1. Giải đáp chi tiết trước khi nội soi dạ dày cần làm gì?

Thắc mắc trước khi nội soi dạ dày cần làm gì luôn được các bác sĩ Tiêu hóa ưu tiên giải đáp kỹ lưỡng cho người bệnh trước ngày thực hiện thủ thuật. Mục đích chính của khâu chuẩn bị là làm sạch hoàn toàn lồng dạ dày, giúp ống soi di chuyển dễ dàng và cho hình ảnh quan sát rõ ràng nhất. Dưới đây là những lưu ý quan trọng mà người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua:

Nhịn ăn đúng thời gian quy định

Đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong quy trình chuẩn bị:

• Thời gian nhịn ăn: Người bệnh cần nhịn ăn hoàn toàn ít nhất 6 - 8 tiếng trước khi tiến hành nội soi.
• Lý do y khoa: Khi dạ dày còn thức ăn, ống soi sẽ bị che khuất tầm nhìn, khiến bác sĩ dễ bỏ qua các tổn thương nhỏ như vết loét nông, vi khuẩn HP hay mầm mống ung thư giai đoạn sớm. Bên cạnh đó, việc dạ dày đầy thức ăn trong quá trình soi rất dễ kích thích phản xạ nôn, dẫn đến nguy cơ trào ngược thức ăn vào đường thở gây sặc hoặc viêm phổi hít.
• Mẹo nhỏ: Nên đăng ký nội soi vào buổi sáng để khoảng thời gian nhịn ăn trùng với giấc ngủ đêm, giúp cơ thể không bị mệt mỏi do đói.

Quy định về việc uống nước

Việc bổ sung nước cũng cần tuân thủ các mốc thời gian nghiêm ngặt:

• Nước trắng lọc: Có thể uống một lượng nhỏ nước lọc trước giờ soi khoảng 2 - 3 tiếng.

Người bệnh có thể uống một lượng nước lọc nhỏ trước giờ nội soi khoảng 2-3 tiếng

• Nhịn uống tuyệt đối: Trước khi soi 2 tiếng, người bệnh không được uống bất kỳ loại nước nào.
• Các loại nước cần tránh tuyệt đối: Không uống nước có màu (cà phê, nước chè, nước hoa quả), nước có ga hay sữa. Các dung dịch này sẽ bám vào niêm mạc làm biến đổi màu sắc quan sát tự nhiên của dạ dày, gây khó khăn cho việc chẩn đoán.

Thông báo đầy đủ tiền sử bệnh và loại thuốc đang dùng

Người bệnh cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ về tình trạng sức khỏe cá nhân:

• Thuốc đông máu và chống đông máu: Các thuốc như Aspirin, Clopidogrel, Warfarin không được tự ý ngưng. Với nội soi chẩn đoán, kể cả khi có sinh thiết, đa số trường hợp vẫn tiếp tục thuốc (riêng Warfarin cần kiểm tra chỉ số INR trước soi). Nếu dự kiến cắt polyp, bác sĩ sẽ cân nhắc ngưng hoặc thay thuốc tùy nguy cơ huyết khối của từng người.
• Thuốc trung hòa acid và bọc niêm mạc: Cần tạm dừng sử dụng vì các loại thuốc này tạo lớp màng bọc che lấp bề mặt tổn thương. Riêng thuốc ức chế tiết acid (như omeprazole), không tự ý ngưng mà hãy hỏi bác sĩ. 
• Thuốc tiểu đường và thuốc nhóm GLP-1 (semaglutide, liraglutide, tirzepatide): Cần báo bác sĩ trước khi soi. Người dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết cần được hướng dẫn chỉnh liều khi nhịn ăn. Thuốc GLP-1 làm dạ dày làm rỗng chậm hơn nên bác sĩ có thể dặn người bệnh áp dụng chế độ ăn lỏng trước soi. Không tự ý ngưng thuốc.

2. Chuẩn bị riêng cho từng phương pháp nội soi dạ dày

Bên cạnh các nguyên tắc chung, tùy thuộc vào phương pháp thăm khám được lựa chọn mà câu trả lời cho việc trước khi nội soi dạ dày cần làm gì sẽ có thêm những yêu cầu kỹ thuật riêng biệt:

Đối với nội soi dạ dày qua đường miệng thông thường

Phương pháp truyền thống này sử dụng ống soi mềm đi qua khoang miệng xuống thực quản và dạ dày:

• Người bệnh cần giữ tâm lý thoải mái, không quá căng thẳng vì cảm giác buồn nôn là phản xạ tự nhiên của cơ thể.
• Báo cho bác sĩ nếu đang ho, sốt, viêm họng hoặc khó thở.
• Lắng nghe cẩn thận hướng dẫn thở sâu bằng mũi và thở ra bằng miệng của kỹ thuật viên trong suốt quá trình thăm khám.

Đối với nội soi dạ dày gây mê (không đau)

Phương pháp này giúp người bệnh chìm vào giấc ngủ ngắn êm ái, hoàn toàn không có cảm giác đau đớn hay buồn nôn:

• Nhịn ăn uống đúng qui định: Cần tuân thủ nhịn ăn tối thiểu 6 - 8 tiếng và nhịn uống nước hoàn toàn ít nhất 2 - 3 tiếng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đường thở khi dùng thuốc mê.
• Khám tiền mê: Người bệnh sẽ được thực hiện đo điện tâm đồ (ECG), xét nghiệm máu và kiểm tra chức năng hô hấp để đánh giá khả năng đáp ứng với thuốc mê.
• Bắt buộc có người nhà đi cùng: Do tác dụng của thuốc gây mê có thể làm giảm sự tỉnh táo tạm thời, người bệnh không được tự lái xe hay vận hành máy móc sau khi soi, do đó cần có người thân đi cùng để hỗ trợ đưa về.

