1. Xương cụt bị nhô ra là do nguyên nhân nào?

Xương cụt là đoạn cuối của cột sống, được tạo thành từ 3 - 5 đốt sống nhỏ. Mặc dù kích thước nhỏ nhưng đây lại là bộ phận có vai trò nâng đỡ cơ thể khi ngồi, là điểm bám của nhiều dây chằng, gân và cơ vùng chậu.

Ở trạng thái bình thường, xương cụt nằm khuất trong mô mềm vùng mông. Tuy nhiên, ở một số người, phần xương này có thể trở nên nổi rõ hơn, tạo cảm giác xương cụt bị nhô ra khi sờ hoặc quan sát bằng mắt thường.

1.1. Cấu trúc giải phẫu bẩm sinh

Một số người có cấu trúc xương cụt cong ra phía sau hoặc nhô rõ hơn bình thường ngay từ khi sinh ra. Đây là đặc điểm giải phẫu sinh lý tự nhiên của cơ thể.

Trong trường hợp này xương cụt thường nhô ra từ nhỏ, không gây đau hoặc chỉ gây khó chịu nhẹ khi ngồi lâu. Tình trạng này thường không ảnh hưởng đến vận động và không kèm theo dấu hiệu sưng viêm.

Cấu trúc xương cụt cong bẩm sinh sẽ khiến xương cụt bị nhô ra hơn so với bình thường

1.2. Quá gầy nên xương cụt lộ rõ

Vùng mông và xương cụt được bao phủ bởi lớp mỡ dưới da. Khi cơ thể quá gầy, lớp đệm tự nhiên này bị mất đi, phần xương bên dưới lộ rõ hơn. Vì thế, sau khi giảm cân đột ngột, không ít người nhận thấy xương cụt nổi rõ hơn trước, khi ngồi trên bề mặt cứng dễ bị đau, có cảm giác không thoải mái. 

Trong trường hợp này, cảm giác xương cụt bị nhô ra thực chất là do mô mềm bao quanh bị giảm chứ không phải xương phát triển bất thường.

1.3. Chấn thương vùng xương cụt

Các chấn thương vùng xương cụt làm bầm dập mô mềm, trật khớp, gãy xương cụt,... có thể khiến xương cụt nhô rõ ra hơn bình thường kèm theo cảm giác đau khi ngồi, đứng lên hoặc cúi người, sưng nề hay bầm tím vùng mông,... Nếu tình trạng xương cụt bị nhô ra xuất hiện sau tai nạn hoặc té ngã, người bệnh nên đi khám sớm để đánh giá mức độ tổn thương.

1.4. Sai lệch khớp cùng cụt

Khớp cùng cụt là khớp nối giữa xương cùng và xương cụt. Dưới tác động của chấn thương hoặc thoái hóa, khớp này có thể bị lệch vị trí. Khi đó, xương cụt có thể nhô bất thường, gây đau kéo dài vùng cuối cột sống, đau tăng khi ngồi hoặc chuyển tư thế.

1.5. Vấn đề bệnh lý

Một số bệnh lý cũng có thể gây nên hiện tượng xương cụt bị nhô ra, cụ thể như: 

• Nang lông vùng xương cụt:

Nang lông vùng cùng cụt là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại khe liên mông. Nếu gặp tình trạng này, người bệnh sẽ thấy khối lồi gần xương cụt, da sưng, đỏ, đau khi ngồi, có thể chảy dịch hoặc mủ. Nhiều người nhầm tưởng khối sưng này là xương cụt nhô ra nhưng thực tế đây chỉ là tổn thương phần mềm dưới da.

• U mô mềm hoặc u xương vùng xương cụt:

Các khối u như u mỡ, u sợi, u xương, u tế bào,... xuất hiện quanh vùng xương cụt có thể tạo cảm giác lồi bất thường. 

