể xuất hiện sau khi phơi nhiễm thường khoảng 3 tuần, nhưng có thể dao động trong khoảng 10 - 90 ngày, tùy từng người và đáp ứng miễn dịch. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Xuất hiện vết loét nhỏ, không đau (săng giang mai) ở bộ phận sinh dục, miệng, hậu môn hoặc trực tràng;

Người dân cần chủ động thực hiện xét nghiệm giang mai nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường 

• Phát ban đỏ, thô ráp, thường thấy ở lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân;
• Sốt, nhức đầu, đau cơ;
• Đau họng, sưng hạch bạch huyết;
• Cảm giác mệt mỏi, sụt cân;
• Rụng tóc theo từng mảng nhỏ.

Ngay cả khi không có biểu hiện rõ rệt, những người có nguy cơ cao vẫn nên chủ động đi xét nghiệm định kỳ. Phụ nữ mang thai cũng là trường hợp nên xét nghiệm giang mai.

2. Cách đọc kết quả xét nghiệm giang mai

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh giang mai của Bộ Y tế, các phương pháp xét nghiệm giang mai hiện nay được chia thành ba nhóm chính. Mỗi nhóm xét nghiệm có vai trò riêng trong sàng lọc, chẩn đoán xác định và theo dõi điều trị bệnh:

Sử dụng que test giang mai (Test nhanh)

Xét nghiệm nhanh chẩn đoán giang mai ngày càng được sử dụng rộng rãi trong sàng lọc cộng đồng, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao và trong các chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Các xét nghiệm này cho kết quả trong vòng 10–15 phút, không yêu cầu bảo quản lạnh và có thể triển khai ở nhiều tuyến y tế khác nhau, kể cả tại cộng đồng.

Hiện nay có các loại xét nghiệm nhanh phát hiện kháng thể đặc hiệu, kháng thể không đặc hiệu và xét nghiệm nhanh phối hợp cả hai nguyên lý. Nhìn chung, xét nghiệm nhanh có độ nhạy và độ đặc hiệu khá cao so với xét nghiệm đặc hiệu chuẩn. Tuy nhiên, tương tự các xét nghiệm huyết thanh khác, kết quả xét nghiệm nhanh dương tính vẫn cần được đánh giá và khẳng định bằng các xét nghiệm huyết thanh theo đúng quy trình chẩn đoán trước khi đưa ra quyết định điều trị.

Xét nghiệm không đặc hiệu (RPR, VDRL) phát hiện kháng thể kháng cardiolipin – loại kháng thể không đặc hiệu riêng cho xoắn khuẩn giang mai. Vì vậy, các xét nghiệm này có thể cho kết quả dương tính giả trong một số tình trạng như thai kỳ, bệnh tự miễn hoặc một số nhiễm trùng khác, đồng thời cũng có thể âm tính giả ở giai đoạn rất sớm hoặc giang mai muộn. Mặc dù không đặc hiệu, RPR và VDRL đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán khi được kết hợp với xét nghiệm đặc hiệu. Đặc biệt, các xét nghiệm này còn được sử dụng để theo dõi hiệu quả điều trị thông qua hiệu giá kháng thể. Sự thay đổi hiệu giá từ 4 lần trở lên được xem là thay đổi có ý nghĩa, giúp bác sĩ đánh giá đáp ứng điều trị hoặc nghi ngờ tái nhiễm.

Cách đọc kết quả xét nghiệm giang mai phụ thuộc vào từng phương pháp 

Xét nghiệm giang mai bằng phương pháp trực tiếp

Nhóm xét nghiệm này nhằm phát hiện trực tiếp xoắn khuẩn Treponema pallidum trong bệnh phẩm, thường có giá trị cao ở giai đoạn sớm của bệnh.

Soi xoắn khuẩn bằng kính hiển vi nền đen cho phép quan sát trực tiếp hình ảnh xoắn khuẩn di động trong dịch tiết từ tổn thương nghi ngờ trên da hoặc niêm mạc. Đây là phương pháp có độ đặc hiệu cao trong chẩn đoán giang mai giai đoạn sớm, tuy nhiên độ nhạy không cao và phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật lấy mẫu cũng như kinh nghiệm của phòng xét nghiệm. Vì vậy, kết quả âm tính không loại trừ hoàn toàn bệnh giang mai.

Ngoài ra, các kỹ thuật hiện đại hơn như xét nghiệm huỳnh quang trực tiếp (DFA) hoặc xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (PCR) có thể phát hiện trực tiếp xoắn khuẩn với độ chính xác cao hơn. Tuy nhiên, do yêu cầu trang thiết bị chuyên dụng, chi phí cao và nhân lực được đào tạo chuyên sâu, các phương pháp này hiện chủ yếu được triển khai tại các cơ sở xét nghiệm chuyên khoa.

3. Những thắc mắc thường gặp xoay quanh xét nghiệm giang mai

Thời gian nhận kết quả xét nghiệm giang mai là bao lâu?

Với các xét nghiệm nhanh, kết quả có thể có chỉ sau 10 - 15 phút. Đối với xét nghiệm chuyên biệt kết quả thường mất vài ngày. Nếu thực hiện soi xoắn khuẩn dưới kính hiển vi, kết quả có thể được trả sau khoảng 30 - 45 phút.

Có cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm không?

Xét nghiệm dựa trên mẫu máu, dịch tiết từ vết thương hoặc các bệnh phẩm khác, do đó việc ăn uống không ảnh hưởng đến kết quả.

Việc thực hiện xét nghiệm giang mai không yêu cầu người thực hiện phải nhịn ăn 

Xét nghiệm giang mai có đau không?

Xét nghiệm giang mai có thể đau nhẹ khi bác sĩ hoặc nhân viên y tế lấy mẫu máu, dịch tủy sống, dịch tiết ở khu vực vết thương. Cơn đau do xét nghiệm giang mai nhẹ, thoáng qua, hầu như bạn chỉ có cảm giác như kiến cắn ở vết tiêm.

Tóm lại, hiểu đúng cách đọc kết quả xét nghiệm giang mai giúp người bệnh không chỉ nắm rõ tình trạng sức khỏe của bản thân mà còn chủ động trong việc điều trị kịp thời, phòng ngừa biến chứng và hạn chế lây nhiễm cho cộng đồng. Để đảm bảo kết quả chính xác, nhanh chóng và được hướng dẫn cụ thể về cách đọc kết quả xét nghiệm giang mai, người dân có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC - đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực xét nghiệm qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.