1. Viêm mũi teo là bệnh gì?

Ở người khỏe mạnh, niêm mạc mũi luôn tiết chất nhầy để làm ẩm, giữ bụi bẩn và vi khuẩn lại để không khí đi xuống phổi. Niêm mạc mũi bị viêm trong thời gian dài sẽ mỏng dần, giảm chức năng tiết dịch và bảo vệ đường hô hấp. Tình trạng được gọi là Viêm mũi teo.

Do niêm mạc và xương cuốn mũi bị teo dần theo thời gian (không chỉ đơn thuần do mất độ ẩm), hốc mũi sẽ rộng bất thường, hình thành nhiều vảy khô, vi khuẩn có điều kiện thuận lợi để phát triển.

Viêm mũi teo được chia thành hai nhóm chính:

• Viêm mũi teo nguyên phát: Không xác định được nguyên nhân cụ thể. Bệnh thường gặp ở nữ giới trẻ tuổi và trung niên tại các khu vực có điều kiện dinh dưỡng hoặc vệ sinh chưa tốt.
• Viêm mũi teo thứ phát: Xảy ra sau các phẫu thuật mũi quá rộng, chấn thương vùng mũi, xạ trị, nhiễm trùng kéo dài hoặc mắc một số bệnh lý toàn thân.

Chỉ khi xác định đúng loại bệnh mắc phải, bác sĩ mới lựa chọn được phương pháp điều trị hiệu quả cho người bệnh.

Người từng chấn thương mũi có nguy cơ bị viêm mũi teo

2. Nguyên nhân gây viêm mũi teo và triệu chứng cảnh báo

Bệnh viêm mũi teo hình thành chủ yếu do các nguyên nhân và thể hiện qua những triệu chứng sau:

2.1. Nguyên nhân

Các yếu tố sau được xem là điều kiện thuận lợi thúc đẩy sự hình thành của bệnh:

- Viêm mũi mạn tính trong khiến niêm mạc liên tục bị tổn thương. Theo thời gian, lớp niêm mạc mất khả năng phục hồi và dần teo mỏng.

- Nhiễm trùng do vi khuẩn Klebsiella ozaenae.

- Phẫu thuật cắt cuốn mũi, chấn thương vùng mũi làm thay đổi cấu trúc hốc mũi, khiến luồng không khí lưu thông bất thường, niêm mạc dễ bị khô và tổn thương.

- Yếu tố môi trường: bụi, hóa chất, khói thuốc hoặc không khí quá khô trong thời gian dài khiến niêm mạc mũi mất nước và dễ bị tổn thương.

- Thiếu sắt, vitamin A hoặc tình trạng suy dinh dưỡng trong thời gian dài làm giảm khả năng tái tạo niêm mạc mũi.

- Một số bệnh lý như: bệnh tự miễn, giang mai giai đoạn muộn, lao,... hoặc xạ trị vùng đầu cổ.

2.2. Triệu chứng

Các triệu chứng của viêm mũi teo thường tiến triển chậm nên nhiều người chủ quan hoặc nhầm với viêm mũi thông thường. Nếu có các triệu chứng sau, bạn nên cảnh giác trước nguy cơ mắc bệnh lý này: 

- Luôn có cảm giác khô rát trong mũi ngay cả khi thời tiết không quá hanh khô.

- Thường xuyên có các mảng vảy màu vàng hoặc xanh xám bám chặt trong hốc mũi. Nếu bóc vảy mạnh có thể gây chảy máu và đau rát.

- Mũi có mùi hôi đặc trưng do vảy mũi phân hủy (dân gian gọi là “thối mũi”). Đáng chú ý, người bệnh thường không tự ngửi thấy mùi này vì đã giảm hoặc mất khứu giác, chỉ người xung quanh mới nhận ra.

- Giảm hoặc mất khứu giác.

- Nghẹt mũi trong thời gian dài. Đặc biệt, nhiều người vẫn cảm thấy nghẹt dù hốc mũi thực tế đã rộng hơn bình thường, do niêm mạc teo làm mất cảm giác luồng khí đi qua mũi.

