1. Nội soi đại tràng có cần nhịn ăn không?

Câu trả lời cho thắc mắc Nội soi đại tràng có cần nhịn ăn không là có. Nội soi đại tràng là thủ thuật đưa một ống mềm có gắn camera qua hậu môn để quan sát trực tràng và toàn bộ đại tràng. Để hình ảnh rõ nét, lòng ruột cần được làm trống gần như hoàn toàn trước khi thực hiện.

1.1. Giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc đại tràng

Phân và bã thức ăn còn sót lại có thể che khuất polyp nhỏ, vùng viêm hoặc tổn thương ở giai đoạn sớm. Khi ruột chưa sạch, bác sĩ sẽ khó đánh giá đầy đủ niêm mạc. Người bệnh cũng có thể phải nội soi lại sau một thời gian.

Làm sạch ruột chưa đạt là một trong những lý do thường gặp khiến ca nội soi không hoàn thành như mong muốn. Vì vậy, nhịn ăn đúng cách được xem là một phần của quy trình chẩn đoán, không đơn thuần là thủ tục trước nội soi.

Làm sạch đại tràng giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc và hạn chế bỏ sót polyp hoặc tổn thương bất thường.

1.2. Hạn chế rủi ro khi nội soi có gây mê

Nhiều người lựa chọn Nội soi đại tràng có gây mê hoặc an thần để giảm cảm giác khó chịu. Trong trường hợp này, dạ dày rỗng giúp hạn chế nguy cơ sặc thức ăn hoặc dịch dạ dày vào đường thở khi người bệnh chưa tỉnh hẳn. Vì vậy, bạn nên tuân thủ đúng mốc ngừng ăn uống mà cơ sở y tế đưa ra.

2. Cần nhịn ăn bao lâu trước khi nội soi đại tràng?

Khi tìm hiểu Nội soi đại tràng có cần nhịn ăn không, nhiều người băn khoăn vì mỗi nơi đưa ra một con số khác nhau như 6 giờ, 8 - 12 giờ hoặc 2 giờ. Những mốc này không hẳn mâu thuẫn với nhau. Chúng thường mô tả các giai đoạn khác nhau trong quá trình chuẩn bị, bao gồm:

• Ngừng thức ăn đặc: Tùy phác đồ, bạn thường ngừng ăn đặc từ chiều hoặc tối ngày trước nội soi. Một số nơi yêu cầu ngừng từ sáng hôm trước.
• Chỉ dùng chất lỏng trong: Sau khi ngừng ăn, bạn vẫn có thể uống nước lọc và các loại đồ uống trong theo hướng dẫn. Nhịn ăn không đồng nghĩa với nhịn uống hoàn toàn.
• Ngừng uống hoàn toàn: Mốc này thường khoảng 2 giờ trước giờ nội soi. Mốc có thể sớm hơn nếu bạn được gây mê hoặc nội soi kết hợp dạ dày trong cùng buổi.

Theo khuyến nghị cập nhật năm 2025 của Nhóm công tác đa hiệp hội Hoa Kỳ về ung thư đại trực tràng, thuốc làm sạch ruột nên được chia thành hai lần uống. Lần thứ hai bắt đầu khoảng 4 - 6 giờ trước giờ nội soi và cần uống xong ít nhất 2 giờ trước thủ thuật.

3. Chế độ ăn uống trước nội soi đại tràng theo từng mốc thời gian

3.1. Vài ngày trước nội soi: chuyển sang thực phẩm ít chất xơ

Nhiều cơ sở y tế hướng dẫn người bệnh ăn ít chất xơ từ khoảng 2- 4 ngày trước nội soi. Chất xơ khó tiêu hóa, dễ để lại bã trong ruột và khiến việc làm sạch kém hiệu quả hơn.

Một số thực phẩm phù hợp trong giai đoạn này bao gồm cơm trắng, bánh mì trắng, bún, miến, trứng, thịt gà bỏ da, cá, khoai tây gọt vỏ nấu chín và chuối chín. Bạn nên hạn chế rau sống, trái cây còn vỏ hoặc nhiều hạt, các loại hạt, ngô, đậu, ngũ cốc nguyên cám và món nhiều dầu mỡ.