Đối với nội soi dạ dày qua đường mũi

Ống soi siêu nhỏ được đưa qua đường mũi xuống thực quản:

• Cần thông báo cho bác sĩ nếu bạn có tiền sử vẹo vách ngăn mũi, viêm mũi dị ứng nặng hoặc thường xuyên bị chảy máu cam, hoặc đang dùng thuốc chống đông 
• Nhân viên y tế sẽ chuẩn bị đường mũi bằng thuốc gây tê tại chỗ trước khi tiến hành thủ thuật.

3. Những việc tuyệt đối không nên làm trước khi nội soi dạ dày

Để đảm bảo an toàn và giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc dạ dày, người bệnh cần tránh những việc sau trước khi nội soi:

• Không hút thuốc, uống rượu bia hoặc cà phê trước khi nội soi.
• Không tự ý dùng thuốc dạ dày, đặc biệt các thuốc có thể tạo lớp bao phủ niêm mạc, nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.
• Không che giấu tiền sử bệnh, dị ứng thuốc hoặc các thuốc đang sử dụng; cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ, nhất là khi nội soi gây mê.
• Không tự lái xe hoặc đi một mình nếu thực hiện nội soi có gây mê; nên có người thân đi cùng và hỗ trợ sau thủ thuật.

Người bệnh cần chia sẻ tiền sử bệnh, dị ứng thuốc hoặc các thuốc đang sử dụng cho bác sĩ

4. Quy trình các bước thực hiện nội soi dạ dày 

Để giúp người bệnh bớt lo lắng, việc hiểu rõ các bước diễn ra trong phòng nội soi là vô cùng cần thiết:

Bước 1: Tiếp nhận và chuẩn bị tại chỗ

Người bệnh được bác sĩ thăm khám lâm sàng, kiểm tra các chỉ số sinh tồn (huyết áp, nhịp tim). Sau đó, bạn sẽ được hướng dẫn uống một lượng dung dịch chống tạo bọt khí để làm sạch bọt dịch trong dạ dày, giúp hình ảnh nội soi sắc nét hơn.

Bước 2: Tiến hành gây tê hoặc gây mê

• Nếu soi thường: Người bệnh được xịt thuốc gây tê lidocaine vào vùng họng để giảm cảm giác đau rát và hạn chế phản xạ buồn nôn.
• Nếu soi gây mê: Bác sĩ tiêm một lượng thuốc mê ngắn qua đường tĩnh mạch, người bệnh sẽ nhanh chóng chìm vào giấc ngủ nhẹ nhàng.

Bước 3: Thực hiện thủ thuật nội soi

Bác sĩ nhẹ nhàng đưa ống soi mềm qua đường miệng hoặc mũi, đi qua thực quản xuống dạ dày và tá tràng. Bằng việc bơm nhẹ một lượng không khí để làm căng các nếp niêm mạc, bác sĩ sẽ quan sát toàn bộ bề mặt, phát hiện các tổn thương, lấy mẫu sinh thiết tìm vi khuẩn HP hoặc thực hiện thủ thuật cắt polyp nếu cần.

Bác sĩ đang thực hiện nội soi cho người bệnh

Bước 4: Theo dõi và nhận kết quả

Sau khi hoàn tất, ống soi được rút ra nhẹ nhàng. Người bệnh soi gây mê được chuyển sang phòng hồi tỉnh khoảng 15 - 30 phút. Bác sĩ sẽ đọc kết quả, tư vấn tình trạng tổn thương và kê đơn thuốc điều trị phù hợp. Nếu có lấy mẫu sinh thiết, kết quả giải phẫu bệnh sẽ cần thêm thời gian. 

4. Người bệnh cần lưu ý gì sau khi nội soi dạ dày?

Bên cạnh câu hỏi trước khi nội soi dạ dày cần làm gì, việc chăm sóc cơ thể sau khi kết thúc thủ thuật cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp bạn mau chóng hồi phục:

• Nghỉ ngơi tại chỗ: Dành ít nhất 15 - 30 phút nghỉ ngơi tại khu vực chờ để theo dõi phản ứng của cơ thể.
• Chế độ ăn uống sau soi: Tốt nhất nên chờ khoảng 1 - 2 tiếng sau khi hết cảm giác tê họng mới bắt đầu ăn uống để tránh nuốt sặc. Nên ăn các món ăn lỏng, nguội, dễ tiêu như cháo loãng, súp. Tránh ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ hay uống nước có ga.Đau rát họng nhẹ hoặc đầy hơi trong thời gian ngắn sau soi là thường gặp.
• Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen sệt, mùi hắc, sốt cao hoặc khó thở, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời.

Chuẩn bị đúng trước khi nội soi dạ dày cần làm gì giúp quá trình thăm khám thuận lợi và hạn chế những rủi ro không đáng có. Tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, chuyên khoa Tiêu hóa quy tụ đội ngũ Chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống máy nội soi hiện đại, hỗ trợ phát hiện và đánh giá các tổn thương đường tiêu hóa chính xác. Người bệnh có thể liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được tư vấn và đặt lịch khám, nội soi phù hợp.