1. Phân loại các dạng gãy xương cổ tay

Khớp cổ tay là một hệ thống phức hợp phải chịu tải trọng rất lớn (với khoảng 80% lực truyền qua xương quay và 20% truyền qua xương trụ). Trong đời sống, đa số các ca gãy xương đều xuất phát từ tư thế ngã chống tay và được phân loại như sau:

• Gãy Colles: Đây là tình trạng gãy đầu dưới xương quay, trong đó mảnh gãy bị di lệch về phía mu tay. Dạng gãy này rất phổ biến ở nhóm nữ giới trung niên có bệnh lý nền loãng xương.
• Gãy Smith: Ngược lại với gãy Colles, cơ chế ngã gập mặt lòng bàn tay sẽ khiến mảnh gãy di lệch về phía lòng bàn tay. Tình trạng chấn thương mang lại nguy cơ cao chèn ép vào thần kinh giữa và hệ thống gân gấp của bệnh nhân.
• Gãy Barton: Đây là dạng gãy nội khớp kèm theo trật khớp quay - cổ tay. Tổn thương dạng này rất dễ kích hoạt quá trình thoái hóa khớp về sau nếu bác sĩ nắn chỉnh bề mặt sụn không chuẩn xác.
• Gãy xương thuyền: Đường gãy tại đây rất mảnh nên dễ bị bỏ sót trên phim X-quang. Do hệ mạch máu nuôi dưỡng đi ngược, xương thuyền khi gãy sẽ rất dễ gặp biến chứng khớp giả và hoại tử vô mạch.

Đại đa số các ca gãy xương vùng cổ tay xuất phát từ một cơ chế tự vệ vô thức là chống tay xuống

2. Giải đáp câu hỏi: Gãy xương cổ tay bao lâu thì lành?

Thực tế, không có lời giải đáp chung cho câu hỏi gãy xương cổ tay bao lâu thì lành. Bởi vì người bệnh cần hiểu rõ sự khác biệt giữa liền xương sinh học, liền xương trên hình ảnh X-quang và phục hồi chức năng lâm sàng.

Xương không giống như một thanh gỗ bị gãy có thể dùng keo dán lại ngay lập tức. Xương là một mô liên kết sống, có hệ thống mạch máu và dây thần kinh phong phú, có khả năng tự tái tạo và sửa chữa mà không để lại sẹo mô cơ như các cơ quan khác. Toàn bộ tiến trình liền xương tự nhiên diễn ra qua 4 giai đoạn, được điều hòa bởi hormone và các yếu tố tăng trưởng:

• Giai đoạn máu tụ và viêm cấp tính (tuần 1 - 2): Khi xương gãy, tình trạng xuất huyết sẽ tạo ra một nôi sinh học chứa các tiểu cầu. Khối máu tụ này giải phóng yếu tố tăng trưởng và thu hút đại thực bào đến dọn dẹp tổn thương.
• Giai đoạn can xương mềm (tuần 2 - 6): Lúc này, các tế bào gốc trung mô bắt đầu biệt hóa thành nguyên bào sợi và nguyên bào sụn, đồng thời tiết ra collagen tuýp II. Khối máu tụ ban đầu được thay thế bằng mô sợi - sụn dẻo dai.
• Giai đoạn can xương cứng (tuần 6 - 12): Các nguyên bào xương sẽ lắng đọng calcium hydroxyapatite, biến khung sụn thành mô xương xốp vững chắc. Dựa vào tốc độ cốt hóa này, bác sĩ thường chỉ định tháo bột ở tuần 4 - 6 khi phim chụp X-quang đã thấy can xương mờ cản quang.
• Giai đoạn tái cấu trúc (vài tháng - vài năm): Các hủy cốt bào sẽ dọn dẹp phần xương thừa thãi, đồng thời nguyên bào xương đắp thêm các lớp xương đặc theo định luật Wolff nhằm tối ưu hóa trục chịu lực cơ học cho cánh tay.

Tốc độ chuyển hóa từ can xương mềm sang can xương cứng sẽ trả lời câu hỏi gãy xương cổ tay bao lâu thì lành

3. Phác đồ vật lý trị liệu phục hồi chức năng

Sau 4 đến 6 tuần bó bột, cổ tay của bệnh nhân thường sẽ bị teo cơ và xơ cứng bao khớp nghiêm trọng. Chính vì vậy, phục hồi chức năng là điều kiện bắt buộc để người bệnh có thể phục hồi vận động hoàn toàn:

3.1. Giai đoạn 1: Bài tập tại chỗ khi đang bó bột (tuần 1 - 6)

• Vận động khớp tự do: Bệnh nhân cần liên tục thực hiện các động tác xòe và nắm ngón tay, xoay khớp vai, gập duỗi khớp khuỷu để bơm tống dịch phù nề, đồng thời phòng tránh hội chứng đông cứng khớp vai.
• Co cơ tĩnh: Bệnh nhân nên tự ý thức gồng siết các cơ cẳng tay ngay ở bên trong lớp bột. Động tác này giúp duy trì lưu lượng máu nuôi dưỡng, chống teo cơ và tạo vi kích thích cơ học giúp tạo can xương.

