1. Trẻ bị nhiệt miệng là gì?

Nhiệt miệng ở trẻ em (còn gọi là loét miệng dạng áp-tơ) là tình trạng niêm mạc miệng bị tổn thương, hình thành các vết loét nhỏ, nông nhưng gây đau rát. Các vết loét này thường xuất hiện ở lưỡi, lợi, mặt trong má hoặc môi, có màu trắng hoặc xám nhạt ở trung tâm và viền đỏ xung quanh. Trong đa số trường hợp, trẻ bị nhiệt miệng không kèm theo sốt, các tổn thương sẽ tự lành sau khoảng 7 - 14 ngày và không để lại sẹo.

Hình ảnh trẻ bị nhiệt miệng với các vết loét nhỏ, màu trắng nhạt, viền đỏ xung quanh gây đau rát khi ăn uống.

Trên thực tế, không phải mọi trường hợp nhiệt miệng đều giống nhau. Dựa vào đặc điểm tổn thương và tần suất xuất hiện, nhiệt miệng ở trẻ có thể được phân thành một số dạng khác nhau:

• Nhiệt miệng thông thường: Đây là dạng phổ biến nhất ở trẻ em, chiếm phần lớn các trường hợp. Vết loét có kích thước nhỏ (thường dưới 1 cm), số lượng ít, mức độ đau nhẹ đến trung bình và có thể tự khỏi trong vòng 1 - 2 tuần nếu được chăm sóc đúng cách.
• Nhiệt miệng tái phát: Tình trạng này xảy ra khi các đợt loét miệng xuất hiện lặp lại nhiều lần trong năm. Nguyên nhân có thể liên quan đến yếu tố di truyền, thiếu vi chất dinh dưỡng, căng thẳng hoặc tổn thương niêm mạc miệng. Ở một số trẻ, các đợt nhiệt miệng tái phát có xu hướng kéo dài hơn và gây khó chịu nhiều hơn so với dạng thông thường.

2. Nguyên nhân gây nhiệt miệng ở trẻ

Nguyên nhân của viêm loét miệng vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, một số yếu tố sau được cho là có liên quan đến tình trạng nhiệt miệng ở trẻ:

2.1. Yếu tố tại chỗ

Các tác động cơ học trực tiếp lên niêm mạc miệng là yếu tố thường gặp nhất gây nhiệt miệng ở trẻ em. Những tổn thương này có thể xảy ra trong sinh hoạt hàng ngày nhưng dễ bị cha mẹ bỏ qua như:

• Đánh răng quá mạnh hoặc sử dụng bàn chải có lông cứng gây trầy xước lợi và niêm mạc má trong.
• Trẻ vô tình cắn phải lưỡi, má hoặc môi khi ăn uống hoặc vui chơi.
• Dị vật sắc nhọn như vụn bánh quy cứng, răng bị sứt mẻ hoặc mắc cài chỉnh nha có thể làm xước niêm mạc miệng, tạo điều kiện hình thành vết loét.

Tổn thương niêm mạc miệng do cắn phải má, đánh răng mạnh hoặc dị vật sắc nhọn có thể gây ra nhiệt miệng.

2.2. Yếu tố nguy cơ toàn thân

Một số rối loạn bên trong cơ thể khiến niêm mạc miệng dễ tổn thương và làm tăng nguy cơ nhiệt miệng tái phát ở trẻ gồm:

• Thiếu hụt các vi chất quan trọng như vitamin nhóm B (B2, B12), sắt, kẽm có thể gây thiếu máu, làm niêm mạc miệng mỏng và dễ loét.
• Suy giảm miễn dịch do trẻ thường xuyên ốm vặt, nhiễm virus hoặc sức đề kháng kém.
• Rối loạn chức năng gan hoặc các bệnh lý đường tiêu hóa (như kém hấp thu, bệnh celiac) ảnh hưởng đến quá trình thải độc và hấp thu dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

2.3. Thói quen ăn uống và sinh hoạt

Những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp có thể kích thích hoặc làm nặng thêm tình trạng nhiệt miệng, đặc biệt ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm như:

