1. Phù nề thanh quản là gì?

Phù nề thanh quản là tình trạng niêm mạc và lớp dưới niêm mạc của thanh quản bị sưng nề do viêm, dị ứng, chấn thương hoặc các nguyên nhân khác. Tình trạng phù nề này không chỉ giới hạn ở dây thanh quản mà còn có thể xảy ra tại nắp thanh môn, băng thanh thất hoặc vùng hạ thanh môn.Một số dấu hiệu thường gặp khi bị phù nề thanh quản có thể bao gồm khàn tiếng, mất tiếng, cảm giác vướng họng, khó thở, thở rít, đôi khi kèm đau họng hoặc cảm giác nuốt khó.

Nuốt đau có thể là do dây thanh quản bị phù nề

Tuy nhiên, các triệu chứng của phù nề thanh quản thường không đặc hiệu, rất dễ nhầm lẫn với triệu chứng của một số bệnh lý khác như viêm họng, viêm amidan hoặc viêm phổi,... Do đó, để chẩn đoán chính xác bệnh, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường chỉ định nội soi thanh quản, nhằm đánh giá trực tiếp mức độ sưng nề, vị trí tổn thương và loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm khác. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như X-quang chỉ được chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt, không phải xét nghiệm thường quy. 

Phù nề thanh quản có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng phát âm và hô hấp. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến khàn tiếng kéo dài, biến đổi giọng nói, thở rít, thậm chí gây hẹp hoặc tắc nghẽn đường thở.

Đặc biệt, những trường hợp phù nề thanh quản do dị vật hoặc phản ứng dị ứng nặng có thể diễn tiến rất nhanh và gây tử vong nếu không được xử trí cấp cứu kịp thời, thường gặp ở trẻ nhỏ. 

2. Nguyên nhân 

Dưới đây là một số nguyên nhân gây ra tình trạng phù nề thanh quản:

Do nhiễm trùng

Phù nề thanh quản có thể xuất hiện trong các bệnh lý viêm đường hô hấp trên, đặc biệt là viêm thanh quản cấp hoặc mạn tính. Nguyên nhân thường gặp nhất là virus, ít phổ biến hơn là vi khuẩn (thường xuất hiện trong các trường hợp bội nhiễm hoặc bệnh diễn tiến nặng).Khi các bệnh lý Tai Mũi Họng không được điều trị đầy đủ, tình trạng viêm có thể lan xuống thanh quản, gây sung huyết và phù nề niêm mạc, dẫn đến khàn tiếng, mất tiếng hoặc khó thở.

Ngoài ra, các yếu tố như nói to, nói nhiều, la hét kéo dài, tiếp xúc không khí lạnh hoặc thay đổi thời tiết đột ngột có thể làm niêm mạc thanh quản bị kích thích, dễ tổn thương và tạo điều kiện cho tình trạng viêm, phù nề tiến triển. 

Giáo viên là đối tượng dễ bị phù nề dây thanh quản do thường xuyên phải nói to, nói nhiều

Mức Mức độ phù nề thanh quản có thể nặng hơn và kéo dài hơn nếu người bệnh có kèm theo các yếu tố nguy cơ sau: 

• Mắc bệnh rối loạn chức năng thanh quản. 
• Mắc bệnh trào ngược dạ dày hoặc trào ngược họng thanh quản. 
• Thường xuyên hút thuốc lá, uống bia rượu.
• Sống và làm việc trong môi trường có nhiều khói bụi, hóa chất. 

Do phản ứng phản vệ

Phản vệ là một nguyên nhân đặc biệt nguy hiểm gây phù nề thanh quản và nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể gặp nguy hiểm đến tính mạng. Trong một số tình huống, hệ miễn dịch phản ứng quá mức với dị nguyên, giải phóng ồ ạt các chất trung gian hóa học như histamine, dẫn đến tăng tính thấm thành mạch, tụt huyết áp, co thắt phế quản và phù nề nhanh vùng thanh quản. Cuối cùng, bệnh nhân có thể bị suy hô hấp cấp và gặp nguy hiểm đến tính mạng nếu không được can thiệp xử trí sớm.