3.2. Giai đoạn 2: Lấy lại biên độ vận động sau tháo bột (tuần 7 - 8)

• Nhiệt trị liệu: Trước mỗi buổi tập, bệnh nhân nên ngâm tay vào nước ấm (38 - 40 độ C) khoảng 15 - 20 phút. Nhiệt lượng sẽ giúp giãn nở mạch máu và làm mềm các sợi collagen ở bao khớp.
• Vận động thụ động: Bệnh nhân dùng bàn tay lành nắm lấy bàn tay đau, chậm rãi hỗ trợ ép gập hoặc duỗi cổ tay. Cần giữ nguyên ở điểm căng tức khoảng 10 - 15 giây để bao khớp quen dần với biên độ mới.
• Tập quay sấp và ngửa: Bệnh nhân ngồi kẹp sát khuỷu tay vào sườn, sau đó nhẹ nhàng xoay lật úp xấp hoặc lật ngửa cẳng tay để gỡ rối các vị trí kết dính màng liên cốt.

3.3. Giai đoạn 3: Gia tăng sức mạnh (từ tuần 9)

• Bóp bóng kháng lực: Bệnh nhân thực hiện thao tác bóp chặt quả bóng xốp y tế trong 15 - 30 giây để kích hoạt sự phì đại cơ tay, khôi phục khả năng cầm nắm sinh hoạt.
• Vặn xoắn khăn: Bạn dùng hai tay vặn ngược chiều một chiếc khăn mô phỏng thao tác vắt kiệt nước quần áo để khôi phục sức chịu tải xoắn vặn của sụn sợi tam giác.
• Tập kháng trở: Bệnh nhân tiến hành nâng hoặc gập cổ tay với các loại tạ nhỏ (0.5 - 1.5kg) để phục hồi sức mạnh tối đa cho nhóm cơ duỗi và cơ gấp.

Bắt đầu vật lý trị liệu chủ động trợ giúp ngay sau tháo bột là rất cần thiết

4. Hướng dẫn chăm sóc tối ưu tại nhà

Trong suốt giai đoạn bất động 4 đến 6 tuần đầu tiên, vai trò của bệnh nhân trong việc tự chăm sóc tại nhà quyết định trực tiếp đến sự thành bại của quá trình điều trị.

• Nguyên tắc tối thượng trong 48 đến 72 giờ đầu tiên là chống phù nề bằng mọi giá. Khi nằm trên giường, cẳng tay phải được lót trên những chiếc gối êm sao cho vị trí bàn tay luôn nằm ở mực cao hơn so với khuỷu tay, và khuỷu tay cao hơn mốc định vị của tim.
• Bạn có thể sử dụng các túi đá gel hoặc túi nilon bọc đá viên được quấn thêm một lớp khăn bông mỏng bên ngoài để tránh nước ngưng tụ làm ướt bột áp lên vùng đau khoảng 20 phút mỗi chu kỳ 1 - 2 tiếng.

Chăm sóc tốt tại nhà sẽ giúp cho quá trình phục hồi diễn ra nhanh hơn

5. Lưu ý về chế độ dinh dưỡng để thúc đẩy tạo can xương

Theo đó, bạn cần tích cực bổ sung dưỡng chất sau để hỗ trợ tăng tốc độ phục hồi:

• Canxi và Vitamin D: Có nhiều trong sữa, cá hồi, lòng đỏ trứng,.... Và nên tắm nắng 15 - 20 phút/ngày.
• Protein: Có nhiều trong thịt bò, cá biển, trứng, đậu nành,...
• Vitamin C: Cam quýt, kiwi, bông cải xanh.

6. Tránh nắn trật khớp và đắp lá dân gian bừa bãi

Tuyệt đối không tự ý đi nắn trật khớp ở các cơ sở không có giấy phép y tế và không sử dụng các bài thuốc dân gian đắp lá, đắp thuốc nam. Việc nắn chỉnh xương gãy có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm, đơn cử như các mảnh xương gãy nhọn có thể làm tổn thương động mạch, dây thần kinh,... trong quá trình nắn bóp. Từ đó khiến việc điều trị thêm phức tạp, thậm chí gây nên các biến chứng vĩnh viễn.
Ngoài ra, việc đắp lá thuốc có thể gây biến chứng nhiễm trùng và làm chậm việc tận dụng thời gian vàng điều trị.

Khi bị chấn thương, bạn cần đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời

Trên đây là lời giải đáp cho thắc mắc gãy xương cổ tay bao lâu thì lành và các thông tin liên quan khác. Tốt nhất, khi bị chấn thương cổ tay, bạn nên đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Cơ xương khớp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được bác sĩ kiểm tra và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Để đặt lịch khám sớm, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.