1. Thuốc giải rượu là gì?

1.1. Phần lớn là thực phẩm bảo vệ sức khỏe

"Thuốc giải rượu" là tên gọi quen thuộc của các sản phẩm được giới thiệu là giúp giảm cảm giác say, đau đầu, buồn nôn khi uống bia rượu. Thực tế, đa số sản phẩm này được lưu hành dưới dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc đồ uống bổ sung, không phải thuốc điều trị bệnh.

Thành phần thường gặp gồm vitamin nhóm B, vitamin C, chất điện giải, một số acid amin và chiết xuất thảo dược như actiso, dược liệu. Mỗi sản phẩm có công thức riêng, nên cách dùng và liều lượng cũng khác nhau.

Phần lớn sản phẩm giải rượu trên thị trường là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thuốc điều trị. 

1.2. Cơ thể chuyển hóa rượu như thế nào?

Sau khi uống, cồn (ethanol) được hấp thu qua dạ dày, ruột non rồi đi vào máu. Tại gan, ethanol được chuyển thành acetaldehyde, một chất trung gian có độc tính sinh học cao gây tổn thương tế bào và kích ứng thần kinh — trước khi tiếp tục được phân giải thành acetate ít độc hơn và cuối cùng thành nước và Co2 để cơ thể đào thải ra ngoài.

Tình trạng mệt mỏi, đau đầu dữ dội và buồn nôn vào ngày hôm sau chính là kết quả cộng hợp của nhiều rối loạn diễn ra đồng thời: sự tích tụ độc tố Acetaldehyde, hiện tượng mất nước và rối loạn điện giải do tác dụng lợi tiểu của cồn, sự kích ứng niêm mạc gây tăng tiết axit dạ dày, cùng sự suy giảm nghiêm trọng chất lượng giấc ngủ sâu. Vì vậy, cơ thể bắt buộc phải cần thời gian sinh học tự nhiên để gan từng bước chuyển hóa triệt để độc tố và phục hồi tổn thương; hoàn toàn chưa có bất kỳ loại "thuốc" hay sản phẩm bổ sung nào có thể can thiệp để đẩy nhanh quá trình hồi phục này một cách đáng kể. 

2. Nên uống thuốc giải rượu trước hay sau khi uống bia rượu?

Không có một mốc thời gian chung cho mọi sản phẩm. Khi phân vân nên uống thuốc giải rượu trước hay sau, bạn nên căn cứ vào hướng dẫn trên nhãn của chính sản phẩm đang dùng. Nhiều nhà sản xuất hướng dẫn dùng trước khi uống khoảng 30 - 60 phút, ngay sau khi ngừng uống bia rượu, hoặc chia thành cả hai lần.

2.1. Dùng trước khi uống rượu bia

Sản phẩm dùng trước thường được giới thiệu với mục đích hạn chế khó chịu ở dạ dày và giảm mệt mỏi về sau. Nếu chọn cách này, bạn nên ăn một bữa vừa đủ trước khi uống bia rượu. Thức ăn trong dạ dày giúp làm chậm tốc độ cồn đi vào máu. Đây là tác dụng đã được ghi nhận rõ ràng hơn so với các viên giải rượu.

Bạn cũng không nên uống sản phẩm giải rượu lúc bụng đói, vì một số thành phần có thể gây cồn cào, khó chịu ở người có dạ dày nhạy cảm.

Ăn một bữa vừa đủ trước khi uống giúp làm chậm tốc độ hấp thu cồn vào máu. 

2.2. Dùng sau khi uống rượu bia

Dùng sau thường nhằm bổ sung nước, điện giải và vitamin, giúp người uống dễ chịu hơn. Cách này chỉ phù hợp khi người uống còn tỉnh táo và nuốt bình thường. Với người say nặng, lơ mơ, việc cố cho uống thêm bất kỳ thứ gì đều có nguy cơ gây sặc.

Theo tài liệu của Viện Quốc gia về Lạm dụng rượu và Nghiện rượu Hoa Kỳ (NIAAA), triệu chứng nôn nao thường nặng nhất khi nồng độ cồn trong máu giảm về gần 0, tức là vào sáng hôm sau. Các triệu chứng này có thể kéo dài 24 giờ hoặc lâu hơn.

3. Những hạn chế của thuốc giải rượu

Một tổng quan hệ thống công bố trên tạp chí Addiction năm 2022 đã phân tích 21 thử nghiệm có đối chứng giả dược với 386 người tham gia. Kết quả cho thấy bằng chứng về hiệu quả của các sản phẩm phòng ngừa hoặc điều trị nôn nao đều ở mức chất lượng rất thấp. Một vài chất, như chiết xuất đinh hương, cho kết quả khả quan hơn giả dược nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu.

Vì vậy, biết nên uống thuốc giải rượu trước hay sau chỉ giải quyết được một phần vấn đề. Bạn cũng cần hiểu rõ giới hạn của sản phẩm:

• Không làm tăng tửu lượng: Sản phẩm không giúp cơ thể dung nạp được nhiều cồn hơn. Việc uống nhiều hơn vì tin rằng đã có thuốc hỗ trợ sẽ khiến gan và hệ thần kinh chịu thêm áp lực.
• Không giúp tỉnh rượu để lái xe: Cà phê, tắm nước lạnh hay sản phẩm giải rượu có thể khiến bạn thấy tỉnh hơn, nhưng không làm giảm nồng độ cồn trong máu. Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
• Không bảo vệ gan khỏi tác hại lâu dài: Uống rượu bia nhiều và thường xuyên vẫn làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu và xơ gan, dù có dùng sản phẩm hỗ trợ hay không.