• Thường xuyên ăn các thực phẩm cay nóng, chiên rán hoặc có tính axit cao như cam, cà chua dễ gây kích ứng niêm mạc miệng.
• Uống không đủ nước khiến miệng khô, làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của niêm mạc.
• Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách, chải răng không đều hoặc bỏ qua việc làm sạch răng miệng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

3. Dấu hiệu trẻ bị nhiệt miệng cha mẹ dễ nhận biết

Khi bị nhiệt miệng, các biểu hiện ở trẻ thường khá rõ ràng và tập trung chủ yếu ở khoang miệng. Những vết loét gây đau rát khiến trẻ ăn uống khó khăn, quấy khóc và có nguy cơ biếng ăn, mất nước nếu không được chăm sóc kịp thời. Cha mẹ nên nhận biết sớm các dấu hiệu dưới đây để xử lý đúng cách và giúp trẻ nhanh hồi phục:

• Xuất hiện vết loét trắng hoặc đỏ trong miệng: Các vết loét thường có kích thước nhỏ, hình tròn hoặc bầu dục, bề mặt màu trắng hoặc xám nhạt, xung quanh viền đỏ. Vị trí thường gặp là mặt trong môi, má, lưỡi hoặc lợi.
• Trẻ đau rát, quấy khóc khi ăn uống: Cảm giác đau tăng lên khi thức ăn chạm vào vết loét khiến trẻ khó chịu, có xu hướng từ chối ăn, ăn ít hoặc chỉ bú sữa.
• Chảy nhiều nước bọt: Tình trạng nhiệt miệng ở trẻ thường tiết nước bọt nhiều hơn bình thường do niêm mạc bị kích ứng và cảm giác đau khi nuốt.

Trẻ thường đau rát miệng, chảy nhiều nước bọt và quấy khóc khi bị nhiệt miệng

Cùng với đó, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu như:

• Hơi thở có mùi: Do vi khuẩn dễ tích tụ xung quanh các vết loét chưa lành, gây tình trạng hôi miệng ở trẻ.
• Sốt nhẹ (trong một số trường hợp): Đa phần trẻ bị nhiệt miệng không sốt. Tuy nhiên, một số trẻ có thể sốt nhẹ nếu vết loét bị nhiễm trùng thứ phát hoặc thuộc dạng nhiệt miệng tái phát nặng.

4. Trẻ bị nhiệt miệng phải làm sao? Cách xử lý nhanh và an toàn

Trong đa số trường hợp, trẻ bị tình trạng nhiệt miệng ở trẻ mức độ nhẹ có thể cải thiện tốt nếu được chăm sóc đúng cách tại nhà. Theo khuyến cáo từ các nguồn y tế uy tín, việc tập trung vào vệ sinh răng miệng, điều chỉnh chế độ ăn và giảm các yếu tố kích ứng sẽ giúp giảm đau, hỗ trợ vết loét lành nhanh trong khoảng 7 - 10 ngày, đồng thời hạn chế nguy cơ biến chứng. Cha mẹ cần lưu ý không tự ý dùng thuốc khi chưa có tư vấn y tế.

4.1. Cách chăm sóc tại nhà khi con bị nhiệt miệng nhẹ

Một số biện pháp dưới đây có thể giúp làm dịu triệu chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và giúp trẻ dễ chịu hơn:

• Súc miệng bằng nước muối loãng: Pha khoảng 1/2 thìa cà phê muối với 240 ml nước ấm, cho trẻ súc miệng 3 - 4 lần mỗi ngày để làm sạch khoang miệng, giảm viêm và hạn chế vi khuẩn. Biện pháp này phù hợp với trẻ trên 1 tuổi.
• Ưu tiên thức ăn mềm, nguội: Nên cho trẻ ăn súp, cháo, sữa chua, sinh tố; tránh các thực phẩm cay nóng, chua hoặc cứng vì có thể làm vết loét đau rát hơn.
• Sử dụng gel giảm đau phù hợp: Một số loại gel bôi giảm đau không kê đơn dành cho trẻ em có thể được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời, phụ huynh nên khuyến khích trẻ uống đủ nước để tránh tình trạng khô miệng.
• Bổ sung vi chất cần thiết: Tăng cường các thực phẩm giàu vitamin B12, sắt và kẽm trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp hỗ trợ quá trình lành tổn thương niêm mạc từ bên trong.

