1. Mất cân bằng điện giải có nguy hiểm không?

Chất điện giải là các loại khoáng chất mang điện tích khi hòa tan trong dịch cơ thể, bao gồm Natri, Kali, Canxi, Magiê, Clorua, Bicarbonat, Phosphate,… Đây là những loại khoáng chất rất quan trọng đối với các hoạt động sinh lý của cơ thể. Dưới đây là một số vai trò quan trọng của chất điện giải: 

• Duy trì sự cân bằng nước trong và ngoài tế bào. 
• Dẫn truyền tín hiệu thần kinh. 
• Co bóp cơ bắp. 
• Cân bằng axit-bazơ trong máu và dịch cơ thể. 
• Điều hòa huyết áp. 

Cơ thể luôn điều chỉnh mức điện giải trong máu ở trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, vì một số lý do như mất dịch cơ thể, rối loạn nội tiết tố, chế độ ăn không hợp lý, mắc các bệnh về thận, do sử dụng một số loại thuốc,... có thể khiến các chất điện giải giảm hoặc tăng quá mức, gây ra mất cân bằng điện giải.

Nôn nhiều có thể gây mất cân bằng điện giải

Tình trạng mất cân bằng điện giải có thể gây ra một số vấn đề như sau: 

• Cơ thể mệt mỏi, có hiện tượng yếu cơ, chuột rút hay co giật,...
• Nhịp tim bất thường.
• Buồn nôn, tiêu chảy.
• Tâm trạng thay đổi.
• Thường xuyên khát nước.
• Tiểu nhiều hoặc tiểu ít.
• Tê bì.
• Rối loạn cảm giác.

2. Các loại đồ uống bù điện giải

Lưu ý: Mỗi loại đồ uống có sự phù hợp khác nhau, tùy theo nguyên nhân và mức độ mất nước, điện giải. Trong trường hợp mất nước nặng do tiêu chảy cấp hoặc nôn ói nhiều, cần ưu tiên sử dụng Oresol (ORS) theo hướng dẫn của nhân viên y tế thay vì các loại đồ uống thông thường. Dưới đây là một số loại đồ uống giúp bạn bù điện giải hiệu quả và đảm bảo an toàn: 

Nước dừa

Đây là loại nước uống vừa thơm ngon lại chứa nhiều dưỡng chất. Đặc biệt, nước dừa còn có chứa nhiều chất điện giải tự nhiên, chẳng hạn như Natri, Kali, Canxi và Magiê,... Hơn nữa, nước dừa có chứa ít đường và ít calo nên thường được nhiều người dùng thay thế các loại nước ép trái cây khác hay các loại đồ uống thể thao. 

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nước dừa chứa hàm lượng Natri khá thấp (khoảng 30 - 50 mg/240ml). Trong khi Natri là điện giải chính bị mất đi khi vã mồ hôi hay tiêu chảy. Do đó, nước dừa chỉ phù hợp để bù điện giải trong trường hợp mất nước nhẹ đến vừa (ví dụ sau vận động nhẹ, trong thời tiết nắng nóng). Đối với người mắc bệnh thận mạn hoặc đang kiểm soát lượng Kali trong chế độ ăn, cần phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng nước dừa thường xuyên do hàm lượng Kali tương đối cao.

Sữa

Có thể ít người biết nhưng sữa cũng có thể được sử dụng để bổ sung các chất điện giải cần thiết cho cơ thể. Sữa có chứa nhiều chất điện giải như Canxi, Natri và Kali. Ngoài ra, protein trong sữa hỗ trợ tổng hợp và phục hồi protein cơ bắp sau tập luyện, trong khi carbohydrate giúp bổ sung lại glycogen cơ đã tiêu hao, rất phù hợp với những người vừa tập luyện. 

Bạn có thể lựa chọn loại sữa nguyên chất, tách béo hoặc có chứa ít chất béo tùy theo sở thích cá nhân. Tuy nhiên, những người đang áp dụng chế độ ăn thuần chay hoặc không dung hợp lactose từ sữa cần lưu ý trước khi sử dụng hoặc tránh dùng sữa. 

Nước dưa hấu

Có thể cung cấp nhiều Kali và Magiê cho cơ thể. Bên cạnh đó, loại nước uống thơm ngon này cũng có chứa một số chất điện giải khác như canxi và phốt pho. Tuy nhiên, hiện chưa có nhiều nghiên cứu lâm sàng kiểm chứng hiệu quả bù điện giải của nước dưa hấu, do đó đây chỉ nên được xem là thức uống bổ sung trong chế độ ăn uống hàng ngày.

