1. Thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn là như thế nào?

Thông thường, thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn được mô tả là cảm giác châm chích hoặc co rút ở vùng hậu môn. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột khi đi vệ sinh, ngồi lâu hoặc sau thời gian táo bón kéo dài. Một số người còn cảm thấy nóng rát hoặc khó chịu sau khi đại tiện.

Ngoài đau nhói, người bệnh đôi khi gặp thêm các biểu hiện như:

• Táo bón;
• Chảy máu hậu môn;
• Ngứa hoặc rát hậu môn;
• Cảm giác cộm vướng khi ngồi;
• Đau khi đi đại tiện.

Lưu ý: Triệu chứng mô tả đơn thuần không đủ để xác định nguyên nhân chính xác. Bác sĩ cần thăm khám hậu môn - trực tràng để chẩn đoán đúng bệnh. 

Đau nhói hậu môn thoáng qua có thể xuất hiện khi đi đại tiện hoặc ngồi lâu.

2. Thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn do đâu?

Có khá nhiều nguyên nhân khiến một người thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn. Trong đó, phổ biến nhất là các bệnh lý liên quan đến hậu môn và trực tràng:

Co thắt cơ hậu môn thoáng qua

Đây là tình trạng cơ vùng hậu môn co thắt đột ngột, gây đau nhói trong vài giây đến vài phút rồi tự hết. Cơn đau thường xuất hiện bất ngờ, đôi khi xảy ra vào ban đêm và không để lại tổn thương rõ ràng. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân rõ ràng (vô căn).

Nứt kẽ hậu môn

Nứt kẽ hậu môn là nguyên nhân thường gặp ở người bị táo bón hoặc thường xuyên rặn mạnh khi đi ngoài. Khi niêm mạc hậu môn bị rách, người bệnh thường cảm thấy đau nhói rõ rệt lúc đại tiện.

Cơn đau có thể kéo dài sau khi đi vệ sinh kèm cảm giác nóng rát hoặc chảy máu đỏ tươi. Nhiều người vì sợ đau nên nhịn đi ngoài, từ đó khiến táo bón nặng hơn và tạo thành vòng xoắn bệnh lý.

Bệnh trĩ

Bệnh trĩ cũng là nguyên nhân phổ biến gây đau hậu môn. Khi búi trĩ sưng viêm hoặc tắc mạch, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đau nhói, cộm tức và khó chịu khi ngồi.

Ngoài đau, bệnh trĩ còn có thể gây:

• Đi ngoài ra máu;
• Ngứa hậu môn;
• Sa búi trĩ;
• Cảm giác vướng ở hậu môn.

Những người ngồi nhiều, ít vận động hoặc bị táo bón kéo dài có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Bệnh trĩ có thể khiến người bệnh đau nhói, cộm tức và khó chịu ở vùng hậu môn. 

Áp xe hậu môn

Áp xe hậu môn là tình trạng nhiễm trùng tạo ổ mủ quanh hậu môn. Khác với cơn đau thoáng qua thông thường, đau do áp xe thường kéo dài và ngày càng nghiêm trọng hơn. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng:

• Đau nhói hoặc đau giật liên tục;
• Sưng nóng vùng hậu môn;
• Sốt;
• Đau tăng khi ngồi hoặc đi lại.

Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa. Ổ áp xe cần được rạch dẫn lưu mủ càng sớm càng tốt. Việc dùng kháng sinh đơn thuần mà không dẫn lưu thường không hiệu quả vì ổ mủ không có mạch máu nuôi để thuốc ngấm tới. Trì hoãn xử trí làm tăng nguy cơ tổn thương, rò hậu môn hoặc nhiễm trùng lan rộng.

Một số bệnh lý tiêu hóa khác

Ngoài các nguyên nhân trên, thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn còn có thể liên quan đến viêm trực tràng, rò hậu môn, hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh Crohn.

Đặc biệt, nếu đau hậu môn kéo dài kèm chảy máu hoặc sụt cân bất thường, người bệnh cần đi khám để loại trừ bệnh lý đại trực tràng nguy hiểm.

3. Khi nào cần đi khám?

Nhiều trường hợp đau hậu môn chỉ xuất hiện thoáng qua và có thể tự cải thiện sau khi nghỉ ngơi hoặc điều chỉnh chế độ ăn uống. Tuy nhiên, nếu triệu chứng lặp lại nhiều lần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động thăm khám sớm để tránh biến chứng.

