Vi chất dinh dưỡng - Yếu tố thiết yếu cho cơ thể khỏe mạnh

PGS.TS Phạm Văn Trân - Phó Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC chia sẻ tại hội thảo trực tuyến "Ứng dụng lâm sàng của xét nghiệm vi chất dinh dưỡng trong chẩn đoán và theo dõi điều trị"

Theo PGS.TS Phạm Văn Trân, vi chất dinh dưỡng gồm các vitamin và khoáng chất vi lượng cần thiết cho hầu hết hoạt động sống của cơ thể. Dù chỉ cần với lượng rất nhỏ, nhưng các vi chất lại tham gia trực tiếp vào quá trình chuyển hóa năng lượng, tổng hợp enzym - hormon, tạo máu, tăng cường miễn dịch, chống oxy hóa và duy trì chức năng thần kinh.

Các vitamin được chia thành: Vitamin tan trong nước (vitamin nhóm B và vitamin C); Vitamin tan trong dầu gồm vitamin A, D, E, K. Bên cạnh các khoáng chất đa lượng như canxi, phospho, magie, natri, kali… còn có các chất khoáng vi lượng như sắt, kẽm, đồng, iốt, selenium…

Mỗi loại chất đảm nhận những chức năng quan trọng khác nhau, cụ thể như:

• Canxi và phospho tham gia cấu tạo xương;
• Magie tham gia hơn 300 phản ứng enzym;
• Kali và natri giúp duy trì cân bằng điện giải;
• Sắt hỗ trợ vận chuyển oxy;
• Kẽm góp phần tăng cường miễn dịch và làm lành tổn thương;
• Iốt và selenium giữ vai trò quan trọng đối với chức năng tuyến giáp.

Chuyên gia nhấn mạnh, vi chất dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển và hoạt động bình thường của cơ thể mà còn liên quan mật thiết tới hiệu quả điều trị và khả năng phục hồi của người bệnh.

Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, nguyên nhân do đâu?

Mặc dù vi chất dinh dưỡng có vai trò rất thiết yếu với sự phát triển về tầm vóc và trí tuệ của mỗi người, nhưng một trong những vấn đề đáng lưu ý hiện nay là tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng diễn ra khá phổ biến và thường không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu.

Cơ thể mệt mỏi có thể là dấu hiệu của thiếu vi chất. Ảnh minh họa, nguồn Internet

Nhiều người bệnh chỉ xuất hiện các biểu hiện mơ hồ như: mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung, chán ăn, rối loạn giấc ngủ, suy giảm miễn dịch. Do triệu chứng không điển hình, nên tình trạng thiếu vi chất rất dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường, thậm chí bị bỏ qua trong quá trình thăm khám.

Chuyên gia lưu ý, tình trạng thiếu vi chất rất phổ biến hiện nay, thường hay gặp ở trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, bệnh nhân ICU và người bệnh mạn tính.

Nguyên nhân chủ yếu gây thiếu hụt vi chất có thể đến từ chế độ ăn thiếu cân đối, giảm hấp thu, bệnh lý nền... Một số tình trạng thiếu hụt thường gặp hiện nay gồm:

• Thiếu vitamin D do ít tiếp xúc ánh nắng mặt trời;
• Thiếu vitamin B12 ở người ăn chay hoặc người lớn tuổi;
• Thiếu sắt ở phụ nữ có kinh nguyệt, trẻ nhỏ và người ăn chay;
• Thiếu canxi ở người cao tuổi.

Xét nghiệm vi chất - Chìa khóa “vàng” phát hiện sớm và hỗ trợ điều trị hiệu quả

Trong bối cảnh thiếu vi chất ngày càng phổ biến, xét nghiệm vi chất dinh dưỡng được xem là công cụ quan trọng giúp bác sĩ có cơ sở khoa học đánh giá chính xác tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng hay không. Việc thực hiện xét nghiệm vi chất đem lại những ý nghĩa quan trọng như: Phát hiện tình trạng thiếu hụt hoặc suy giảm vi chất; Đánh giá nguy cơ dinh dưỡng; Hỗ trợ chẩn đoán bệnh; Theo dõi hiệu quả điều trị bổ sung; Và tiên lượng bệnh lý.

Xét nghiệm vi chất dinh dưỡng - công cụ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng cơ thể có thiếu hụt dinh dưỡng hay không

Hiện nay, các xét nghiệm vi chất thường được chia thành 3 nhóm:

• Nhóm vitamin: Vitamin (D, B12, A, E), Folate.
• Nhóm khoáng chất - nguyên tố vi lượng: Sắt, kẽm, đồng, selenium, magie;
• Nhóm marker liên quan: Ferritin, Transferrin, Homocysteine.

Theo đó, các kỹ thuật hiện đại được ứng dụng trong xét nghiệm vi chất gồm: Miễn dịch hóa phát quang, HPLC, LC-MS/MS, ICP-MS, quang phổ hấp thụ nguyên tử.

Cũng trong khuôn khổ nội dung chia sẻ, chuyên gia cho biết thêm thông tin Hệ thống Y tế MEDLATEC là một trong số ít cơ sở y tế trên cả nước trang bị đồng bộ hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại và thực hiện chính xác hơn 2.000 danh mục xét nghiệm, trong đó có trọn bộ xét nghiệm dinh dưỡng, vi chất.