- Nước uống bổ sung điện giải: Là loại nước đóng chai thương mại có chứa ít calo, được bổ sung thêm một số khoáng chất điện giải. Loại nước uống này khác hoàn toàn với truyền dịch qua tĩnh mạch – một can thiệp y tế cần được bác sĩ chỉ định và thực hiện tại cơ sở y khoa. Hiệu quả và hàm lượng điện giải của các sản phẩm nước uống có thể khác nhau tùy thương hiệu. Người dùng nên kiểm tra bảng giá trị thành phần dinh dưỡng trước khi sử dụng. 

Nước bổ sung điện giải có thể giúp bạn bù điện giải hiệu quả

Viên nén điện giải

Bạn có thể bù điện giải cho cơ thể khi đang ở bất cứ nơi đâu và vào thời điểm nào. Bạn chỉ cần thả một viên thuốc vào cốc nước và lắc đều. Một số khoáng chất thường có trong viên nén điện giải là Natri, Kali, Magiê và Canxi. Tùy thuộc vào các thương hiệu mà tỷ lệ các chất này có thể khác nhau. 

Đồ uống thể thao

Các loại đồ uống thể thao thường được các vận động viên hoặc người tập luyện cường độ cao kéo dài (trên 60 phút) lựa chọn. Những loại đồ uống này là sự kết hợp của carbs dễ tiêu hóa, chất lỏng, chất điện giải duy trì hydrat hóa và năng lượng.

Đồ uống thể thao cũng có một số nhược điểm nhất định. Một số loại có thể chứa nhiều màu nhân tạo, hương vị và chất làm ngọt. Đồng thời, nó cũng có hàm lượng Natri và đường khá cao, nên không phù hợp để uống thường xuyên với người ít vận động hoặc người cần kiểm soát đường huyết, huyết áp. Ngoài ra, sử dụng liên tục loại đồ uống này có thể gây đầy hơi và khó tiêu. 

Chính vì thế, thay vì uống nước mua sẵn, bạn có thể tự tay chuẩn bị nước uống bù điện giải cho mình trong quá trình chơi thể thao bằng cách kết hợp nước dừa với một chút muối. Tuy nhiên, lưu ý rằng đây chỉ là thức uống hỗ trợ trong vận động nhẹ đến vừa và không có tỷ lệ điện giải chuẩn hóa.

Oresol

Đây là dung dịch bù nước và điện giải được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị là lựa chọn hàng đầu trong điều trị mất nước do tiêu chảy cấp và nôn ói, phù hợp cho cả trẻ em lẫn người lớn. Oresol gồm 4 thành phần chính: Glucose, Natri clorua, Kali clorua và Natri citrat. Trong đó, Glucose đóng vai trò cốt lõi, giúp tăng hấp thu Natri và nước hiệu quả hơn nhiều so với uống nước thường. Sản phẩm này có chứa ít đường hơn so với các loại đồ uống thể thao trên thị trường. Bạn cần pha đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì, nếu không có thể làm giảm hiệu quả hoặc gây rối loạn điện giải. 

3. Phòng ngừa mất cân bằng điện giải bằng cách nào?

Dưới đây là một số lưu ý giúp bạn phòng tránh tình trạng mất cân bằng điện giải: 

- Uống đủ nước, nhất là khi bị sốt, sau khi hoạt động thể lực hoặc trong điều kiện thời tiết nắng nóng. 

- Ăn uống cân bằng dưỡng chất, tăng cường bổ sung thực phẩm giàu Kali, Magiê,...

- Tránh lạm dụng thuốc lợi tiểu hay một số loại thuốc có thể gây tổn thương thận. 

- Kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp,...

- Xét nghiệm máu định kỳ nếu bạn có bệnh nền hoặc cần dùng thuốc điều trị trong thời gian dài. 

Chất điện giải là các khoáng chất cần thiết giúp duy trì nhiều hoạt động sinh lý quan trọng của cơ thể. Vì vậy, chế độ ăn uống và bổ sung nước hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng điện giải. Khi gặp một số lý do như bệnh tật, đổ nhiều mồ hôi, mất chất lỏng quá nhanh,... bạn cần bù điện giải càng sớm càng tốt để tránh gây ra những biến chứng nguy hiểm. 

Trong quá trình sử dụng nước bù điện giải, bạn nên uống đủ nước và theo dõi tình trạng sức khỏe để kiểm tra việc bổ sung điện giải vào cơ thể có thực sự hiệu quả không. Nếu cơ thể xuất hiện những triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám sớm để được các bác sĩ kiểm tra và có hướng xử trí kịp thời, nhanh chóng. 

Người chơi thể thao cần lưu ý bổ sung điện giải hợp lý

Nếu còn có thắc mắc về vấn đề này hoặc các câu hỏi liên quan đến chất điện giải hoặc có nhu cầu đăng ký đặt lịch khám sớm, quý khách vui lòng liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC, các tổng đài viên luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn cụ thể cho bạn 24/7.