1. Thế nào là tăng trương lực cơ? Các triệu chứng thường gặp

Tăng trương lực cơ ở trẻ sơ sinh là hiện tượng cơ bắp của trẻ luôn trong trạng thái căng cứng quá mức, dù trẻ đang hoàn toàn được nghỉ ngơi. Điều này khiến cho các khớp cứng lại và trẻ gặp rất nhiều khó khăn khi cử động. 

Đối với trẻ bình thường, khi nghỉ ngơi cơ bắp sẽ mềm mại và khi vận động, cơ bắp sẽ căng lên. Đối với những trường hợp bị tăng trương lực cơ, do não bộ phát tín hiệu sai nên cơ bắp luôn trong trạng thái “gồng”. Khi cha mẹ duỗi chân tay cho trẻ, trẻ sẽ tạo ra sự kháng rất mạnh. 

Dưới đây là một số dấu hiệu tăng trương lực cơ thường gặp ở trẻ sơ sinh mà các bậc phụ huynh cần lưu ý: 

Triệu chứng tại tay và chân

- Chân bắt chéo: Khi trẻ nằm hoặc khi được bế xốc nách, chân của bé không co gập như bình thường mà có xu hướng bắt chéo vào nhau giống như 2 lưỡi kéo. 

- Bàn tay nắm chặt: Thường xuyên nắm tay là thói quen bình thường của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nếu trẻ liên tục nắm tay chặt đến mức ngón cái bị giấu vào trong lòng bàn tay, thậm chí mẹ rất khó khăn để mở bàn tay của trẻ ra. Đây cũng có thể là biểu hiện của tình trạng tăng trương lực cơ ở trẻ sơ sinh. 

Trẻ thường xuyên nắm chặt tay có thể là biểu hiện tăng trương lực cơ

- Khó gập duỗi: Khi gập đầu gối hay khuỷu tay cho trẻ, mẹ cảm thấy khó khăn, thậm chí có lực cản mạnh. 

Triệu chứng tại thân mình và cổ

- Trẻ thường xuyên ưỡn người ra sau: Triệu chứng này rất dễ nhận biết và do những bất thường ở nhóm cơ lưng gây ra. Trẻ thường xuyên ưỡn cong lưng và cổ ra sau ngay cả khi nằm yên hoặc đang quấy khóc. 

- Cổ cứng bất thường: Tình trạng đầu cổ của trẻ cứng hơn bình thường không phải là do cơ cổ khỏe mà do co rút cơ cổ.

Triệu chứng liên quan đến vận động

Ngoài những biểu hiện điển hình nêu trê, trẻ sơ sinh bị tăng trương lực cơ còn có thể gặp phải một số triệu chứng khác liên quan đến khả năng vận động như sau: 

- Chậm mốc vận động: So với các bạn cùng lứa tuổi, trẻ chậm lẫy, chậm bò. 

- Phản xạ quá nhạy: Trẻ thường giật mình rất mạnh, khi có tiếng động hay khi chạm nhẹ vào trẻ, cơ thể của trẻ có thể rung lên. 

2. Những trẻ có nguy cơ tăng trương lực cơ

Tình trạng tăng trương lực cơ ở trẻ thường xảy ra ở những trẻ từng bị tổn thương thần kinh hoặc có những yếu tố nguy cơ như sau: 

- Trẻ sinh non: Ở những trẻ sinh non, nhất là những trẻ sinh non dưới 32 tuần tuổi, hệ thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện. Do đó, trẻ rất dễ gặp phải những vấn đề như xuất huyết não, nhuyễn hóa chất trắng quanh não thất.

- Thiếu oxy não: Những trường hợp trẻ bị ngạt khi sinh, suy thai cấp, dây rốn quấn cổ,... có thể làm giảm oxy lên não và làm tăng nguy cơ bị tăng trương lực cơ. 

- Vàng da nhân: Các trường hợp trẻ sơ sinh bị vàng da bệnh lý nhưng không được chiếu đèn kịp thời có thể khiến bilirubin ngấm vào não và dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng. 

- Nhiễm trùng: Nếu người mẹ bị nhiễm trùng trong thai kỳ hoặc trẻ sơ sinh bị viêm màng não, nguy cơ tăng trương lực cơ ở trẻ sơ sinh cũng sẽ cao hơn. 

- Dị tật bẩm sinh: Do cấu trúc não bộ của trẻ có những bất thường. 

Cha mẹ không nên chủ quan với những bất thường ở trẻ sơ sinh

Những đối tượng trẻ có nguy cơ cao nêu trên cần được theo dõi chặt chẽ để sớm phát hiện các triệu chứng tăng trương lực cơ ngay từ những tháng tuổi đầu đời, từ đó kịp thời xử trí và đảm bảo trẻ có thể phát triển một cách tốt nhất.

3. Khi nào cần đưa trẻ đi khám và một số biện pháp can thiệp

Các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm nếu trẻ có những biểu hiện sau: 

- Nếu những biểu hiện nghi ngờ tăng trương lực cơ ở trẻ sơ sinh diễn ra liên tục. 

- Một bên tay hoặc chân của trẻ hoạt động kém hơn bên còn lại. 

- Bé hay bị sặc khi bú do bị cứng cơ hàm/họng. 

- Những triệu chứng tăng trương lực cơ của trẻ khiến các bậc phụ huynh gặp nhiều khó khăn trong việc thay tã, vệ sinh cho trẻ. 

Những trẻ được chẩn đoán là bị tăng trương lực cơ cần được can thiệp càng sớm, càng tốt. Trong khoảng 1 đến 2 năm đầu đời, não bộ của trẻ cũng rất linh hoạt. Nếu kịp thời can thiệp, não sẽ có thể “học lại” cách điều khiển cơ bắp, từ đó, phòng ngừa biến dạng khớp sau này. Cha mẹ không nên chờ đến khi bé lớn mới đưa con đi khám. 

Một số bài tập vật lý trị liệu thường được áp dụng để cải thiện tình trạng tăng trương lực cơ cho trẻ có thể kể đến như sau: 

- Bài tập kéo giãn cơ: Tác dụng của những bài tập này là giúp giảm độ cứng, ngăn ngừa co rút gân và và khoeo chân.

- Ức chế phản xạ bất thường: Kỹ thuật viên sẽ áp dụng một số bài tập để cải thiện tình trạng ưỡn người, kéo chân,... ở trẻ. 

- Tăng cường vận động thô: Mẹ cần biết cách hỗ trợ bé tập lẫy, bò, ngồi đúng tư thế. 

Ngoài ra, đối với những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể cân nhắc về việc dùng thuốc giãn cơ hay tiêm Botulinum toxin nhằm mục đích giảm cứng cơ cục bộ, từ đó giúp trẻ tập luyện hiệu quả hơn. 

Như vậy, tăng trương lực cơ ở trẻ sơ sinh có thể ảnh hưởng lớn đến việc phát triển vận động của trẻ. Chính vì thế, cha mẹ cần nhận biết các biểu hiện bất thường và đưa trẻ đi đến khám bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc Thần kinh Nhi trẻ được chẩn đoán bệnh chính xác và điều trị can thiệp kịp thời. 

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu con có biểu hiện bất thường

Nếu cần tìm hiểu thêm về vấn đề này hoặc muốn đặt lịch khám sớm cho trẻ, các bậc phụ huynh có thể liên hệ đến Hệ thống Y tế MEDLATEC qua tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn chi tiết hơn.