Các món ăn mềm, nguội như cháo, súp, sữa chua giúp trẻ dễ ăn và giảm đau rát.

4.2. Khi nào trẻ bị nhiệt miệng cần đi khám bác sĩ?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu nhận thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Vết loét có kích thước lớn hơn 1 cm hoặc kéo dài trên 2 tuần chưa lành.
• Nhiệt miệng tái phát nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Trẻ kèm sốt cao, sưng hạch, tiêu chảy.
• Trẻ dưới 1 tuổi đau nhiều, bỏ ăn hoặc bú kém.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân như thiếu máu, rối loạn hấp thu hoặc nhiễm trùng, cần được bác sĩ thăm khám và điều trị phù hợp.

5. Phòng ngừa tái phát nhiệt miệng ở trẻ lâu dài

Bên cạnh việc điều trị đúng cách khi trẻ bị nhiệt miệng, chủ động phòng ngừa tái phát đóng vai trò quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng và hạn chế các đợt loét miệng lặp lại. Cha mẹ nên duy trì những thói quen sau để giảm nguy cơ nhiệt miệng ở trẻ trong thời gian dài:

• Xây dựng chế độ ăn giàu vi chất thiết yếu: Bổ sung đầy đủ vitamin B12, sắt và kẽm thông qua các thực phẩm như thịt nạc, cá, trứng và rau lá xanh giúp cải thiện tình trạng thiếu chất, giúp phòng ngừa tình trạng loét miệng ở trẻ.
• Hướng dẫn trẻ vệ sinh răng miệng đúng cách: Dạy trẻ đánh răng nhẹ nhàng với bàn chải lông mềm, tránh làm tổn thương niêm mạc miệng do chải răng sai cách, cắn phải má, lưỡi hoặc tiếp xúc với dị vật.
• Chăm sóc sức khỏe toàn diện: Giúp trẻ giảm căng thẳng, ngủ đủ giấc và thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề như suy giảm miễn dịch hoặc dị ứng thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ nhiệt miệng tái phát.

6. MEDLATEC – Địa chỉ thăm khám uy tín khi trẻ bị nhiệt miệng kéo dài

Trong đa số trường hợp, nhiệt miệng ở trẻ có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, khi trẻ bị nhiệt miệng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế uy tín là cần thiết để tìm ra nguyên nhân gốc rễ và có hướng điều trị phù hợp. MEDLATEC là một trong những địa chỉ được nhiều phụ huynh tin tưởng trong thăm khám và chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi nhiệt miệng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm sốt, bỏ ăn.

Tại MEDLATEC, trẻ nhỏ bị nhiệt miệng sẽ được thăm khám phối hợp đa chuyên khoa nhằm đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe:

• Bác sĩ nhi khoa kiểm tra tổng thể sức khỏe của trẻ, đánh giá nguy cơ thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch hoặc các bệnh lý toàn thân có thể liên quan đến tình trạng nhiệt miệng tái phát.
• Trẻ được thăm khám khoang miệng, đánh giá tổn thương niêm mạc, đồng thời loại trừ các nguyên nhân tại chỗ như viêm lợi, sâu răng, nấm miệng hoặc các bệnh lý răng miệng thường gặp ở trẻ.

• Dựa trên kết quả khám, bác sĩ sẽ tư vấn và điều trị cá nhân hóa theo từng trẻ, bao gồm hướng dẫn sử dụng gel bôi phù hợp, bổ sung vi chất cần thiết và xây dựng kế hoạch phòng ngừa nhiệt miệng tái phát lâu dài.

Khi có nhu cầu tư vấn, thăm khám cho trẻ bị nhiệt miệng, Phụ huynh có thể chủ động đặt lịch thăm khám cho con tại MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56, các tổng đài viên sẽ hỗ trợ nhanh chóng.