1. Than hoạt tính là gì?

Than hoạt tính là loại than đã qua xử lý oxy ở nhiệt độ cao với mục đích làm cấu trúc than xốp hơn. Phương pháp này làm thay đổi cấu trúc bên trong, giảm kích thước lỗ và từ đó diện tích bề mặt tiếp xúc sẽ tăng lên đáng kể. 

Than hoạt tính ở dạng bột, màu đen, không có mùi vị. 

Kết cấu của than xốp có điện tích âm và hút các phân tử tích điện dương. Những chất này đi qua than hoạt tính sẽ được liên kết với nhau thông qua một quá trình được gọi là hấp phụ. Chất hấp phụ cùng với than hoạt tính sẽ được cơ thể đào thải qua đường tiêu hóa, giảm nguy cơ ngộ độc cơ thể do chất độc giảm (hoặc không) hấp thu vào cơ thể.

2. Lợi ích của than hoạt tính

Dưới đây là những lợi ích phổ biến của than hoạt tính:

Xử lý chất độc khẩn cấp

Than hoạt tính có thể liên kết với một số loại thuốc và làm giảm tác dụng của thuốc, từ đó có thể điều trị chống độc khẩn cấp. Uống than hoạt tính trong vòng 5 phút sau khi uống một loại thuốc có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thụ thuốc của người trưởng thành. 

Than hoạt tính có thể được dùng trong điều trị ngộ độc khẩn cấp

Tác dụng xử lý chất độc của than hoạt tính đạt hiệu quả cao nhất sau khi dùng thuốc quá liều hoặc bị ngộ độc thuốc trong vòng 1 giờ đầu tiên. Tuy nhiên, dù đã qua giờ đầu tiên, than hoạt tính vẫn mang lại những hiệu quả đáng kể. Tùy từng trường hợp và thời gian ngộ độc, bác sĩ sẽ đưa ra liều dùng than hoạt tính phù hợp hoặc các biện pháp xử lý ngộ độc hiệu quả và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Cải thiện chức năng thận

Sử dụng than hoạt tính đúng cách có tác dụng làm giảm nồng độ urê trong máu và từ đó giúp thận không bị quá tải và cải thiện chức năng của thận ở những người bệnh thận mạn tính. 

Cải thiện “hội chứng mùi cá”

Chất TMA thường được chuyển hóa thành một hợp chất không mùi trước khi bài tiết qua nước tiểu. Tuy nhiên, ở những trường hợp mắc “hội chứng mùi cá”, cơ thể không đủ lượng enzyme cần thiết để có thể đảm bảo quá trình chuyển hóa này diễn ra thuận lợi. Chính vì thế, TMA tích tụ trong cơ thể, nhất là trong nước tiểu, hơi thở và mồ hôi. Đó là lý do khiến mồ hôi, hơi thở và nước tiểu của người bệnh có mùi tanh hôi. 

Trong khi đó, than hoạt tính có thể liên kết với hợp chất TMA, giúp hợp chất này được bài tiết dễ dàng hơn và góp phần hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh. Tuy nhiên, để khỏi bệnh hoàn toàn, người bệnh cần dùng thuốc và kết hợp với chế độ ăn phù hợp. Than hoạt tính chỉ mang vai trò hỗ trợ điều trị. 

Giảm triệu chứng về tiêu hóa

Sử dụng than hoạt tính đúng cách có thể giúp cải thiện một số vấn đề về đường tiêu hóa. Tuy nhiên, cần dùng đúng cách và đúng liều lượng.

Là chất phụ gia

Ngoài những tác dụng nêu trên, than hoạt tính còn được dùng như một chất phụ gia trong các sản phẩm gia dụng và các loại sản phẩm chăm sóc sắc đẹp, chẳng hạn như: 

- Làm trắng răng: Nhiều người thường sử dụng than hoạt tính như một loại nước súc miệng hoặc lựa chọn sản phẩm kem đánh răng có chứa loại than này để giúp răng trắng sáng hơn. 

- Chăm sóc da: Một số quan điểm cho rằng, bôi than hoạt tính lên da có thể cải thiện tình trạng mụn trứng cá và vết côn trùng cắn. Chẳng hạn, khi bị ong đốt hay muỗi đốt, than hoạt tính có thể giúp bạn giảm cảm giác ngứa ngáy, khó chịu, đau nhức.

- Lọc nước: Ngoài ra, chất này còn được dùng như một chất lọc nước để loại bỏ các chất gây ô nhiễm, chất rắn lơ lửng hay vi sinh vật như vi khuẩn. Tuy nhiên, than hoạt tính sẽ không ảnh hưởng đến độ pH trong nước cũng như mùi vị của nước.

Thanh lọc môi trường

Than hoạt tính có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, hấp thụ các chất độc hại nhanh chóng. Do đó, có thể sử dụng loại than này như một chất đặc biệt để thanh lọc môi trường, giữ cho không gian sống của bạn luôn trong lành, từ đó bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa nhiều loại bệnh tật.

3. Than hoạt tính và nguy cơ rủi ro 

Mặc dù than hoạt tính được đánh giá an toàn trong hầu hết các trường hợp nhưng nếu không dùng đúng cách, chất này cũng có thể gây ra một số nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe. Cụ thể như sau: 

- Gây buồn nôn: Đây là phản ứng phụ ít gặp, thường xảy ra khi dùng than hoạt tính kết hợp với sorbitol. 

- Tắc ruột, rối loạn nhu động ruột nhưng đây là tác dụng phụ rất hiếm gặp. 

- Để phòng tránh những rủi ro nghiêm trọng, không dùng than hoạt tính trong những trường hợp xuất huyết tiêu hóa. 

- Không tự ý dùng than hoạt tính tại nhà trong những trường hợp bị ngộ độc cấp. Những trường hợp này cần được đưa tới bệnh viện để được rửa dạ dày, cân bằng điện giải, cấp cứu tuần hoàn hô hấp và dùng những loại thuốc đặc trị theo chỉ định của bác sĩ. 

Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng than hoạt tính

Như vậy, bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm than hoạt tính cũng như tác dụng của loại than này đối với sức khỏe. Dù được đánh giá là an toàn nhưng bạn vẫn không nên dùng than hoạt tính tùy tiện mà cần tham khảo ý kiến của bác sĩ, dược sĩ để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Nếu tự ý sử dụng và dùng không đúng cách, người bệnh có thể gặp rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.

Nếu còn thắc mắc hoặc có nhu cầu đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, Quý khách vui lòng gọi đến Hotline 1900 56 56 56 để được tổng đài viên tư vấn cụ thể.