1. Chỉ số AFP phản ánh thông tin sức khỏe gì?

Chỉ số AFP (Alpha-fetoprotein) là một loại protein được sản xuất chủ yếu trong gan và túi noãn hoàng của thai nhi. Ở người trưởng thành khỏe mạnh, AFP trong máu thường ở mức rất thấp. Vì vậy, xét nghiệm AFP có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá tình trạng sức khỏe gan và hỗ trợ phát hiện sớm một số bệnh lý nghiêm trọng.

Trước hết, AFP là dấu ấn sinh học thường được sử dụng trong tầm soát và theo dõi ung thư gan nguyên phát. Khi tế bào gan bị tổn thương nặng hoặc chuyển dạng ác tính, nồng độ AFP trong máu có thể tăng cao bất thường. Do đó, xét nghiệm AFP đóng vai trò là một "dấu ấn ung thư" quan trọng, đặc biệt là Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) và thường được chỉ định cho những người có nguy cơ cao như viêm gan B, viêm gan C mạn tính, xơ gan hoặc tiền sử bệnh gan.

Chỉ số AFP phản ánh tình trạng hoạt động của gan và nguy cơ mắc một số bệnh lý nghiêm trọng

Đối với phụ nữ mang thai, xét nghiệm AFP có ý nghĩa khác, chủ yếu dùng trong sàng lọc dị tật thai nhi. Tuy nhiên, trong bối cảnh sức khỏe người trưởng thành, AFP được quan tâm nhiều hơn với vai trò là chỉ số liên quan đến gan và ung thư gan.

2. Chỉ số AFP trong máu bao nhiêu là bình thường?

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số AFP (Alpha-fetoprotein) trong máu thường ở mức rất thấp. Theo ngưỡng tham chiếu phổ biến tại nhiều cơ sở y tế, AFP bình thường thường ≤ 10 ng/mL. Tuy nhiên, giá trị cụ thể có thể dao động nhẹ tùy theo phương pháp xét nghiệm và hệ thống máy của từng phòng xét nghiệm.

Trong trường hợp AFP tăng nhẹ (khoảng trên 10 ng/mL nhưng chưa quá cao), nguyên nhân không nhất thiết là ung thư. Mức tăng này có thể gặp ở người bị viêm gan cấp, viêm gan mạn tính, xơ gan, gan nhiễm mỡ, hoặc trong giai đoạn gan đang tái tạo tế bào sau tổn thương. Vì vậy, kết quả cần được theo dõi và đánh giá kết hợp với các xét nghiệm chức năng gan khác.

Bạn đọc cần nắm rõ chỉ số AFP trong máu bao nhiêu là bình thường để chủ động bảo vệ sức khỏe 

Khi chỉ số AFP tăng cao rõ rệt (thường > 200 - 400 ng/mL), đặc biệt ở người có tiền sử bệnh gan mạn tính, đây là dấu hiệu nghi ngờ ung thư gan nguyên phát và cần được thăm khám, chẩn đoán chuyên sâu bằng các phương pháp như siêu âm, CT scan hoặc MRI.

Đối với phụ nữ mang thai, ngưỡng AFP bình thường sẽ khác so với người trưởng thành không mang thai, do AFP được thai nhi sản xuất. Vì vậy, kết quả xét nghiệm AFP trong thai kỳ cần được bác sĩ sản khoa tư vấn và giải thích riêng.

Tóm lại, chỉ số AFP trong máu bình thường ở người trưởng thành thường ≤ 10 ng/mL. Khi AFP tăng cao hoặc tăng dần theo thời gian, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và theo dõi kịp thời, tránh bỏ sót các bệnh lý gan nguy hiểm.

3.Làm thế nào để kiểm soát và theo dõi chỉ số AFP? 

Thực tế, bạn không thể uống thuốc để "hạ AFP" trực tiếp. Cách duy nhất là điều trị và quản lý bệnh lý nền tại gan:

Thăm khám và xét nghiệm định kỳ

Với những người có nguy cơ cao như viêm gan B, viêm gan C, xơ gan, gan nhiễm mỡ hoặc tiền sử gia đình có bệnh gan, việc xét nghiệm AFP định kỳ (thường 3 - 6 tháng/lần) là rất cần thiết. Theo dõi xu hướng tăng - giảm của AFP theo thời gian giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng gan hơn là chỉ dựa vào một kết quả đơn lẻ.

Bạn đọc nên duy trì thăm khám và xét nghiệm định kỳ để kiểm soát chỉ số AFP 

Điều trị và kiểm soát tốt các bệnh lý gan

AFP thường tăng khi gan bị tổn thương hoặc tái tạo tế bào bất thường. Vì vậy, tuân thủ phác đồ điều trị viêm gan virus, hạn chế tiến triển xơ gan và kiểm soát gan nhiễm mỡ sẽ góp phần giữ chỉ số AFP ổn định. Người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều. Đồng thời cần kiêng rượu bia tuyệt đối để giảm gánh nặng cho gan, hạn chế xơ gan tiến triển, cũng như cần kiểm soát cân nặng, mỡ máu để tránh viêm gan nhiễm mỡ.

Duy trì lối sống lành mạnh

Chế độ ăn uống khoa học, hạn chế rượu bia, thuốc lá, thực phẩm nhiều dầu mỡ; tăng cường rau xanh, trái cây và đạm lành mạnh giúp giảm gánh nặng cho gan. Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, vận động đều đặn và kiểm soát cân nặng cũng góp phần cải thiện chức năng gan, từ đó hỗ trợ kiểm soát AFP.

Không tự ý dùng thuốc hoặc thảo dược

Việc lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc bổ gan không rõ nguồn gốc hoặc các bài thuốc truyền miệng có thể khiến gan tổn thương nặng hơn, làm chỉ số AFP tăng bất thường. Mọi loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng nên được tham vấn ý kiến bác sĩ.

Kết hợp AFP với các phương pháp chẩn đoán khác

Chỉ số AFP có độ nhạy không tuyệt đối (khoảng 20-30% bệnh nhân ung thư gan nhưng AFP vẫn bình thường). Do đó, không thể dựa hoàn toàn vào chỉ số AFP để khẳng định mình có bị ung thư gan hay không. Để kiểm soát hiệu quả, cần kết hợp xét nghiệm AFP với siêu âm gan, CT, MRI và các xét nghiệm chức năng gan khác nhằm phát hiện sớm bất thường và có hướng xử trí kịp thời.

Tóm lại, việc theo dõi và kiểm soát chỉ số AFP trong máu bao nhiêu là bình thường có ý nghĩa quan trọng trong tầm soát, phát hiện sớm và theo dõi các bệnh lý về gan, đặc biệt là ung thư gan. Để đảm bảo kết quả chính xác và được tư vấn đúng hướng, người dân nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, có hệ thống xét nghiệm hiện đại. Mọi nhu cầu cần thực hiện xét nghiệm hoặc thăm khám, người dân vui lòng liên hệ tới MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời và đặt lịch nhanh chóng.