Mắc bệnh viêm mũi teo khiến mũi khô rát, khả năng ngửi mùi kém

3. Mức độ ảnh hưởng của viêm mũi teo tới sức khỏe và cuộc sống của người bệnh

Phần lớn trường hợp viêm mũi teo không gây nguy hiểm trực tiếp đối với sự sống. Tuy nhiên, nếu không được điều trị và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể kéo dài nhiều năm, tổn thương niêm mạc mũi ngày càng nặng và gây nên nhiều ảnh hưởng:

- Khiến người bệnh khó chịu, chất lượng cuộc sống giảm sút:

Niêm mạc mũi bị teo khiến mũi luôn trong tình trạng khô rát, đóng nhiều vảy và có cảm giác nghẹt. Người bệnh thường phải vệ sinh mũi nhiều lần trong ngày để loại bỏ các mảng vảy khô.

Bên cạnh đó, mùi hôi phát sinh từ các mảng vảy tích tụ lâu ngày có thể khiến người bệnh mất tự tin khi giao tiếp, ảnh hưởng đến công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội.

- Tăng nguy cơ bị nhiễm trùng đường hô hấp:

Do lớp niêm mạc mũi trở nên mỏng và dễ bị tổn thương nên chỉ cần những động tác nhẹ như ngoáy mũi, hắt hơi mạnh hay cố lấy các mảng vảy khô cũng có thể gây chảy máu. Điều này chính là yếu tố thuận lợi để vi khuẩn, virus dễ dàng xâm nhập, gây viêm mũi, viêm xoang hoặc các nhiễm trùng đường hô hấp tái diễn.

- Suy giảm chức năng khứu giác: 

Khứu giác phụ thuộc vào hoạt động bình thường của niêm mạc mũi. Khi tình trạng viêm và teo niêm mạc kéo dài, các tế bào cảm nhận mùi có thể bị ảnh hưởng, người bệnh ngửi kém hơn hoặc mất khả năng ngửi.

Suy giảm khứu giác không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống mà còn khiến người bệnh khó nhận biết các mùi nguy hiểm như khói, khí gas hoặc thực phẩm ôi thiu.

4. Điều trị bệnh viêm mũi teo như thế nào?

Các phương pháp sau thường được bác sĩ chỉ định trong điều trị bệnh lý này:

4.1. Điều trị nội khoa

Đại đa số bệnh nhân được ưu tiên điều trị nội khoa bằng cách: 

- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 3 - 4 lần/ngày để làm mềm và loại bỏ vảy mũi.

- Dùng thuốc nhỏ mũi chứa muối hoặc dung dịch tạo ẩm giúp bổ sung độ ẩm, giảm tình trạng khô rát mũi.

- Kháng sinh tại chỗ hoặc toàn thân khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn (đặc biệt là Klebsiella ozaenae). Việc lựa chọn sẽ theo kết quả kháng sinh đồ vì vi khuẩn này thường đề kháng nhiều loại kháng sinh đường uống thông thường. 

- Corticosteroid dạng xịt không phải là điều trị chuẩn cho viêm mũi teo và cần dùng thận trọng, vì có thể làm nặng thêm tình trạng khô niêm mạc. Bác sĩ chỉ cân nhắc khi có yếu tố viêm/dị ứng đi kèm.

- Bổ sung sắt, vitamin A theo chỉ định nếu xét nghiệm ghi nhận thiếu hụt.

Điều trị nội khoa được bác sĩ ưu tiên chỉ định đối với bệnh nhân viêm mũi teo

4.2. Điều trị ngoại khoa

Nếu điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc hốc mũi quá rộng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật. Mục tiêu của phẫu thuật là thu hẹp hốc mũi, tăng thể tích khoang mũi để cải thiện lưu thông không khí, giúp niêm mạc phục hồi tốt hơn.

Bác sĩ phẫu thuật sẽ sử dụng mô ghép từ một bộ phận khác trên cơ thể hoặc vật liệu tổng hợp an toàn để cấy ghép, thay thế niêm mạc mũi đã bị teo. 

Viêm mũi teo là bệnh lý mạn tính gây teo niêm mạc mũi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, hầu hết trường hợp mắc bệnh đều có thể kiểm soát hiệu quả bằng điều trị nội khoa nếu được phát hiện sớm. 

Vì thế, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như mũi khô, đóng nhiều vảy cứng trong khoang mũi, hơi thở có mùi hôi, nghẹt mũi trên 2 tuần, giảm khứu giác,... bạn có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ Chuyên khoa Tai mũi họng - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và điều trị sớm.