Do có khối u thanh quản

Những khối u trong thanh quản, bao gồm khối u lành tính hoặc ác tính nhưng đều có thể gây chèn ép, kích thích hoặc làm biến đổi cấu trúc thanh quản, từ đó dẫn đến tình trạng phù nề dây thanh quản. Cụ thể: 

Khối u lành tính thanh quản thường gặp nhất là u nhú thanh quản, có liên quan đến virus Human Papillomavirus (HPV). Theo thời gian, khối u hoàn toàn có thể tăng kích thước làm hẹp lòng thanh quản, ảnh hưởng đến rung động của dây thanh và gây ra các triệu chứng như khàn tiếng kéo dài, khó thở, thở rít, thậm chí tắc nghẽn đường thở trong những trường hợp nặng. 

Những khối u ác tính thường là do các tế bào trong thanh quản tăng sinh mất kiểm soát. Người bệnh thường có biểu hiện khàn tiếng kéo dài không cải thiện, khó thở tăng dần, đau họng dai dẳng, nuốt vướng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Phù nề thanh quản trong trường hợp này có thể là hậu quả của viêm quanh u hoặc tình trạng chèn ép tại chỗ.

Ngoài ra, polyp dây thanh quản cũng là một nguyên nhân thường gặp gây phù nề tại chỗ. Những tổn thương này thường liên quan đến lạm dụng giọng nói kéo dài. Việc nói to, la hét, nói nhiều trong thời gian dài có thể khiến tình trạng phù nề và khàn tiếng trở nên nghiêm trọng hơn. 

Do mắc dị vật

Dị vật đường thở là một nguyên nhân nguy hiểm có thể gây tổn thương và phù nề thanh quản. Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhỏ do thói quen cho đồ vật vào miệng hoặc ăn uống không đúng cách.

Khi dị vật mắc tại thanh quản, phản xạ viêm và co thắt có thể xảy ra nhanh chóng, gây phù nề tiến triển và làm hẹp đường thở. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, trẻ có thể xuất hiện tím tái, suy hô hấp và nguy hiểm đến tính mạng. Đây là tình trạng cấp cứu cần can thiệp y tế ngay lập tức.

Các nguyên nhân khác

Ngoài ra, phù nề thanh quản còn có thể do một số nguyên nhân khác như: 

• Biến chứng sau phẫu thuật tuyến giáp hoặc đặt nội khí quản kéo dài.
• Bị nang dây thanh. 
• Mắc bệnh lao thanh quản
• Phù mạch, nổi mề đay do dị ứng.
• Những ảnh hưởng từ yếu tố thời tiết.

3. Điều trị phù nề thanh quản

Để điều trị hiệu quả tình trạng phù nề thanh quản, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân gây bệnh và điều trị theo nguyên nhân. Cụ thể:

- Với nguyên nhân do hóc dị vật, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu và gắp dị vật càng sớm càng tốt. 

- Nếu nguyên nhân phù nề là do khối u hay các khối polyp thanh quản, bác sĩ sẽ theo dõi và cân nhắc phác đồ phù hợp. Người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc hoặc phẫu thuật trong những trường hợp cần thiết. 

Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nếu cần thiết

- Đối với những trường hợp bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể kê các loại thuốc kháng viêm, kháng sinh phù hợp.

- Một số lưu ý: Trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần lưu ý một số vấn đề sau để sớm khỏi bệnh:

• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ khi thời tiết lạnh.
• Hạn chế nói to, nói nhiều, tránh la hét để giảm áp lực lên thanh quản.
• Có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng các biện pháp hỗ trợ như trà gừng mật ong. Tuy nhiên, không nên lạm dụng và tuyệt đối không tự ý sử dụng khi chưa có tư vấn y tế, đặc biệt trong các trường hợp phù nề nặng, khó thở hoặc nghi ngờ dị ứng.
• Dùng thuốc theo đơn thuốc của bác sĩ. Việc sử dụng thuốc sai cách có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Phù nề thanh quản là tình trạng không nên chủ quan. Việc chẩn đoán và điều trị sớm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng giọng nói và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Do đó, ngay khi có biểu hiện bất thường như khàn tiếng kéo dài, khó thở hoặc cảm giác thở rít,... bạn hãy nhanh chóng đến các cơ sở y tế đáng tin cậy để được thăm khám và điều trị bệnh. 

Nếu còn thắc mắc về vấn đề phù nề dây thanh quản hoặc có nhu cầu đặt lịch khám sớm tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56, các tổng đài viên sẽ tư vấn chi tiết và cụ thể hơn cho bạn.