1. Hiểu về khái niệm nhịp chậm xoang

Nhịp xoang là nhịp tim bình thường được tạo ra từ nút xoang - cấu trúc nhỏ nằm ở tâm nhĩ phải của tim. Nút xoang có nhiệm vụ phát ra các xung điện đều đặn để điều khiển nhịp tim. Khi nút xoang phát xung chậm hơn bình thường, tim sẽ đập chậm theo, từ đó hình thành nhịp chậm xoang. 

Ở người trưởng thành có điều kiện sức khỏe bình thường, trong khi nghỉ ngơi, nhịp xoang thường ở mức 60 -100 lần/phút. Nhịp tim ổn định là dấu hiệu phản ánh hệ thống dẫn truyền tim đang hoạt động tốt.

Nhịp chậm xoang là tình trạng tim đập chậm hơn mức bình thường do hoạt động của nút xoang bị giảm tần suất. Người có nhịp tim dưới 60 lần/phút được gọi là nhịp chậm xoang.

Bác sĩ có thể nghi ngờ nhịp chậm xoang khi bệnh nhân có nhịp tim dưới 60 lần/phút

2. Nguyên nhân gây nhịp chậm xoang và trường hợp cần cảnh giác

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nhịp chậm xoang, trong đó chỉ một số trường hợp xuất phát từ bệnh lý, cần cảnh giác.

2.1. Nguyên nhân gây nhịp chậm xoang

Các nguyên nhân phổ biến nhất gây nhịp chậm xoang gồm:

• Nguyên nhân sinh lý:

- Ngủ sâu giấc, cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn.

- Vận động viên hoặc người tập thể thao với cường độ cao.

- Hoạt động của hệ thần kinh phó giao cảm quá mạnh.

• Nguyên nhân bệnh lý tim mạch:

Nhịp chậm xoang có thể là biểu hiện của các bệnh tim như: bệnh nút xoang, viêm cơ tim, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim,... Đây là các trường hợp cần được theo dõi và điều trị sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

• Nguyên nhân khác:

Sử dụng một số loại thuốc như: thuốc chẹn beta, thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc chống loạn nhịp,... có thể làm chậm nhịp tim. Ngoài ra, nhịp chậm xoang còn có thể do rối loạn điện giải, suy giáp, nhiễm trùng hoặc ngộ độc.

2.2. Nhịp chậm xoang khi nào là nguy hiểm?

Đại đa số trường hợp gặp phải hiện tượng này chỉ là sinh lý bình thường và không cần điều trị, như: người trẻ tuổi có sức khỏe tốt, vận động viên thể thao, nhịp chậm khi ngủ sâu hoặc không kèm theo triệu chứng khó chịu nào,... 

Chỉ khi nhịp tim quá chậm hoặc không đáp ứng được nhu cầu của cơ thể, đặc biệt trong lúc vận động hay gắng sức thì mới cần can thiệp. Tình trạng này thường xảy ra khi:

• Nhịp tim thường xuyên ở mức dưới 50 lần/phút.
• Nhịp chậm trong thời gian dài, không xảy ra thoáng qua.
• Nhịp tim không thể tăng khi vận động.
• Nhịp chậm xoang do rối loạn dẫn truyền tim hoặc bệnh tim mạch.

Khi đó, lượng máu bơm ra khỏi tim mỗi phút giảm xuống, dẫn đến các cơ quan quan trọng như não, tim và thận không được cung cấp đủ oxy.

Nếu trường hợp nhịp chậm xuất phát từ bệnh lý nhưng không được phát hiện và điều trị ngay, người bệnh có thể đối mặt với các tình trạng:

• Lưu lượng máu lên não giảm gây chóng mặt, choáng váng, ngất xỉu.
• Tim không bơm đủ máu đáp ứng nhu cầu của cơ thể, lâu dần dẫn đến suy tim.
• Giảm khả năng lao động và sinh hoạt, luôn trong trạng thái mệt mỏi.
• Tăng nguy cơ té ngã, dễ gặp nhất với người cao tuổi.

Trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ bị đe dọa đến sự sống do ngừng tim tạm thời.

Một số trường hợp nhịp chậm có thể do nhồi máu cơ tim

3. Phương pháp chẩn đoán và khắc phục nhịp chậm xoang

Để chẩn đoán và khắc phục nhịp chậm xoang, bác sĩ thường áp dụng các phương pháp sau:

3.1. Chẩn đoán

• Điện tâm đồ (ECG): Giúp bác sĩ quan sát nhịp tim, tần số tim và xác định chính xác nhịp chậm xoang.
• Holter điện tim 24 giờ: Trong trường hợp nhịp chậm xoang không xuất hiện liên tục, bác sĩ có thể chỉ định đeo Holter điện tim để theo dõi nhịp tim trong sinh hoạt hàng ngày.

Trường hợp cần làm rõ nguyên nhân gây nên hiện tượng này, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh siêu âm tim, xét nghiệm máu hoặc nghiệm pháp gắng sức.

3.2. Khắc phục

Phương án khắc phục tình trạng nhịp chậm xoang sẽ được bác sĩ đưa ra dựa trên nguyên nhân, mức độ và triệu chứng của từng người bệnh:

3.2.1. Theo dõi và thay đổi lối sống

Với nhịp chậm xoang không triệu chứng, người bệnh thường chỉ cần: nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi nhịp tim định kỳ, tránh căng thẳng và hạn chế dùng chất kích thích, bia rượu. 

3.2.2. Điều trị nguyên nhân

Nếu nhịp chậm xoang do nguyên nhân bệnh lý hoặc thuốc, bác sĩ sẽ:

• Điều chỉnh hoặc ngừng thuốc gây chậm nhịp tim.
• Điều trị bệnh nền là nguyên nhân khiến người bệnh bị nhịp chậm như suy giáp, rối loạn điện giải,...

3.2.3. Kiểm soát tốt bệnh tim mạch

Trong các trường hợp nhịp chậm xoang nặng, người bệnh thường xuyên ngất xỉu hoặc suy tim, bác sĩ có thể cân nhắc phương án đặt máy tạo nhịp tim. Khi nhịp tim tự nhiên quá chậm hoặc ngừng đập trong thời gian ngắn, máy sẽ tự động phát xung điện để kích thích tim co bóp. Khi tim đập lại bình thường, máy sẽ tạm ngừng hoạt động. Nhờ đó, nhịp tim luôn được duy trì ở mức an toàn, chất lượng sống của người bệnh được cải thiện.

Người bị nhịp chậm cần thăm khám để theo dõi định kỳ

Nhịp chậm xoang xuất phát từ yếu tố sinh lý hầu như không suy giảm sức khỏe. Trường hợp xuất phát từ bệnh lý, người bệnh cần được điều trị tích cực để tránh các nguy cơ: té ngã, ngất xỉu, giảm tưới máu não, suy tim,... 

Muốn giảm thiểu nguy cơ biến chứng và sống khỏe mạnh khi bị nhịp chậm xoang, người bệnh cần đảm bảo tốt việc thăm khám định kỳ, tuân thủ phác đồ điều trị, tập luyện vừa sức và duy trì chế độ ăn lành mạnh.

Nếu thường xuyên mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân kèm theo chóng mặt, hoa mắt, đau tức ngực, ngất,... quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và có biện pháp khắc phục kịp thời.