1. Mù màu là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu thường gặp

Võng mạc mắt được bao phủ bởi các tế bào thần kinh chứa sắc tố phản ứng lại với ánh sáng. Trong võng mạc có tế bào hình que và tế bào hình nón đảm nhận vai trò phát hiện ánh sáng. 

Tế bào hình nón tập trung ở hố trung tâm của võng mạc, có khả năng nhận diện màu đỏ, xanh lam và xanh. Từng tế bào hình nón đều mang trong mình các sắc tố riêng để phản ứng lại với mọi bước sóng ánh sáng. Tế bào hình que giúp mắt nhìn được vào buổi đêm, chỉ chứa một sắc tố và phản ứng đồng bộ với mọi bước sóng ánh sáng. 

Mù màu (rối loạn sắc giác) là tình trạng mắt không nhận biết hoặc không phân biệt được một số màu sắc nhất định, thường gặp nhất là đỏ, xanh lá, xanh dương hoặc vàng. Trường hợp này, tế bào hình nón và các sắc tố của tế bào này đang gặp vấn đề. 

Người bị mù màu khó nhận diện đúng một số màu sắc 

1.1. Nguyên nhân gây mù màu

Phần lớn các trường hợp mù màu có yếu tố di truyền, xuất hiện từ nhỏ và kéo dài suốt đời. Ngoài ra, những yếu tố sau cũng có thể dẫn đến mù màu:

• Biến chứng từ một số bệnh lý như tăng nhãn áp, tim mạch, alzheimer, tiểu đường, thoái hóa điểm vàng, parkinson, bạch cầu,…
• Bệnh thần kinh thị giác di truyền Leber khiến khả năng nhìn màu đỏ - xanh lá cây bị khiếm khuyết.
• Sử dụng một số loại thuốc khiến việc nhận biết màu sắc bị biến đổi tạm thời như thuốc điều trị huyết áp cao, động kinh, rối loạn thần kinh,…
• Lão hóa mắt theo tuổi tác.
• Ảnh hưởng từ hóa chất độc hại như styrene.

1.2. Dấu hiệu cảnh báo mù màu

Người bị mù màu thường có các dấu hiệu sau:

• Khó phân biệt một số màu sắc quen thuộc, thường nhầm lẫn giữa màu đỏ và xanh lá, xanh dương và vàng, các gam màu nhạt, màu gần giống nhau.
• Thường xuyên nhận xét màu sắc khác với người xung quanh.
• Trẻ bị mù màu thường học màu chậm hơn bình thường, tô màu không đúng, gọi tên màu sai dù đã được hướng dẫn nhiều lần.

2. Những dạng mù màu thường gặp 

Mù màu thường gặp nhất là các dạng sau:

2.1. Mù màu đỏ - xanh lá

Đây là dạng mù màu thường gặp nhất, chiếm phần lớn các trường hợp. Người mắc bệnh này rất khó nhận diện đúng mà đỏ, xanh lá và màu nâu. Mù màu đỏ - xanh lá chủ yếu xảy ra do di truyền, phổ biến ở nam giới nhiều hơn so với nữ giới.

Mù màu xanh lá - đỏ là dạng thường gặp nhất

2.2. Mù màu xanh dương - vàng

Dạng này ít gặp hơn và có thể liên quan đến tuổi tác, bệnh lý về mắt, tác dụng phụ của thuốc,.... Người bệnh thường gặp khó khăn khi phân biệt màu xanh dương và tím, vàng và xanh lá nhạt. 

2.3. Mù màu toàn phần

Người bị mù màu toàn phần gần như không phân biệt được màu sắc, họ chỉ có thể đưa màu sắc về các sắc độ xám. Trường hợp này hiếm gặp nhất và sẽ bị ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống, công việc.

3. 3 cách kiểm tra mắt mù màu được áp dụng nhiều nhất hiện nay

Để kiểm tra mắt mù màu bác sĩ thường áp dụng những phương pháp sau:

3.1. Kiểm tra định tính 

Bác sĩ sẽ sử dụng bảng kiểm tra Ishihara để kiểm tra mù màu đỏ - xanh lá cây. Người kiểm tra sẽ nhìn vào các tấm bảng chứa nhiều chấm màu khác nhau sau đó bác sĩ yêu cầu đọc ra con số hoặc hình dạng xuất hiện trên bảng. Nếu bị mù màu đỏ - xanh lá cây thì người bệnh sẽ không nhìn thấy đúng số hoặc nhìn sai màu so với người có thị lực màu bình thường.

Hoặc một cách kiểm tra mắt mù màu định tính khác cũng có thể được áp dụng là test Enchroma. Bài kiểm tra này phù hợp cho cả người lớn và trẻ trên 5 tuổi giúp phân loại chi tiết hơn tình trạng mù màu đỏ - xanh hay xanh - vàng. 

Kiểm tra mù màu bằng bảng Ishihara

3.2. Kiểm tra định lượng 

Trong bài kiểm tra này, người bệnh được yêu cầu sắp xếp một tập hợp đĩa màu theo thứ tự tăng dần về sắc độ. Việc sắp xếp đúng thứ tự sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác khả năng phân biệt màu sắc và mức độ khiếm khuyết màu sắc ở mắt.

Phương pháp này cần thực hiện trong điều kiện ánh sáng tự nhiên và thường xuyên thay thế đĩa màu để đảm bảo tính chính xác.

3.3. Kiểm tra mù màu online

Đây là phiên bản bài test online dựa trên bảng Ishihara. Tuy nhiên, chất lượng hình ảnh từ phương pháp này thường không ổn định nên khó đảm bảo tính chính xác của kết quả.

4. Nên làm gì khi phát hiện mù màu?

Mù màu không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng đa số trường hợp có thể thích nghi tốt với bệnh. Sau khi có kết quả kiểm tra mù màu, bác sĩ sẽ giải thích rõ ràng để người bệnh không lo lắng và cảm thấy tự ti về tình trạng của mình. Mù màu không gây suy giảm trí tuệ hay thị lực. Nhiều người mù màu vẫn học tập và làm việc rất tốt.

Hiện nay đã có những loại kính chuyên dụng có thể giúp tăng khả năng phân biệt màu sắc cho trường hợp mù màu mức độ nhẹ đến trung bình. Tuy nhiên, kính không có tác dụng chữa khỏi bệnh mà chỉ hỗ trợ cải thiện khả năng nhận biết màu.

Để tránh gặp khó khăn trong học tập, công việc và cuộc sống, người mù màu nên:

• Tập ghi chú bằng ký hiệu, chữ viết thay vì ghi nhờ màu sắc.
• Sắp xếp đồ vật theo vị trí cố định hoặc sử dụng ứng dụng nhận diện màu trên điện thoại.

Sau khi kiểm tra mắt mù màu, nếu xác định mù màu bẩm sinh, người bệnh nên cân nhắc để tránh các nghề đòi hỏi khả năng phân biệt màu có tính chính xác cao. 

Mù màu không gây nguy hại đến khả năng nhìn nhưng lại tác động không nhỏ đến công việc và cuộc sống. Vì thế, nếu có các dấu hiệu được nhắc đến ở trên, người bệnh nên khám chuyên khoa ngay để được kiểm tra mắt mù màu và có phương án khắc phục tốt nhất.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.