Đau đầu, buồn nôn kéo dài 3 ngày, người phụ nữ bất ngờ phát hiện phình động mạch não

Đó là trường hợp của chị L.T.N. (44 tuổi, Thanh Hóa) đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC thăm khám sau 3 ngày Đau đầu kéo dài.

Theo lời kể của chị N., vào một buổi chiều, chị đột ngột xuất hiện đau đầu dữ dội vùng gáy chẩm phải kèm buồn nôn, nôn khan. Ngoài ra không sốt, không yếu liệt tay chân, không tức ngực, không khó thở và không có tiền sử chấn thương. Sau 3 ngày các triệu chứng không thuyên giảm và chưa điều trị thuốc gì, được người thân giới thiệu nên chị N. quyết định đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC thăm khám.

Khai thác tiền sử cho thấy, người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, chưa từng phát hiện bất thường về thần kinh hay tim mạch, gia đình cũng không ghi nhận bệnh lý liên quan.

Khi thăm khám, các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân đều trong giới hạn bình thường. Dấu hiệu bất thường duy nhất được ghi nhận là đau khi ấn vào điểm xuất chiếu dây thần kinh chẩm phải.

Mặc dù triệu chứng lâm sàng khá nghèo nàn, nhưng với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Thần kinh - Đột quỵ, PGS.TS.BSCC Phạm Đình Đài - Phó Chủ tịch Hội can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Hà Nội; Ủy viên Ban chấp hành Hội Đột quỵ Việt Nam; Ủy viên Ban chấp hành Hội Đột quỵ Miền Bắc; Nguyên Chủ nhiệm Khoa Đột quỵ, Nguyên Phó Chủ nhiệm Bộ môn Thần kinh - Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y; Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC; Chuyên gia Nội Thần kinh - Đột quỵ - Can thiệp mạch thần kinh, Hệ thống Y tế MEDLATEC đã chỉ định chụp cắt lớp vi tính mạch máu não từ 64-128 dãy (CTA) để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy động mạch cảnh trong trái đoạn nội sọ: đoạn ngay trước chỗ phân nhánh động mạch não giữa có hình ảnh túi phình kích thước xấp xỉ 5.8x6.7mm, đường kính cổ xấp xỉ 4.1mm, bên cạnh có núm phình nhỏ kích thước 2mm - đường kính cổ khoảng 3mm, không thấy tụ dịch bất thường xung quanh.

Hình ảnh túi phình và núm phình động mạch cảnh trái ghi nhận trên phim chụp cắt lớp vi tính mạch máu não 

Kết quả chụp chụp cắt lớp vi tính mạch máu não kết luận hình ảnh túi phình và núm phình động mạch cảnh trong trái, hiện chưa thấy biến chứng vỡ trên phim chụp.

Với chẩn đoán sơ bộ phình động mạch cảnh trong bên trái, để chẩn đoán xác định bệnh nhân được nhập viện tại khoa Nội thực hiện tiếp các xét nghiệm chuyên sâu, trong đó có chọc dò dịch não tủy.

Kết quả chọc dò dịch não tủy: không thấy máu hoặc các thành phần thoái biến của Hemoglobin xuất hiện trong dịch não tuỷ. Bệnh nhân được chẩn đoán xác định phình động mạch cảnh trong trái kích chưa vỡ. Tuy nhiên dựa trên các khuyến cáo và kinh nghiệm thực tiễn với tính chất phình mạch trên có nguy cơ vỡ cao người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Quân y 103 để tiến hành can thiệp điều trị can thiệp nội mạch với sự đồng thuận của người bệnh. Sau 2 tuần điều trị, sức khỏe ổn định, các triệu chứng đau đầu và buồn nôn hoàn toàn biến mất. Hiện bệnh nhân đang được theo dõi định kỳ và sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu theo chỉ định của bác sĩ.

Đánh giá về ca bệnh, PGS.TS.BSCC Phạm Đình Đài cho biết, điều quan trọng nhất khi tiếp cận một trường hợp phình động mạch não có biểu hiện đau đầu là phải xác định được túi phình đã vỡ hay chưa vỡ, bởi hướng xử trí và tiên lượng của hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau.

Trong trường hợp bệnh nhân L.T.N., kết quả chụp cắt lớp vi tính mạch máu não chưa ghi nhận hình ảnh chảy máu. Tuy nhiên, điều đó chưa đủ để loại trừ hoàn toàn nguy cơ phình động mạch đã vỡ cảnh báo (warning leak). Vì vậy, các bác sĩ tiếp tục chỉ định chọc dò dịch não tủy - tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán chảy máu dưới nhện do vỡ phình động mạch não.

"Khi túi phình động mạch bị vỡ sẽ gây nên bệnh cảnh chảy máu dưới nhện là chính, một số rất ít gây chảy máu não. Đây là tình trạng cấp cứu thần kinh đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi phải được xử trí càng sớm càng tốt. Nếu chậm trễ, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề do vỡ tái phát phình mạch. Được phát hiện kịp thời, chị N. may mắn phát hiện phình động mạch cảnh nên chỉ cần điều trị nội khoa", PGS Đài cho biết.

Chỉ một cơn đau đầu cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm

Theo PGS. Đài, phình động mạch não là tình trạng một vị trí trên thành động mạch não bị suy yếu, phình giãn bất thường tạo thành túi chứa máu.

