1. Chụp PET CT là gì?

Chụp PET CT là phương pháp chẩn đoán hình ảnh y học hạt nhân, kết hợp giữa PET (Positron Emission Tomography - chụp cắt lớp phát xạ positron) và CT (Computed Tomography - chụp cắt lớp vi tính) trong cùng một lần khảo sát. Chụp PET CT thường được chỉ định trong trường hợp kết quả CT, MRI hoặc các xét nghiệm khác chưa đủ cơ sở kết luận bệnh lý. Sự kết hợp của PET và CT giúp bác sĩ vừa quan sát được hình thái, cấu trúc giải phẫu của các cơ quan, vừa đánh giá được hoạt động chuyển hóa bên trong tế bào.

Chụp PET CT là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp tầm soát bệnh lý ung thư, tim mạch, thần kinh…

Về nguyên lý, người bệnh sẽ được tiêm một lượng nhỏ chất phóng xạ gắn với phân tử đường (thường là 18F-FDG). Chất này có xu hướng tập trung nhiều tại những tế bào có mức chuyển hóa cao. Hệ thống PET sẽ ghi nhận sự phân bố của chất đánh dấu, từ đó phản ánh mức độ hoạt động của mô và cơ quan, trong khi CT cung cấp hình ảnh chi tiết về vị trí, kích thước và hình dạng của tổn thương.

Điểm khác biệt nổi bật của chụp PET CT so với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường là:

• Phát hiện tổn thương sớm ở mức độ tế bào, ngay cả khi bệnh chưa gây thay đổi rõ rệt về cấu trúc cơ quan.
• Đánh giá đồng thời cấu trúc giải phẫu và chức năng hoạt động của mô, cơ quan trong cùng một lần chụp.
• Cung cấp hình ảnh chi tiết về vị trí, kích thước, hình dạng tổn thương nhờ CT, kết hợp với thông tin chuyển hóa tế bào từ PET.
• Giúp xác định chính xác phạm vi tổn thương và mức độ lan rộng của bệnh, đặc biệt trong đánh giá giai đoạn ung thư.

Nhờ đó, PET CT mang lại cái nhìn toàn diện hơn về bệnh lý, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác, đánh giá mức độ tiến triển và định hướng điều trị hiệu quả.

2. Sự khác biệt giữa chụp PET CT và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác

Chụp PET CT có nhiều điểm khác biệt rõ rệt so với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường như siêu âm, X-quang, CT hay MRI, đặc biệt ở loại thông tin mà mỗi kỹ thuật cung cấp.

• Siêu âm và X-quang: Chủ yếu giúp quan sát hình ảnh cấu trúc đại thể của cơ quan hoặc xương. Siêu âm phù hợp để đánh giá mô mềm, dịch và các cơ quan nông, trong khi X-quang thường được dùng để phát hiện tổn thương xương hoặc phổi. Tuy nhiên, cả hai phương pháp này đều khó phát hiện những bất thường sớm ở mức tế bào và có giới hạn trong việc đánh giá tổn thương lan rộng.

Chụp X-quang thường được dùng để phát hiện tổn thương xương hoặc phổi

• Chụp CT và MRI: Cho hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc giải phẫu. CT có ưu thế trong khảo sát xương, phổi và các tổn thương cấp tính, còn MRI nổi bật trong đánh giá mô mềm, não, tủy sống và khớp. Dù vậy, CT và MRI chủ yếu phản ánh sự thay đổi về hình thái, kích thước hoặc cấu trúc cơ quan, nên có thể chưa phát hiện được tổn thương ở giai đoạn rất sớm khi tế bào mới bắt đầu biến đổi chức năng.
• Chụp PET CT: Khác biệt với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác, chụp PET CT xác định được vị trí tổn thương và mức độ hoạt động của tổn thương trong cơ thể. Đặc biệt, nhờ khả năng đánh giá chức năng sinh học, PET CT có thể phát hiện những vùng mô bất thường trước khi xuất hiện thay đổi rõ ràng về cấu trúc. Đây là điểm khác biệt quan trọng giúp phương pháp này có giá trị cao trong phát hiện sớm ung thư, bệnh tim mạch và thần kinh.