Bạn nên đi khám nếu gặp các biểu hiện sau:

• Cơn đau hậu môn tái diễn thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng hơn, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và khiến việc ngồi, đi lại trở nên khó chịu;
• Đi ngoài ra máu, đặc biệt là tình trạng chảy máu lặp lại nhiều lần hoặc xuất hiện máu đỏ tươi sau đại tiện;
• Người từ 45 tuổi trở lên có đại tiện ra máu, đặc biệt nếu chưa từng nội soi đại trực tràng, nên được tầm soát ung thư đại trực tràng theo khuyến cáo hiện hành; 
• Vùng hậu môn có dịch mủ, sưng nóng hoặc chảy dịch bất thường vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc áp xe hậu môn;
• Đây là dấu hiệu cấp cứu, cần đến cơ sở y tế trong vòng 24 giờ, không nên tự điều trị tại nhà;
• Táo bón kéo dài nhiều ngày khiến người bệnh thường xuyên phải rặn mạnh khi đi vệ sinh, làm tăng nguy cơ tổn thương hậu môn;
• Đau hậu môn kèm sốt, cơ thể mệt mỏi hoặc cảm giác đau giật liên tục, không thuyên giảm sau nghỉ ngơi;
• Sụt cân bất thường, chán ăn hoặc thay đổi thói quen đại tiện kéo dài mà không rõ nguyên nhân;
• Đau nhiều khi ngồi hoặc khi đi đại tiện, đặc biệt nếu cơn đau kéo dài sau khi đi vệ sinh xong.

4. Thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn phải làm sao?

Việc xử lý tình trạng thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Với các trường hợp nhẹ liên quan đến táo bón hoặc kích ứng tạm thời, người bệnh có thể cải thiện triệu chứng bằng cách điều chỉnh sinh hoạt hàng ngày.

Một số biện pháp hỗ trợ tại nhà gồm:

• Uống đủ nước mỗi ngày để làm mềm phân và hỗ trợ hoạt động tiêu hóa, từ đó giảm áp lực lên vùng hậu môn khi đi đại tiện;
• Tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần ăn nhằm hạn chế táo bón và giảm nguy cơ nứt kẽ hậu môn;
• Hạn chế rặn mạnh hoặc ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh vì thói quen này có thể làm tổn thương vùng hậu môn và khiến cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn;
• Ngâm hậu môn bằng nước ấm khoảng 10 - 15 phút mỗi ngày có thể giúp thư giãn cơ vùng hậu môn và giảm cảm giác đau rát;
• Tránh ngồi liên tục trong thời gian dài, đặc biệt là dân văn phòng hoặc người thường xuyên phải lái xe nhiều giờ;
• Giữ vùng hậu môn sạch sẽ, khô thoáng để hạn chế kích ứng và giảm nguy cơ viêm nhiễm.

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nghi ngờ liên quan đến bệnh lý hậu môn - trực tràng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị táo bón, thuốc giảm đau, thuốc điều trị bệnh trĩ hoặc can thiệp ngoại khoa trong những trường hợp cần thiết. Riêng với áp xe hậu môn, các biện pháp tại nhà kể trên không thay thế được việc rạch dẫn lưu mủ. Người bệnh cần đến khám ngay khi thấy nghi ngờ, tránh trì hoãn điều trị khiến bệnh nặng hơn. 

Bổ sung chất xơ từ rau xanh và trái cây giúp giảm nguy cơ táo bón và đau hậu môn. 

5. Cách phòng ngừa đau hậu môn tái phát

Để hạn chế nguy cơ tái phát tình trạng đau hậu môn, mỗi người nên duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh. Trong đó, việc kiểm soát táo bón đóng vai trò rất quan trọng vì đây là yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý hậu môn - trực tràng. Bạn nên duy trì các thói quen sau:

• Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi để bổ sung chất xơ tự nhiên, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định và giúp việc đại tiện dễ dàng hơn;
• Hạn chế thức ăn cay nóng, đồ uống có cồn hoặc thực phẩm nhiều dầu mỡ vì những nhóm thực phẩm này có thể gây kích thích vùng hậu môn;
• Tập thể dục thường xuyên nhằm tăng nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ táo bón kéo dài;
• Không nhịn đi đại tiện vì thói quen này có thể khiến phân trở nên khô cứng, làm tăng nguy cơ nứt kẽ hậu môn và bệnh trĩ;
• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên vùng bụng và hậu môn, đặc biệt ở người phải ngồi nhiều hoặc ít vận động.

Ngoài ra, người có tiền sử bệnh trĩ, táo bón mạn tính hoặc từng điều trị bệnh hậu môn - trực tràng nên khám sức khỏe định kỳ để được theo dõi và tư vấn chế độ chăm sóc phù hợp.

Người bị đau hậu môn tái diễn nhiều lần nên đi khám để xác định nguyên nhân chính xác. 

Thỉnh thoảng bị đau nhói ở hậu môn có thể liên quan đến co thắt cơ hậu môn, nứt kẽ hậu môn, bệnh trĩ hoặc một số bệnh lý tiêu hóa khác. Người bệnh không nên chủ quan nếu cơn đau tái diễn thường xuyên hoặc kèm chảy máu, sưng đau kéo dài.

Để được kiểm tra và tư vấn phù hợp, người dân có thể thăm khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC với đầy đủ chuyên khoa Tiêu hóa và Hậu môn - trực tràng. Mọi thông tin cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56.