Người dân nên cảnh giác với dấu hiệu đau đầu kéo dài hoặc đột ngột dữ dội

Điều đáng lo ngại là phần lớn các trường hợp phình động mạch não chưa vỡ thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người dân chỉ được phát hiện tình cờ khi kiểm tra sức khỏe hoặc sau khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như

• Đau đầu kéo dài hoặc đột ngột dữ dội;
• Buồn nôn, nôn không rõ nguyên nhân;
• Đau vùng hốc mắt hoặc sau mắt;
• Nhìn mờ, nhìn đôi;
• Tê bì, yếu hoặc liệt một bên mặt;
• Đồng tử giãn bất thường.

Khi túi phình bị vỡ, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau đầu dữ dội như "sét đánh", kèm theo nôn ói, cứng cổ, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Đặc biệt, một số trường hợp có thể xuất hiện những cơn đau đầu "cảnh báo" vài ngày hoặc vài tuần trước khi túi phình vỡ hoàn toàn. Đây là thời điểm vàng để phát hiện và can thiệp, giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng nề.

Những ai có nguy cơ cao mắc phình động mạch não?

Phình động mạch não có thể gặp ở bất kỳ ai, tuy nhiên nguy cơ cao hơn ở các nhóm đối tượng:

• Nữ giới, đặc biệt sau mãn kinh;
• Người từ 30-60 tuổi;
• Tăng huyết áp;
• Xơ vữa động mạch;
• Hút thuốc lá;
• Tiền sử gia đình có người mắc phình động mạch não;
• Đái tháo đường, rối loạn mỡ máu;
• Bệnh gan, thận đa nang;
• Sử dụng các chất kích thích như cocaine hoặc amphetamine.

Ngoài ra tuỳ vào: kích thước, vị trí, tỷ lệ thân/cổ phình mạch và tốc độ phát triển của túi phình cũng là những yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ vỡ mạch.

Phát hiện sớm giúp ngăn ngừa biến chứng đột quỵ và tử vong

Hiện nay, nhiều phương pháp chẩn đoán hiện đại có thể giúp phát hiện sớm phình động mạch não như:

• Chụp cắt lớp vi tính mạch máu não (CTA);

• Chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRA);

• Chụp mạch số hóa xóa nền (DSA);

• Chọc dò dịch não tủy trong các trường hợp nghi ngờ chảy máu dưới nhện.

Chụp cộng hưởng từ mạch máu máu não (MRA) có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá bất thường ở động mạch não

Trong đó, chuyên gia nhấn mạnh, trong lĩnh vực thần kinh - can thiệp mạch thần kinh, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như cộng hưởng từ mạch máu não (MRA) và cắt lớp vi tính mạch máu não đa dãy (CTA) đóng vai trò như các tiện ích đặc biệt quan trọng. Không chỉ giúp phát hiện phình động mạch, các phương pháp này còn cung cấp đầy đủ thông tin về vị trí, kích thước, hình dạng cổ túi phình và mối liên quan với các nhánh mạch lân cận để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu.

Với đặc điểm túi phình có cổ rộng và kèm phình phụ ngay sát phình mạch chính, phương án can thiệp được ưu tiên là đặt stent chuyển hướng dòng chảy (Flow Diverter). Loại stent này được đặt qua cổ túi phình nhằm làm thay đổi hướng và giảm tốc độ dòng máu trong túi phình sẽ hình thành huyết khối tự nhiên, loại bỏ phình mạch mà không cần đặt vòng xoắn kim loại (coil).

Từ ca bệnh này, chuyên gia khuyến cáo rằng mọi trường hợp phát hiện phình động mạch não đều cần được đánh giá kỹ để xác định tình trạng vỡ hay chưa vỡ. Nếu các phương tiện chẩn đoán hình ảnh chưa đủ cơ sở khẳng định cần chọc dò dịch não tủy là bước cần thiết để tránh bỏ sót chảy máu dưới nhện do vỡ phình mạch. Đồng thời, các kết quả chẩn đoán hình ảnh cũng là cơ sở quan trọng giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch can thiệp chính xác, an toàn và hiệu quả cho từng người bệnh.

Riêng với các trường hợp phình động mạch chưa vỡ như bệnh nhân L.T.N., việc điều trị thường được chuẩn bị kỹ lưỡng trước can thiệp, bao gồm sử dụng thuốc kháng kết tập tiểu cầu kép và đánh giá đáp ứng thuốc nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị cũng như hạn chế tối đa các biến chứng có thể xảy ra.

Đồng thời, chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện cơn đau đầu dữ dội đột ngột, đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc kèm theo buồn nôn, nhìn mờ, yếu liệt tay chân..., người dân cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời, tránh bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị.

Với 30 năm kinh nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC được đông đảo người dân đến thăm khám đa chuyên khoa, trong đó có chuyên khoa Thần kinh - Đột quỵ. Bên cạnh đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, MEDLATEC còn trang bị đầy đủ kỹ thuật chuyên sâu, hiện đại như: Chụp cắt lớp vi tính đa dãy (CT/CTA), chụp cộng hưởng từ não và cộng hưởng từ mạch máu não (MRI/MRA); Siêu âm Doppler động mạch cảnh và động mạch não, cùng Trung tâm Xét nghiệm hiện đại bậc nhất cho phép chẩn đoán chính xác các bất thường mạch máu não. Từ đó, người dân được bác sĩ đưa ra phương án phòng ngừa, theo dõi và điều trị hiệu quả.

Mọi thông tin về dịch vụ khám chữa bệnh tại MEDLATEC, người dân vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56.