• Thoái hóa xương cụt:

Quá trình thoái hóa làm thay đổi hình dạng khớp và cấu trúc xương, từ đó khiến xương cụt nổi rõ hơn, gây đau kéo dài, khó ngồi lâu, cứng và khó chịu vùng cuối cột sống.

Thoái hóa xương theo tuổi tác có thể khiến xương cụt lồi lên 

2. Chẩn đoán nguyên nhân xương cụt bị nhô ra như thế nào?

Để xác định chính xác nguyên nhân gây xương cụt bị nhô ra, bác sĩ thường cần kết hợp nhiều phương pháp:

2.1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ đánh giá hình dạng vùng xương cụt, mức độ nhô ra, khả năng vận động, các điểm đau, dấu hiệu viêm hoặc nhiễm trùng,... qua quá trình khám lâm sàng. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ đặt câu hỏi về tiền sử chấn thương của người bệnh để có cơ sở chẩn đoán ban đầu.

2.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Người bệnh sẽ được chỉ định các kiểm tra cận lâm sàng như:

• Chụp X-quang:

X-quang là phương pháp thường được chỉ định đầu tiên nhằm xác định tình trạng: gãy xương cụt, trật khớp, biến dạng xương, thoái hóa khớp cùng cụt,... 

• Siêu âm:

Hình ảnh siêu âm giúp bác sĩ đánh giá các tổn thương mô mềm, khớp.

• Chụp MRI:

MRI cung cấp hình ảnh chi tiết của xương, đĩa đệm, cơ, dây chằng, mô mềm quanh xương cụt,... Phương pháp này thường chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ có khối u hoặc tổn thương thần kinh.

• Chụp CT-Scanner:

Kết quả chụp CT-Scanner giúp đánh giá cấu trúc xương và tổn thương phức tạp với độ chính xác cao hơn hình ảnh chụp X-quang thông thường. 

Bác sĩ giải thích để người bệnh hiểu rõ nguyên nhân lồi xương cụt

3. Cách phòng ngừa các vấn đề liên quan đến xương cụt

Mặc dù không phải mọi trường hợp xương cụt bị nhô ra đều do bệnh lý gây nên, nhưng việc chủ động bảo vệ vùng xương cụt bằng các biện pháp sau có thể giúp giảm nguy cơ chấn thương, viêm đau và các biến chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày:

• Tránh ngồi quá lâu trong một tư thế khiến áp lực dồn trực tiếp lên vùng xương cụt, gây kích ứng các mô mềm, làm tăng nguy cơ đau hoặc viêm mạn tính vùng cùng cụt 
• Ngồi với ghế công thái học có mặt ngồi không quá cứng, khả năng nâng đỡ tốt để giảm áp lực tác động lên xương cụt. Nếu phải ngồi lâu, có thể dùng đệm ngồi chữ U để tránh ngồi trên bề mặt cứng trong thời gian dài.
• Duy trì cân nặng hợp lý vì thừa cân hoặc béo phì sẽ làm gia tăng áp lực lên vùng khung chậu khi ngồi.
• Tăng cường các bài tập giúp tăng sức mạnh cơ lưng dưới, cơ bụng và cơ vùng chậu như yoga, pilates, bơi lội,... nhằm ổn định cột sống và giảm áp lực lên xương cụt.
• Mang giày chống trơn trượt khi di chuyển trên bề mặt ẩm ướt hoặc gồ ghề và sử dụng dụng cụ bảo hộ khi tham gia các môn thể thao có nguy cơ va chạm cao.
• Điều chỉnh tư thế đúng trong sinh hoạt hàng ngày để tránh tư thế sai làm thay đổi phân bố lực lên cột sống và vùng cùng cụt. 

Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau kéo dài vùng xương cụt, sưng nề, nổi khối bất thường hoặc cảm giác xương cụt bị nhô ra ngày càng rõ hơn,... quý khách hàng có thể liên hệ đặt khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.