1. Thang điểm đau VAS là gì?

VAS được viết tắt từ cụm từ Visual Analog Scale là thang điểm đánh giá mức độ đau của người bệnh bằng cách đo phản ứng tâm lý thông qua thị giác. VAS là một đường thẳng dài 100mm. Trong đó, có 2 đầu. Một đầu là chỉ mức “không đau” và đầu còn lại là mức “đau không chịu đựng nổi”. 

Khi hiểu rõ về mức độ đau của người bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ giảm đau hiệu quả hơn

Người bệnh sẽ tự đánh dấu thang điểm VAS bằng mm. Hai đầu của thang điểm sẽ là gốc và điểm số gấp đôi phản ánh chính xác mức độ đau gấp đôi mà cơ thể người bệnh đang phải chịu đựng. 

Phương pháp đo mức độ đau này cho kết quả chi tiết và tương đối chính xác. Tuy nhiên, mặt hạn chế của thang điểm đau VAS là hơi khó hiểu với một số người bệnh. Bác sĩ cần hướng dẫn chi tiết và trong quá trình đo cần quan sát kỹ người bệnh để đảm bảo có thể đánh giá cơn đau một cách chính xác nhất. 

2. Sử dụng thang điểm đau VAS nhằm mục đích gì?

Mỗi người có mức độ chịu đau khác nhau. Việc đánh giá mức độ đau có thể mang lại nhiều lợi ích trong quá trình điều trị bệnh. Chẳng hạn:

- Đau cảm thụ: Là những cơn đau do tổn thương ở cơ, da và một số cơ quan nội tạng. 

- Đau thần kinh có thể do một số vấn đề bất thường ở hệ thần kinh. 

- Đau hỗn hợp có thể là do nhiều nguyên nhân khác nhau. 

- Đau do tâm lý là những cơn đau có thể do tình trạng tâm lý bất ổn của người bệnh. 

Cơn đau cũng có thể được phân loại dựa theo thời gian. Cụ thể, những cơn đau mới xuất hiện trong khoảng 3 tháng trở lại và có cường độ mạnh được đánh giá là cơn đau cấp. Những cơn đau kéo dài và thường tái phát nhiều lần được đánh giá là đau mạn tính. 

Sự đánh giá và phân loại mức độ đau được cho là rất hữu ích. Khi đã đánh giá được chính xác mức độ đau của người bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, phương pháp giảm đau hiệu quả, giúp người bệnh sớm cải thiện chất lượng sống. 

Thang điểm VAS thường được sử dụng trong những trường hợp như sau: 

- Người bệnh bị sa sút trí tuệ hoặc mất hay không có khả năng ngôn ngữ và một số trường hợp khó khăn khi mô tả cơn đau của mình. 

Thang đo mức độ đau thường hữu ích trong việc đánh giá mức độ đau của người bệnh mất khả năng ngôn ngữ

- Sau một thời gian dài phải chịu đựng cơn đau, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc xác định mức độ đau của mình. Những trường hợp này cũng có thể được chỉ định áp dụng thang điểm đau VAS để có thể đo lường chính xác cơn đau mà họ đang phải chịu đựng. 

3. Một số thang điểm đau khác

Ngoài thang điểm đau VAS, bác sĩ còn có thể đo mức độ đau của người bệnh bằng một số loại thang điểm đau khác như sau: 

Thang điểm cường độ đau dạng số (NRS)

Thang điểm đau này sẽ bao gồm 10 mục đánh giá:

• 0 - Thể hiện cảm giác không đau.
• 1- Cơn đau chỉ rất nhẹ, thoảng qua và người bệnh gần như không cảm nhận được hoặc không nghĩ đến nó. 
• 2- Chỉ đau nhẹ, đôi khi có hiện tượng đau nhói. 
• 3- Cơn đau khiến người bệnh phải tập trung vào nó và dễ bị mất tập trung trong công việc. Tuy nhiên, ở mức độ này, bệnh nhân vẫn có thể thích ứng với cơn đau.
• 4- Đau vừa phải, đôi khi người bệnh vẫn có thể làm việc và quên đi là mình đang bị đau.
• 5- Người bệnh có cảm giác đau nhiều hơn bình thường, vẫn có thể làm việc nhưng người bệnh không thể quên đau sau nhiều phút.
• 6- Đau nhiều hơn, cơn đau của người bệnh có thể gây ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt, người bệnh khó tập trung để làm việc.
• 7- Đau nghiêm trọng hơn, thậm chí, cơn đau còn có thể gây ảnh hưởng đến các giác quan, ảnh hưởng lớn đến lao động và sinh hoạt, đặc biệt người bệnh bị đau đến mức khó ngủ, mất ngủ. 
• 8- Đau dữ dội, nhiều hoạt động của người bệnh bị hạn chế, người bệnh phải cố gắng chịu đau.
• 9- Đau dữ dội đến mức người bệnh phải kêu khóc, không kiểm soát được cơn đau.
• 10- Đây là mức độ đau nghiêm trọng nhất, bệnh nhân không thể nói chuyện, mê sảng, nằm liệt giường.

Đây là thang điểm đo mức độ đau tương đối đơn giản, thường được ứng dụng trên lâm sàng và phù hợp với những người có trình độ học vấn thấp, giảm khả năng ngôn ngữ,... Mặt hạn chế của phương pháp này là có thể làm mất đi một số thông tin vì nhiều người có thể mô tả mức độ đau của mình chi tiết hơn. 

Hơn nữa, đâu là thang điểm đo thứ bậc, không phải thang điểm đo khoảng cách thật sự. Do đó, khoảng cách giữa các điểm là đều nhau nhưng không có mối quan hệ cố định giữa các điểm đo này. Điều này có nghĩa là một người được đánh giá là mức đau ở điểm số 4 không hoàn toàn có nghĩa là người này đang chịu đau gấp 2 lần so với người được đánh giá đau ở điểm số 2. 

Thang điểm đau theo vẻ mặt của Wong-Baker 

Đây là thang điểm đau thường được sử dụng cho trẻ từ 3 tuổi và những người bệnh gặp khó khăn khi trao đổi về con số, người kém nhận thức hay bất đồng về ngôn ngữ. Biểu hiện trên các khuôn mặt sẽ khác nhau tùy theo mức độ đau. 

Thang điểm đau theo vẻ mặt thường được áp dụng cho trẻ em từ 3 tuổi trở lên

Thang điểm đau theo lời nói (VRS)

Đây là thang điểm đo tương đối đơn giản nhưng chứa ít thông tin nhất. Tuy nhiên, các tính từ thể hiện cơn đau có thể mang ý nghĩa khác nhau đối với từng người bệnh. Do đó, thông tin từ thang điểm do này có thể ít tin cậy hơn so với các thang điểm khác. 

Bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về thang điểm đau VAS và mục đích sử dụng thang điểm này cùng với thông tin về một số thang điểm đo mức độ đau khác. Thông qua thang điểm đau, bác sĩ sẽ có thể đánh giá chính xác hơn về tình trạng của người bệnh và đưa ra giải pháp giảm đau hiệu quả, nhanh chóng. 

Nếu cần tìm hiểu thêm về vấn đề này hoặc muốn đăng ký đặt lịch khám sớm với các bác sĩ tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng gọi đến tổng đài 1900 56 56 56 để được các tổng đài viên hỗ trợ.