Tóm lại, nếu các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường chủ yếu cho biết “tổn thương nằm ở đâu và hình dạng như thế nào”, thì PET CT còn giúp trả lời câu hỏi “tổn thương đó đang hoạt động ra sao”. Chính sự kết hợp giữa hình ảnh cấu trúc và chức năng đã tạo nên ưu thế vượt trội của chụp PET CT trong y học hiện đại.

3. Chụp PET CT được ứng dụng trong chẩn đoán bệnh lý nào?

Nhờ khả năng đánh giá hoạt động chuyển hóa tế bào trên toàn cơ thể, chụp PET CT được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực y học, đặc biệt là các bệnh lý phức tạp, khó chẩn đoán sớm bằng phương pháp thông thường. Cụ thể:

3.1. Ung thư

PET CT được bác sĩ chỉ định khi người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ ung thư nhưng chưa tìm được vị trí khối u trên cơ thể hoặc cần làm rõ bản chất tổn thương. Phương pháp này giúp phát hiện khối u ngay cả khi tổn thương còn nhỏ hoặc chưa gây biến đổi rõ ràng về cấu trúc. Đồng thời, PET CT hỗ trợ đánh giá chính xác giai đoạn bệnh thông qua việc xác định mức độ xâm lấn tại chỗ và tình trạng di căn hạch, di căn xa.

Bên cạnh đó, kỹ thuật này còn được sử dụng để theo dõi đáp ứng điều trị như hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp miễn dịch, từ đó giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp. Sau điều trị, PET CT có giá trị trong việc phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc tổn thương tồn dư.

3.2. Bệnh lý tim mạch

Chụp PET CT được ứng dụng trong đánh giá tưới máu cơ tim và khả năng sống còn của mô cơ tim. Thông qua việc phân biệt vùng cơ tim còn hoạt động chuyển hóa với vùng đã hoại tử, bác sĩ có thể xác định mức độ tổn thương sau nhồi máu cơ tim. Đây là cơ sở quan trọng để cân nhắc chỉ định can thiệp mạch vành hoặc phẫu thuật tim, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng cho người bệnh.

3.3. Bệnh lý thần kinh

Trong lĩnh vực thần kinh, PET CT hỗ trợ chẩn đoán sớm các bệnh lý thoái hóa thần kinh như Alzheimer hoặc Parkinson thông qua việc phát hiện rối loạn chuyển hóa não trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng điển hình. Ngoài ra, phương pháp này còn được sử dụng để đánh giá ổ động kinh trong các trường hợp động kinh kháng trị, cũng như giúp phân biệt tổn thương não lành tính và ác tính khi các kỹ thuật hình ảnh khác chưa cho kết luận rõ ràng.

3.4. Các bệnh lý viêm - nhiễm

PET CT có khả năng xác định vị trí ổ viêm hoặc nhiễm trùng chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt trong những trường hợp sốt kéo dài hoặc nghi ngờ nhiễm trùng sâu. Phương pháp này còn hỗ trợ theo dõi đáp ứng điều trị kháng sinh và phát hiện các tình trạng viêm mạch, viêm xương hoặc nhiễm trùng sau phẫu thuật, giúp bác sĩ có hướng xử trí kịp thời và phù hợp.

Bác sĩ MEDLATEC tư vấn tận tình cho người bệnh

Như vậy, bài viết trên đã giúp bạn hiểu hơn về chụp PET CT là gì. Quý khách hàng nên thăm khám, tầm soát sức khỏe toàn diện tại cơ sở y tế uy tín, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm để được chỉ định các phương pháp chẩn đoán phù hợp. Quý khách có nhu cầu thăm khám, có thể liên hệ đặt lịch tại Hệ thống Y tế MEDLATEC thông qua hotline 1900 56 56 56.