Thuốc giải rượu không giúp làm tăng tửu lượng

4. Lưu ý khi sử dụng thuốc giải rượu

Dù đã biết nên uống thuốc giải rượu trước hay sau, bạn vẫn nên dùng sản phẩm một cách thận trọng. Một số điểm cần lưu ý bao gồm:

• Dùng đúng liều trên nhãn: Dùng nhiều hơn hướng dẫn không làm tăng hiệu quả mà có thể gây tác dụng không mong muốn.
• Thận trọng với thuốc giảm đau chứa paracetamol: Nhiều người uống paracetamol trước khi ngủ để đỡ đau đầu hôm sau. Tuy nhiên, phối hợp rượu và paracetamol có thể gây độc cho gan. Bạn nên hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc giảm đau nào khi vừa uống rượu.
• Hỏi ý kiến bác sĩ nếu có bệnh nền: Người mắc bệnh gan, bệnh dạ dày, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc đang điều trị thuốc dài ngày nên được tư vấn trước khi dùng, vì một số thành phần có thể tương tác với thuốc đang sử dụng.
• Chọn sản phẩm rõ nguồn gốc: Ưu tiên sản phẩm có thông tin nhà sản xuất, thành phần và số công bố rõ ràng.

5. Cách hạn chế mệt mỏi khi uống rượu bia

Cách chắc chắn nhất để không bị nôn nao là không uống hoặc uống ở mức tối thiểu. Nếu vẫn cần phải dùng rượu bia, bạn có thể giảm mệt mỏi bằng một số thói quen sau:

• Ăn trước và trong khi uống: Thức ăn giúp làm chậm hấp thu cồn, đồng thời hạn chế kích ứng dạ dày.
• Uống chậm, xen kẽ nước lọc: Mỗi ly rượu bia nên xen một ly nước để giảm mất nước và giảm tổng lượng cồn nạp vào.
• Biết giới hạn của bản thân: Khả năng chịu đựng rượu khác nhau ở mỗi người. Bạn nên dừng lại khi bắt đầu thấy chóng mặt hoặc khó kiểm soát lời nói, hành động.

Uống xen kẽ nước lọc giúp hạn chế tình trạng mất nước khi dùng rượu bia. 

6. Dấu hiệu ngộ độc rượu cần đưa đi cấp cứu

Ngộ độc rượu xảy ra khi lượng cồn nạp vào vượt quá khả năng xử lý của cơ thể, thường gặp sau những lần uống nhiều trong thời gian ngắn. Đây là tình trạng cấp cứu. Sản phẩm giải rượu không thể thay thế việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Bạn nên gọi cấp cứu 115 khi người uống rượu có một trong các biểu hiện:

• Rối loạn ý thức và thần kinh nặng: Lú lẫn, gọi hỏi không biết, nói không rõ lời hoặc mất hoàn toàn khả năng nói.
• Mất kiểm soát vận động: Không thể tự đứng, không đi lại được hoặc không cầm nắm được đồ vật.
• Rối loạn cơ vòng & Tiêu hóa nguy hại: Nôn mửa liên tục, tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ (nguy cơ rất cao bị hít sặc chất nôn vào đường hô hấp).
• Suy tuần hoàn/thiếu oxy máu: Da dẻ nhợt nhạt, vã mồ hôi lạnh, niêm mạc môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
• Suy hô hấp cấp: Thở chậm bất thường (dưới 8 - 10 lần/phút), nhịp thở chập chờn, không đều hoặc có khoảng ngừng thở.
• Diễn tiến đe dọa tính mạng: Xuất hiện các cơn co giật toàn thân, lơ mơ hoặc mất ý thức (hôn mê, gọi hỏi không phản ứng). 

Trong lúc chờ hỗ trợ, bạn nên ở bên người bệnh. Nếu họ còn tỉnh, hãy đỡ họ ngồi dậy. Nếu họ đã bất tỉnh, hãy đặt nằm nghiêng và theo dõi nhịp thở. Không cho người bệnh uống thêm rượu hay cà phê, không tắm nước lạnh và không cố gây nôn.

Như vậy, việc nên uống thuốc giải rượu trước hay sau phụ thuộc vào hướng dẫn của từng sản phẩm. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào giúp bạn uống nhiều mà không chịu tác hại của rượu bia. Việc kiểm soát lượng uống, ăn đầy đủ và nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm mới là yếu tố giúp bảo vệ sức khỏe.

Nếu thường xuyên uống rượu bia hoặc hay mệt mỏi, chán ăn, đau tức vùng hạ sườn phải, bạn nên đi khám để được đánh giá chức năng gan. Tại MEDLATEC, bạn có thể khám chuyên khoa Tiêu hóa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết tại Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189:2022, giúp bác sĩ đánh giá tình trạng gan và tư vấn hướng theo dõi phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.