Chế độ ăn ít chất xơ trước nội soi giúp giảm lượng bã thức ăn tồn đọng trong đại tràng.

3.2. Ngày trước nội soi: ăn nhẹ rồi chuyển sang chất lỏng trong

Nếu nội soi vào buổi sáng, bữa sáng và bữa trưa ngày hôm trước thường là bữa ăn nhẹ, ít bã. Từ chiều hoặc tối, bạn chỉ dùng chất lỏng trong và bắt đầu uống thuốc làm sạch theo giờ đã hẹn. Các hướng dẫn gần đây cho thấy nhiều người bệnh không nhất thiết phải uống chất lỏng suốt cả ngày hôm trước. Tuy nhiên, bạn vẫn nên làm theo chỉ định riêng của bác sĩ.

Chất lỏng trong là loại đồ uống có thể nhìn xuyên qua. Một số lựa chọn phù hợp là nước lọc, nước canh hoặc nước hầm đã lọc bỏ cái, trà hoặc cà phê không sữa, nước ép táo đã lọc bã. Uống đủ nước trong giai đoạn này giúp hạn chế mệt mỏi và mất nước.

3.3. Ngày nội soi: uống nốt thuốc làm sạch và ngừng uống đúng giờ

Sáng ngày nội soi, bạn thường được hướng dẫn uống nốt phần thuốc làm sạch còn lại. Sau khi uống xong, bạn ngừng ăn và chỉ uống nếu được hướng dẫn, cho đến mốc ngừng uống hoàn toàn (thường khoảng 2 giờ trước giờ nội soi). Từ mốc này đến khi hoàn tất thủ thuật, bạn không ăn uống gì. Nếu cần uống thuốc điều trị bệnh mạn tính, nên hỏi trước nhân viên y tế về thời điểm và lượng nước được phép dùng.

Người bệnh cần uống thuốc làm sạch ruột đúng liều lượng và thời gian được chỉ định trước khi nội soi đại tràng.

4. Thực phẩm, đồ uống nên tránh trước nội soi đại tràng

Một số thực phẩm, đồ uống có thể ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh nội soi. Cụ thể, bạn nên tránh những nhóm sau trong các ngày chuẩn bị:

• Thực phẩm, đồ uống có màu đỏ hoặc tím: Ví dụ như củ dền, thanh long ruột đỏ, siro hay thạch màu đỏ. Sắc tố này có thể bám vào niêm mạc và dễ bị nhầm với máu khi quan sát.
• Thực phẩm có hạt nhỏ, nhiều xơ: Ví dụ như ổi, dưa hấu, vừng, ngô, măng, rau sống. Phần bã và hạt có thể đọng lại, che khuất một phần thành ruột.
• Sữa và đồ uống có kem: Nhóm này không thuộc chất lỏng trong, vì vậy bạn nên ngừng khi đã chuyển sang chế độ uống lỏng.
• Rượu, bia và thuốc lá: Bạn nên ngừng trong những ngày chuẩn bị để quá trình nội soi diễn ra thuận lợi hơn.

5. Uống thuốc làm sạch ruột đúng cách và dấu hiệu ruột đã sạch

Nhiều người chỉ quan tâm nội soi đại tràng có cần nhịn ăn không mà chưa chú ý nhiều đến bước uống thuốc làm sạch. Thực tế, thuốc làm sạch ruột mới là yếu tố quyết định lòng ruột có đủ sạch hay không. Thuốc gây đi ngoài nhiều lần để đẩy phân ra khỏi đại tràng.

Để thuốc phát huy tác dụng, bạn nên uống đủ lượng và đúng giờ được hướng dẫn. Bạn không nên tự ý bỏ bớt hay dồn các liều lại với nhau. Trong thời gian uống thuốc, bạn nên ở gần nhà vệ sinh và uống thêm chất lỏng trong theo chỉ dẫn để bù lại lượng nước mất đi.

Khi ruột đã sạch, phân ra hoàn toàn ở dạng lỏng, màu vàng nhạt và trong gần giống nước tiểu, không còn cặn. Nếu sau khi uống hết thuốc mà phân vẫn còn màu nâu đục hoặc lợn cợn, bạn nên báo cho nhân viên y tế để được hướng dẫn thêm.