Những trường hợp nào nên thực hiện xét nghiệm vi chất dinh dưỡng?

Khuyến cáo của chuyên gia cho thấy, xét nghiệm vi chất dinh dưỡng nên được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Thiếu máu chưa rõ nguyên nhân;
• Loãng xương hoặc bệnh lý xương;
• Suy dinh dưỡng;
• Bệnh lý thần kinh;
• Bệnh nhân ICU hoặc nhiễm khuẩn nặng.

Để đạt hiệu quả cao trong chẩn đoán, tiên lượng và điều trị cần dựa vào tình trạng lâm sàng, bác sĩ sẽ lựa chọn các xét nghiệm phù hợp như Ferritin, sắt, vitamin B12, Folate, vitamin D, canxi, phospho, kẽm hoặc magie.

Chuyên gia nhấn mạnh, xét nghiệm vi chất cần được chỉ định đúng đối tượng, đúng thời điểm để mang lại giá trị chẩn đoán và điều trị tối ưu.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện xét nghiệm vi chất

Kết quả một số xét nghiệm vi chất có thể chịu ảnh hưởng của việc ăn uống. Ảnh minh họa, nguồn internet

Để đảm bảo kết quả xét nghiệm phản ánh đúng tình trạng vi chất của cơ thể, người bệnh cần lưu ý nhiều yếu tố trước, trong và sau xét nghiệm. Các yếu tố ảnh hưởng thường gặp gồm:

• Nhịn ăn trước xét nghiệm;
• Sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng bổ sung;
• Thời điểm lấy mẫu;
• Tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng;
• Quá trình bảo quản mẫu bệnh phẩm;
• Độ tuổi, giới tính và thai kỳ.

Theo chuyên gia, việc diễn giải kết quả xét nghiệm không thể tách rời yếu tố lâm sàng. Vì vậy, bác sĩ cần phối hợp đánh giá giữa triệu chứng, marker viêm, tiền sử dinh dưỡng và bệnh lý nền để đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

“Xét nghiệm vi chất rất quan trọng nhưng cần hiểu rõ giới hạn xét nghiệm và chỉ định hợp lý để mang lại hiệu quả cao nhất trong chẩn đoán và điều trị”, chuyên gia nhấn mạnh.

Thông qua xét nghiệm vi chất, bác sĩ có thể: Phát hiện sớm thiếu hụt ngay cả khi chưa có biểu hiện rõ ràng; Theo dõi hiệu quả điều trị bổ sung; Điều chỉnh phác đồ phù hợp theo từng giai đoạn bệnh; Xây dựng chiến lược dinh dưỡng cá thể hóa cho người bệnh. Đây cũng là xu hướng y học hiện đại, hướng tới điều trị chính xác, toàn diện và tối ưu hiệu quả chăm sóc sức khỏe.

Ngoài ra, trong khuôn khổ hội thảo, chuyên gia đã chia sẻ một số ca lâm sàng thực tế giúp các quý bác sĩ đồng nghiệp và người dân theo dõi chương trình hiểu hơn giá trị đem lại của các xét nghiệm vi chất trong quản lý và theo dõi điều trị người bệnh.

Sau 1,5 giờ diễn ra liên tục, hội thảo trực tuyến “Ứng dụng lâm sàng của xét nghiệm vi chất dinh dưỡng trong chẩn đoán và theo dõi điều trị” đã khép lại thành công với nhiều thông tin chuyên môn hữu ích và thực tiễn.

Hệ thống Y tế MEDLATEC hy vọng rằng những kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ tại hội thảo, không chỉ góp phần cập nhật giá trị ứng dụng của xét nghiệm vi chất dinh dưỡng trong thực hành lâm sàng, mà còn nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của vi chất dinh dưỡng trong quản lý và điều trị bệnh. Việc kết hợp đánh giá dinh dưỡng cùng các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng sẽ giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn, hướng tới mục tiêu chăm sóc toàn diện, nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

 PGS.TS Phạm Thị Hồng Thi - Chuyên gia chuyên khoa Tim mạch, Hệ thống Y tế MEDLATEC; Nguyên Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ diễn ra chiều ngày 29/5

Hội thảo trực tuyến tiếp theo về chủ đề: "Tiếp cận chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh tăng huyết áp ở người trẻ tuổi", diễn ra vào 15h-16h30, thứ 6, ngày 29/5, được báo cáo bởi PGS.TS Phạm Thị Hồng Thi - Chuyên gia chuyên khoa Tim mạch, Hệ thống Y tế MEDLATEC; Nguyên Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai.

Tham gia chương trình, quý vị sẽ được cấp Chứng nhận CME với điều kiện:

• Tham gia tối thiểu 80% thời lượng chương trình;
• Hoàn thành bài Post-test với điểm số từ 50% trở lên.

Mọi thông tin cần giải đáp về Hội thảo, quý vị vui lòng liên hệ Trung tâm Đào tạo MEDLATEC - SĐT: 0388812342