1. Hội chứng Tourette là gì?

Hội chứng Tourette (còn gọi là tic) là một rối loạn thần kinh đặc trưng bởi các cử động hoặc âm thanh lặp đi lặp lại ngoài ý muốn. Người mắc bệnh có thể chớp mắt liên tục, nhún vai, lắc đầu, phát ra âm thanh bất thường hoặc lặp lại một số từ ngữ mà không thể tự kiểm soát.

Đây là hội chứng chủ yếu khởi phát ở trẻ em 5 - 10 tuổi và có xu hướng gặp ở nam nhiều hơn nữ. Mức độ biểu hiện của Hội chứng Tourette khác nhau ở từng người, có trường hợp chỉ xuất hiện tic nhẹ nhưng cũng có người bị ảnh hưởng lớn đến học tập, công việc và giao tiếp xã hội.

Hội chứng Tourette dễ gặp ở bé trai hơn so với bé gái

2. Nguyên nhân gây hội chứng Tourette và triệu chứng nhận diện

Để hiểu rõ hơn hội chứng Tourette là gì, người bệnh cần biết đến những yếu tố có thể liên quan đến sự hình thành bệnh và triệu chứng nhận diện:

2.1. Nguyên nhân

Hiện nay, hội chứng Tourette hình thành do nguyên nhân nào vẫn chưa được xác định. Các yếu tố sau được cho là có liên quan mật thiết đến sự hình thành hội chứng này:

• Yếu tố di truyền: 

Một số gen liên quan đến hoạt động dẫn truyền thần kinh có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các cử động và âm thanh không kiểm soát trong hội chứng này. Vì thế, nếu trong gia đình có người từng mắc tic hoặc các rối loạn thần kinh tương tự thì nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn. 

• Rối loạn chất dẫn truyền thần kinh:

Người mắc hội chứng Tourette thường có bất thường ở các chất dẫn truyền thần kinh trong não như serotonin, dopamine và norepinephrine. Những chất này tham gia điều khiển vận động, cảm xúc và hành vi. Khi hoạt động dẫn truyền thần kinh bị rối loạn, não có thể phát tín hiệu bất thường dẫn đến các cơn tic.

• Yếu tố môi trường:

Một số yếu tố trong thai kỳ và giai đoạn đầu đời có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như: mẹ hút thuốc hoặc căng thẳng trong thời gian dài khi mang thai, nhẹ cân hoặc sinh non, nhiễm trùng trong thai kỳ,... Tuy nhiên, đây chỉ là yếu tố làm tăng nguy cơ chứ không phải nguyên nhân gây bệnh trực tiếp.

2.2. Triệu chứng 

Các triệu chứng của hội chứng Tourette có thể thay đổi theo thời gian và mức độ khác nhau ở từng bệnh nhân. Có người chỉ xuất hiện tic nhẹ trong thời gian ngắn, nhưng cũng có trường hợp triệu chứng kéo dài nhiều năm.

• Tic vận động

Tic vận động là những cử động xảy ra đột ngột và lặp đi lặp lại ngoài ý muốn. Người bị tic vận động thường chớp mắt liên tục, lắc đầu, nhăn mặt, nhún vai, co giật chân tay, nhảy hoặc xoay người bất thường,... Ngoài ra, người bệnh cũng có thể thường chạm vào đồ vật liên tục hoặc lặp đi lặp lại một động tác nhất định.

• Tic âm thanh:

Ngoài cử động bất thường, người bệnh còn có thể phát ra các âm thanh không kiểm soát như: hắng giọng, khịt mũi, ho, la hét đột ngột, lặp lại từ hoặc câu nói,... Trong một số trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể nói tục ngoài ý muốn. Tuy nhiên, đây không phải biểu hiện xảy ra ở tất cả bệnh nhân Tourette.

• Triệu chứng toàn thân:

Nhiều người mắc hội chứng Tourette cũng sẽ có các triệu chứng khác như:

- Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD).

- Lo âu, căng thẳng.

- Khó tập trung học tập.

- Rối loạn giấc ngủ.

Nếu không được can thiệp sớm, những triệu chứng đi kèm này còn ảnh hưởng đến người bệnh nhiều hơn so với triệu chứng tic.

Trẻ bị tic thường bị tăng động giảm chú ý, có hành động lặp lại nhiều lần

3. Hội chứng Tourette ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống bệnh nhân?

Hội chứng Tourette không chỉ gây ra các cử động hoặc âm thanh bất thường mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

3.1. Ảnh hưởng đến học tập và công việc

Các cơn tic xuất hiện liên tục khiến người bệnh khó tập trung học tập hoặc làm việc. Trẻ em mắc Tourette dễ bị bạn bè trêu chọc dẫn đến mặc cảm hoặc ngại giao tiếp.

Ở người trưởng thành, bệnh có thể ảnh hưởng đến hiệu suất công việc và các mối quan hệ xã hội.

3.2. Tác động đến tâm lý

Người mắc hội chứng Tourette thường cảm thấy tự ti vì không kiểm soát được hành vi của mình. Nếu bị hiểu nhầm hoặc kỳ thị trong thời gian dài, họ có nguy cơ bị lo âu, trầm cảm, căng thẳng, thu mình khỏi xã hội,... 

3.3. Ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày

Trường hợp bị tic nặng gây đau cơ, mệt mỏi hoặc cản trở hoạt động thường ngày. Điều này sẽ khiến cho người bệnh đôi khi gặp khó khăn khi lái xe, viết, ăn uống hoặc giao tiếp.

4. Chẩn đoán và điều trị hội chứng Tourette bằng cách nào?

Việc chẩn đoán và điều trị hội chứng Tourette chủ yếu được thực hiện với các phương pháp sau:

4.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ theo dõi tần suất và mức độ nghiêm trọng, thời gian kéo dài của triệu chứng ở bệnh nhân, độ tuổi khởi phát bệnh,... Thông thường, hội chứng Tourette được chẩn đoán khi có cả tic vận động và tic âm thanh với triệu chứng kéo dài trên 1 năm, khởi phát trước 18 tuổi.

Một số bệnh thần kinh khác cũng có biểu hiện tương tự Tourette nên bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hoặc chụp não để loại trừ nguyên nhân khác.

Trẻ có dấu hiệu tic cần được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa

4.2. Điều trị

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn nhưng các biện pháp sau có thể giúp giảm tic hiệu quả:

• Liệu pháp hành vi: Áp dụng ở trường hợp nhẹ và trung bình. Người bệnh sẽ được hướng dẫn nhận biết dấu hiệu sắp xuất hiện tic và thay thế bằng hành động khác ít gây chú ý hơn.
• Sử dụng thuốc: Khi tic ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hoặc học tập, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định một số loại thuốc như: thuốc điều chỉnh dopamin, thuốc giảm tăng động, chống lo âu hoặc chống trầm cảm.
• Điều trị các rối loạn đi kèm: Nếu người bệnh có ADHD, OCD hoặc trầm cảm, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị kết hợp nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống.

Hy vọng nội dung được chia sẻ trên đây đã giúp bạn hiểu được hội chứng Tourette là gì, chủ động thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tic như đã đề cập ở trên.

Trường hợp cần đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách hàng có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.