6. Những trường hợp cần trao đổi với bác sĩ trước khi chuẩn bị

Việc nhịn ăn và uống thuốc làm sạch có thể ảnh hưởng đến đường huyết, lượng nước và điện giải trong cơ thể. Bạn nên báo trước với bác sĩ nếu thuộc các trường hợp sau:

• Người bệnh đái tháo đường: Thuốc hạ đường huyết hoặc insulin có thể cần điều chỉnh trong thời gian nhịn ăn.
• Người đang dùng thuốc tiêm đồng vận GLP-1 (dùng cho tiểu đường hoặc giảm cân) hoặc thuốc nhóm ức chế SGLT2 cũng nên báo bác sĩ, vì cách xử trí sẽ được cá thể hóa theo từng trường hợp. 
• Người đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu: Bác sĩ sẽ cân nhắc việc tạm ngừng hay tiếp tục thuốc theo từng trường hợp.
• Người đang uống viên sắt hoặc thuốc cầm tiêu chảy: Một số cơ sở yêu cầu tạm ngừng các thuốc này vài ngày trước nội soi.
• Người có bệnh tim, bệnh thận hoặc người cao tuổi: Một số loại thuốc làm sạch không phù hợp với người có nguy cơ ứ dịch hoặc rối loạn điện giải.
• Người táo bón kéo dài hoặc từng làm sạch ruột không đạt: Những người này có thể cần một phác đồ chuẩn bị khác.

Trong lúc uống thuốc, nếu bạn nôn nhiều, chóng mặt, đau bụng dữ dội hoặc mệt lả, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế. Nếu nội soi có gây mê, bạn nên có người thân đi cùng và không tự lái xe về sau thủ thuật.

Người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh tim hoặc bệnh thận cần trao đổi với bác sĩ trước khi nhịn ăn và sử dụng thuốc làm sạch ruột.

Tóm lại, câu trả lời cho câu hỏi nội soi đại tràng có cần nhịn ăn không là có. Tuy vậy, việc chuẩn bị hiệu quả cần kết hợp ba yếu tố: chế độ ăn ít chất xơ, ngừng ăn uống đúng mốc và uống thuốc làm sạch theo chỉ định. Nếu có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị, bạn nên trao đổi với bác sĩ trước để được hướng dẫn phù hợp với thể trạng.

Nếu cần thăm khám và nội soi đại tràng, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại Trung tâm Tiêu hóa MEDLATEC, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và hướng dẫn cách nhịn ăn, làm sạch ruột trước nội soi. Một số ưu điểm khi nội soi đại tràng tại đây bao gồm:

• Có lựa chọn gây mê hoặc không gây mê: MEDLATEC thực hiện nội soi toàn bộ đại trực tràng bằng ống mềm. Bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp với thể trạng và nhu cầu của từng người.
• Hệ thống nội soi Olympus Evis X1 CV 1500 (Nhật Bản): Hệ thống tích hợp các công nghệ TXI, NBI, RDI và EDOF. Các công nghệ này hỗ trợ bác sĩ quan sát chi tiết niêm mạc và phát hiện sớm những bất thường nhỏ.
• Máy bơm CO₂: giúp giảm khó chịu cho bệnh nhân trong quá trình nội soi;
• Xử trí ngay trong lúc nội soi khi cần: Bác sĩ có thể cắt polyp, tiêm cầm máu hoặc lấy mẫu sinh thiết. Mẫu sinh thiết được làm giải phẫu bệnh để chẩn đoán ung thư và các tổn thương có nguy cơ ung thư.
• Kiểm soát nhiễm khuẩn dụng cụ: Ống soi được làm sạch và tiệt khuẩn bằng hệ thống rửa tự động Olympus OER-4.
• Phối hợp xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh: Khi cần đánh giá thêm, nội soi có thể được kết hợp với xét nghiệm, giải phẫu bệnh, chụp CT hoặc MRI. Sự phối hợp này hỗ trợ bác sĩ đưa ra kết luận chẩn đoán đầy đủ hơn.

Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.